Sterigenics: gifschandaal

Gifaffaire bij Sterigenics Zoetermeer

Op donderdagochtend 17 december 2009 roept de gemeente Zoetermeer de pers bij elkaar voor een mededeling. Er blijkt de afgelopen jaren iets flink mis te zijn gegaan bij het bedrijf Sterigenics aan de Storkstraat. Het bedrijf heeft meer kankerverwekkende stoffen uitgestoten dan volgens de milieuvergunning was toegestaan.

Ongeveer tweeduizend omwonenden zijn blootgesteld aan de giftige stof. Zij lopen hierdoor een gezondheidsrisico. Maar de GGD concludeert na onderzoek dat de kans klein is dat omwonenden daadwerkelijk ziek zullen worden door de uitstoot.

Sterigenics en ethyleenoxide

De gemeente en GGD laten tijdens de persconferentie weten dat de kans klein is dat omwonenden daadwerkelijk ziek worden. Maar dat neemt de onrust niet weg. Want wat is Sterigenics eigenlijk voor bedrijf? En wat is die giftige stof waar het allemaal om draait, ethyleenoxide?

Sterigenics is een internationaal bedrijf, met 39 vestigingen verspreid over Amerika, Europa en Azië. Het hoofdkantoor van Sterigenics staat in Oak Brook, in de Verenigde Staten. In 1988 is de Nederlandse vestiging geopend aan de Storkstraat in Zoetermeer.

Zoetermeer heeft steken laten vallen

In de weken na de bekendmaking blijkt steeds duidelijker dat de gemeente Zoetermeer steken heeft laten vallen bij het toezicht op Sterigenics. Het kost uiteindelijk een wethouder de kop.

Los van het feit dat de gemeente niet de juiste specialisten in huis had, zijn er ook te weinig controles uitgevoerd. Het bedrijf is sinds 1988 gevestigd in Zoetermeer en had over de gehele periode 44 keer gecontroleerd moeten worden. In werkelijkheid heeft er slechts veertien keer een controleur bij Sterigenics op de stoep gestaan.

Zoetermeerse gemeenteraad over Sterigenics

'Risico is veel groter'

Eind februari 2010 komt er een nieuwe wending in de affaire. Milieuprofessor Lucas Reijnders van de Universiteit van Amsterdam kijkt in opdracht van Omroep West naar de rapporten van de GGD en komt tot een radicaal andere conclusie.

Volgens de wetenschapper is het risico om kanker te krijgen vanwege de giftige uitstoot van Sterigenics veel groter dan de GGD heeft becijferd. De GGD zou in haar berekeningen verouderde gegevens hebben gebruikt. De kans op kanker ligt volgens Reijnders 45 keer hoger dan door de GGD werd vastgesteld.

Sterigenics wordt uitgekocht

In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010 speelt Sterigenics een belangrijke rol. In de lijsttrekkersdebatten buitelen de partijen over elkaar heen, een meerderheid wil dat Sterigenics uit de stad verdwijnt. En begin april kan het college melden dat ze dat bijna voor elkaar hebben.

Een van de partijen die aanstuurt op het vertrek van Sterigenics is het CDA van de afgetreden wethouder Frank Speel. Aanvankelijk benadrukt hij dat de gemeente voorzichtig moet handelen, omdat een gedwongen verhuizing de stad veel geld kan kosten.

Onderzoekscommissie: 'Gemeente zat fout'

Op 25 juni publiceert de onafhankelijke onderzoekscommissie onder leiding van oud-minister Frank de Grave zijn conclusies. En het rapport is niet mis. Volgens de commissie heeft de Zoetermeerse bevolking een 'onaanvaardbaar' gezondheidsrisico gelopen.

Volgens De Grave heeft de gemeente Zoetermeer fouten gemaakt. De oud-minister wijst onder meer op een onacceptabel gebrek aan toezicht door de gemeente. Zo had het bedrijf in 2002 nooit een nieuwe vergunning mogen krijgen.

Frank de Grave presenteert het onderzoek

Een onrustige zomer

Op 8 oktober legt Sterigenics de productie definitief stil. Volgens afspraak is het pand eind 2010 leeg. Maar de zomerse maanden die hieraan voorafgaan staan nog in het teken van een felle juridische strijd. Sterigenics is namelijk opnieuw in de fout gegaan.

In maart werd al bekend dat Sterigenics de milieunormen opnieuw had overschreden. Het bedrijf kreeg van de gemeente een boete van 15.000 euro. Maar in juni gaat het weer mis. Het college laat de bedrijfsvoering per direct stilleggen.

RIVM: Geen reden tot zorgen

Op 25 mei 2011 presenteert het RIVM haar langverwachte onderzoek. Voor de duizenden inwoners uit Zoetermeer die in de omgeving van het bedrijf Sterigenics woonden, is er geen reden voor extra ongerustheid over hun gezondheid, zo concludeert het instituut.

Het aantal kankergevallen in de wijken Seghweart en Palenstijn ligt niet hoger dan op andere plekken in Nederland. Tientallen omwonenden die 38 jaar in de directe omgeving van het Zoetermeerse bedrijf Sterigenics hebben gewoond of gewerkt hebben wel een extra kans om kanker te krijgen.