Wat betekent dat gedoe over die nieuwe Haagse wethouder voor mij? 7 vragen (en antwoorden)

DEN HAAG - Het kan je bijna niet ontgaan zijn: Er is weer eens gedoe op het ijspaleis. Door het vertrek van Ingrid van Engelshoven (D66) naar de landelijke politiek is er een nieuwe wethouder nodig. En dat levert veel toestanden op. Maar wat betekent dat voor de gewone Hagenaar en Hagenees? Wij proberen het politieke gekonkel een beetje uit te leggen.

  • 1. Wat is er eigenlijk aan de hand?

D66 schoof Saskia Bruines naar voren om Van Engelshoven op te volgen. Zij is nu wethouder in Leidschendam-Voorburg. Het leek een gelopen race, maar dat viel tegen.  Want D66-raadslid Rachid Guernaoui stak zijn ambities niet onder stoelen of banken: hij wil zelf wethouder worden. Een aantal andere partijen, maar ook sommige raadsleden uit zijn eigen partij, gaan hem donderdagavond tijdens de geheime stemming vermoedelijk steunen. En dat valt niet goed bij de rest van de D66-fractie. De partij zou nu dreigen uit de coalitie te stappen, dus uit het college van burgemeester en wethouders. Kortom: er is hommeles in de Haagse gemeentepolitiek.

  • 2. Ok, het college dreigt dus te vallen. Moeten we dan weer met zijn allen naar de stembus?

Nee, zo werkt dat niet. Waarom eigenlijk niet? Dat vroegen we aan emeritus hoogleraar Bestuurskunde Arno Korsten. 'We hebben raadsverkiezingen op één moment. Die worden overal, in alle gemeenten,  gelijktijdig gehouden. Dat is zo afgesproken, dat staat in de Kieswet. Er is weleens discussie over geweest, of er bij de val van een college in de gemeentepolitiek geen afzonderlijke verkiezingen moeten komen. Maar uiteindelijk is daar door de wetgever niet voor gekozen.'

  • 3. Het rommelt dus flink. De kans is aanwezig dat het college valt. Maar wat merken wij als inwoners daar dan van?

Korsten: 'Dan moet er gekeken worden naar de situatie. Als er nog steeds een meerderheid in de raad is die het zittende college steunt, kan de resterende coalitie gewoon door. Een minderheidscollege kan ook,  dan moet je wel steun hebben voor je voorstellen. Maar als niemand door wil, als er geen college meer is, zijn ze demissionair.' Euh, wat? 'Dan bestuurt het college wel gewoon door, maar spreken ze af dat er geen beslissingen worden genomen over omstreden dingen. En dan wordt gewerkt aan de vorming van een nieuwe coalitie. Maar voor de inwoners verandert er op korte termijn waarschijnlijk niks. Iedereen die een verlenging van z’n rijbewijs wil, kan dat aanvragen. En fout parkeren blijft bestraft.'

  • 4. Stel nou dat Rachid Guernaoui uit de fractie stapt, of eruit wordt gegooid. En hij begint voor zichzelf. Wat betekent dat dan?

'Dat zou kunnen betekenen dat D66 in de coalitie blijft, dat acht ik voorstelbaar', zegt de hoogleraar. 'Maar Guernaoui maakt zich dan onmogelijk in D66. Hij kan zijn carrière binnen de partij wel vergeten, want zoiets wordt niet met een hoera ontvangen. Ook heeft hij als reden alleen maar zijn eigen belang, dat is niet zo sterk. En als hij eruit stapt, wordt hij vermoedelijk ook geen wethouder.'

  • 5. Wacht even, een meerderheid van de raad kan hem toch steunen vanavond? Dan wordt hij 'gewoon' wethouder, toch?

Korsten: ‘Dat zou in principe kunnen. We weten niet wat iedereen gaat stemmen. Maar dan heb je D66 in het college en een dissident van die partij, Guernaoui, die ook in het college zit. Dat leidt tot ongemak, dat kan ik nu al wel zeggen. Maar ik denk dat D66 vooraf de zaak wel op scherp zal zetten, om toch te voorkomen dat de stemming een wild-west wordt.’

  • 6. Maar stel nou dat ze er niet uitkomen. En even het zwartse scenario: ze krijgen enorme ruzie in de gemeenteraad en ze kunnen allemaal niet meer met elkaar verder. Wordt onze stad dan onbestuurbaar?

'Nee', stelt de professor ons gerust. 'Dan is het college demissionair en moeten ze gewoon doorbesturen. Alle bestuur is gebaseerd op vertrouwen. Als D66 eruit stapt, dat is een grote partij, dan wordt het wel een beetje op de winkel passen door de rest van het college. Dan lijkt het alsof het bestuur van de stad stilvalt, maar dat komt echt niet in gevaar. Als er drie maanden geen nota’s in de raad komen, maakt dat voor heel veel zaken niet zoveel uit, ook al wordt er lawaai gemaakt dat alles vertraagt. Kijk maar naar België, waar een jaar geen kabinet was. Daar liep alles ook gewoon door. In principe is veel natuurlijk goed geregeld in dit land en ook in de gemeente. Den Haag heeft zelfs een eekhoorntjesbrug, dus we hoeven ons geen zorgen te maken', lacht Korsten.

  • 7. En als ze nou echt met elkaar over straat blijven rollebollen daar in dat ijspaleis? Kan de landelijke politiek dan ingrijpen?

'Nee. Er is zoiets als een code voor goed bestuur. Een belangrijk artikel daarin gaat over zelfreinigend vermogen. Dus de gemeenten moeten het zelf oplossen. Maar in de Grondwet staat wel een artikel dat als het bestuur helemaal plat valt en er werkelijk niks meer  zou gebeuren, er ingegrepen kan worden door een regeringscommissaris aan te stellen. Maar dat is in Nederland sinds 1951 niet meer gebeurd. Zo’n vaart zal het hier niet lopen. De Haagse gemeentepolitiek maakt zich belachelijk als de keuze van een wethouder niet snel wordt opgelost', zegt Korsten. 'Deze crisis kan niet heel lang duren, want het gaat niet over een belangrijke kwestie maar over een persoon, een wethouder kiezen. Plucheklevers en pluchezoekers die elkaar bevechten. Als zoiets te lang duurt, pikt de gewone Hagenaar dat echt niet.'

LEES OOK:
Deel dit artikel:

Reageren