Instellingen

Doorbraak Leidse wetenschapper dankzij 'zoenende' letters

LEIDEN - De Leidse wetenschapper Erik Kwakkel heeft dankzij 'zoenende' letters voor een doorbraak gezorgd bij het dateren van middeleeuwse handschriften. De boekwetenschapper van Universiteit Leiden deelt eind februari zijn bevindingen met zijn collega's in de University of Oxford.

Tot nu toe werd voornamelijk met het blote oog geschat hoe oud een ongedateerd handschrift is. Daardoor bleef de geschiedschrijving nogal wazig, bij het bepalen van de datum van bijvoorbeeld een veldslag kwam men niet verder dan vermoedelijk 13e eeuws.

Kwakkel stopte ruim 400 handschriften in een database en ontwikkelde een zoekprogramma dat checkt in hoeverre het schrift voldoet aan 28 specifieke kenmerken van het gotisch. Tijdens de middeleeuwen werd namelijk tussen 1075 en 1225 langzaam overgeschakeld van het Karolingische naar het gotische schrift.

Zoenende p's

Een van die kenmerken is het zoenende letterpaar, zoals de 'de' en 'pp'. In het gotisch beginnen ze elkaar aan te raken en later zelfs te overlappen. Ook verschijnt in het gotisch bijvoorbeeld de punt op de i.

Het zoekprogramma registreert hoeveel gotische kenmerken aanwezig zijn in het schrift. Door die te vergelijken met handschriften die wel gedateerd zijn, kan veel accurater worden bepaald uit welk deel van welke eeuw een schrift stamt.