'Het is afschuwelijk in de stad', Joodse brieven uit Tweede Wereldoorlog gevonden in restaurant Haagse Denneweg

DEN HAAG - De Joodse Israel Bachrach vluchtte in september 1942 vanuit het Huis van Bewaring in Scheveningen naar Zwitserland. De brieven die hij schreef over zijn reis naar Zwitserland zijn tijdens een verbouwing aan de Denneweg in Den Haag teruggevonden in een koffer. 'Dit is de droom van iedere historicus', aldus geschiedenisdocent Hans Pols.

De kinderen van Pols hielpen bij de verbouwing van het Franse restaurant Walter Benedict toen ze de koffer vonden. Ze wisten meteen dat hun vader het prachtig zou vinden. 'Je verwacht niets, je hoopt op een paar oude kranten en dan krijg je een koffer met een oorlogsverhaal', vertelt Pols.

In de koffer zaten onder andere brieven naar Bachrachs moeder en naar zijn Haagse, niet-Joodse, vriendin Gebby. 'Als de toestand zoo is, dat je deze brief leest, weet je dat je je erg ongelukkig zult voelen. Maar als je nog iets voor mij doen wilt, blijf dan als je blieft flink en treur niet al te erg om mij', schrijft hij in een brief aan zijn moeder. De brieven van Gebby beschrijven hoe het was om in een stad te leven die bezet was door de Duitsers. 'Het is afschuwelijk in de stad. Trouwens overal. Ik hou er een rot gevoel aan over', schrijft zijn vriendin.

Het ging een paar keer bijna mis tijdens de reis

De deportatie van Haagse Joden begon in augustus 1942. Het was voor Bachrach niet eenvoudig om te ontsnappen. Met valse papieren en wat hulp van smokkelaars reisden hij en een reisgenoot via België naar Zwitserland. In Brussel was het bijna fout gegaan: de opgegeven contactpersoon bleek al een jaar niet op het adres te wonen. Aangekomen bij een hotel weigerde de eigenaar hun logies, omdat hij het veel te gevaarlijk vond. Iedere nacht waren er razzia's. Plotseling kwamen er een man en een grote blonde vrouw binnen. Zij wisten een adres in Antwerpen en gaven Bachrach een briefje, ondertekend met 'Blondinette'. Maar in het hotel zaten vooral Duitse officieren met hun vriendinnetjes. 'Ik zag en hoorde er verscheidene in de gangen', schrijft Bachrach.

LEES OOK: Spannende oorlogsverhalen van Leidse bevrijding via nieuwe app

Ook bij de Zwitserse grens ging het bijna mis: Bachrach en zijn reisgenoot stonden ineens onder een Duitse wachttoren. Wonder boven wonder was de toren onbemand.

Koffer weer terug in Den Haag

Israel Bachrach overleefde de oorlog en nam de koffer met brieven weer mee terug naar Den Haag. In de jaren daarna had hij een boekhandel in het pand aan de Denneweg, waar de koffer uiteindelijk is achtergebleven.

Historicus Pols brengt de koffer en de brieven naar een archief. Welk archief dat wordt, is nog niet bekend.

» Lees hieronder (PDF) het hele verhaal van Israel Bachrach

 

Deel dit artikel: