Kritiek op aanmeldsysteem voor basisscholen in Den Haag

DEN HAAG - Een groep ouders vindt het systeem om kinderen aan te melden voor Haagse basisscholen 'oneerlijk'. Dat blijkt uit de Facebookpagina 'Ouders voor eerlijke schoolkeuze Den Haag'. De pagina heeft inmiddels tientallen likes.
Sinds drie jaar mogen ouders hun kind op slechts één basisschool aanmelden. Voorheen mochten ze op meerdere scholen inschrijven. De gemeente heeft het systeem in 2013 in samenspraak met de Haagse basisscholen aangepast, om zo duidelijkheid te krijgen voor zowel de scholen als ouders. Scholen wisten in het verleden niet waar ze aan toe waren.
De kritiek van de Haagse ouder Daniella Strik, de initiatiefneemster van de Facebookpagina, richt zich vooral op de beperking die scholen ouders opleggen om hun kind maar bij één school te mogen aanmelden, zeker in combinatie met de toelatingscriteria van de basisscholen.

Evenveel jongens als meisjes in de klas

Iedere school mag zelf bepalen welke voorrangsregels en selectiecriteria voor de toelating van leerlingen worden gehanteerd. De helft van de scholen geeft geen voorrang aan kinderen die dicht bij de school wonen. Wel geven veel populaire scholen voorrang aan kinderen die broertjes of zusjes op school hebben. Sommige populaire scholen willen er daarnaast voor zorgen dat ze ongeveer evenveel jongens als meisjes in de klas krijgen. Volgens de berekeningen van Strik zou een oudste kind daardoor wel een tien à 35 keer grotere kans kunnen hebben om niet in de oktober-ronde geplaatst te worden. Zij moeten daarna op zoek naar een andere basisschool. Tientallen basisscholen hebben dan echter geen plaats meer.
Volgens Strik wordt het systeem daardoor een soort kansspel. Ouders krijgen een prikkel om niet te kiezen voor de school die zij het beste vinden, maar voor de school waarbij hun kind, gezien het aantal inschrijven en op basis van de voorrangsregels, de beste kansen heeft om te worden toegelaten. 'Dat leidt ertoe dat de mensen die het systeem niet zo goed begrijpen, de verliezers zijn. De ouders die het kansspel goed spelen, kunnen de winnaar zijn', zegt Strik. Volgens haar komt het voor dat sommige ouders uitkomen bij de basisschool van hun vijftiende of zelfs twintigste voorkeur.

Gemeente herkent beeld niet

De gemeente zegt dat beeld niet te herkennen. Wethouder Ingrid van Engelshoven (D66): 'Ongeveer 94 procent van de kinderen komt terecht op de school van de eerste voorkeur.' De wethouder heeft geen geluiden gehoord van mensen die heel lang hebben moeten zoeken naar een basisschool.
Strik wijst op Amerikaans onderzoek waaruit blijkt dat omdat ouders bij dit soort systemen vaak strategisch kiezen voor een school waar hun kind de hoogste plaatsingskans heeft, in plaats van voor de school van hun werkelijke eerste voorkeur, omdat het plaatsingspercentage niets zegt over hoeveel kinderen op de school van de daadwerkelijke eerste voorkeur worden geplaatst. De gemeente beschikt bovendien niet over gegevens waaruit blijkt dat de school waarbij ouders hun kind hebben aangemeld ook daadwerkelijk hun eerste voorkeur had. Volgens Strik klopt dus de stelling van de wethouder niet en is het plaatsingspercentage geen bewijs dat het systeem een succes is.

Consequenties voor vervolgopleiding

Als een kind niet op de voorkeur van zijn of haar school terecht komt, kan dat ook consequenties hebben voor de vervolgopleiding. Middelbare scholen hebben namelijk ook hun eigen voorkeuren: met bepaalde basisscholen hebben ze een goede relatie en leerlingen van die basisscholen krijgen voorrang bij plaatsing. Leerlingen van die basisscholen, komen eerder op die middelbare school terecht. Strik: 'Als je dus nu niet wordt geplaatst bij een basisschool van jouw keuze, heb je daar veertien jaar lang last van, omdat je een lagere plaatsingskans hebt bij bepaalde middelbare scholen.'
Hoe moet het systeem dan wel? Volgens Strik zou de beperking om maar bij een school te mogen aanmelden geheel moeten vervallen, of zou het mogelijk moeten worden dat ouders meerdere voorkeursscholen opgeven. In ieder geval zouden scholen volgens Strik oudste kinderen ook een voorrang moeten geven - zoals in Noord-Ierland gebeurt - of tenminste zouden alle Haagse kinderen voorrang moeten krijgen op een redelijk aantal dichtst bij hun huis gelegen scholen, zoals in Amsterdam, Nijmegen en Deventer gebeurt.

Gemeente evalueert

De gemeente zegt het nieuwe beleid - volgens de afspraak - nu te evalueren.