Kwestie Van der Tak: vijf vragen over een burgemeester die voor Sinterklaas lijkt te spelen

WESTLAND - Het was, voor een belangrijk deel, de week van Sjaak van der Tak, de oud-burgemeester van het Westland. Van der Tak raakte in opspraak omdat hij volgens het huidige gemeentebestuur ten onrechte een ton aan subsidie aan een cultuurorganisatie beschikbaar zou hebben gesteld. Van dat bedrag werd 40 mille al overgemaakt. 'Een onrechtmatige betaling', zo klinkt het nu keihard. Volgens van der Tak zou hij het geld niet op eigen houtje aan 'Kwekers in de kunst' hebben gegund en was de kwestie meermaals met wethouders besproken. Omroep West beantwoordt in vijf vragen wat er aan de hand is en nu staat te gebeuren.
Waarom mag een burgemeester niet zomaar geld overmaken, want hij is toch de baas?

Een burgemeester wordt door velen gezien als het gezicht van gemeente. Daarnaast vervult hij belangrijke taken binnen het bestuur van de gemeente. De burgemeester is de voorzitter van het college van burgemeester en wethouders (b&w) en de gemeenteraad, zo geeft Ruud van Bennekom, directeur Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB) een lesje politiek. Maar dat wil niet zeggen dat hij over al het geld gaat. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor de begroting. Het college heeft een mandaat om een bepaald bedrag uit te geven zonder inmenging van de gemeenteraad.

Samen met het college van b&w is de burgemeester verantwoordelijk voor het dagelijks bestuur van de gemeente. Dit bestuur wordt weer gecontroleerd door de gemeenteraad. De mensen die in de gemeenteraad zitten zijn op basis van volksvertegenwoordiging door de inwoners van de gemeente gekozen.

Dan zou je dus zeggen: als die burgemeester als uithangbord van een stad of dorp en ook nog eens voorzitter van dat college voor Sinterklaas wil spelen, waarom mag hij of zij dat niet? Wat is het probleem? Je bent de baas of niet. Toch? De werkelijkheid is weerbarstiger, stelt Van Bennekom.

'In het takenpakket, ook wel portefeuille, van de burgemeester staat ook dat hij verantwoordelijk is voor de openbare orde en veiligheid binnen de gemeente', aldus Van Bennekom. 'Hij heeft de bevoegdheid om de veiligheid in de gemeente te verzekeren. Zoals overlast, ordeverstoring, het voorkomen van gevaar en het ordelijk verloop van dagelijks leven. Een burgemeester zou dus ook een demonstratie of andere openbare bijeenkomst mogen verbieden.'

Maar ja, daarmee gaat hij dus niet zelfstandig over het geld en wordt het uitdelen van cadeautjes ook wel lastig. Van Bennekom: 'Naast zijn hoofdtaken kan een burgemeester in een kleine gemeente ook andere kleine taken krijgen, maar dat is afhankelijk van hoeveel ruimte de wethouders aan de burgemeester geven', zegt hij. En die ruimte was en is er in Westland dus niet. Van der Tak kon als burgemeester ideeën aandragen buiten zijn eigen portefeuille, hij kon voorstellen doen om mensen of initiatieven te helpen - maar zelf een besluit daarover nemen... of zelf geld laten overmaken, wat nu aan de hand is, dat gaat te ver. En dat is niet een quote van Van Bennekom, maar een conclusie die valt te trekken op basis van wat hij zegt.

Waarom hebben de wethouders niet zelf aan de bel getrokken?

Dus de burgemeester had de steun van de wethouders nodig om die ton te kunnen uitdelen. Een probleem: de toezegging om dat geld te geven had hij al zwart op wit gegeven, zo blijkt uit een beschouwing over de kwestie door waarnemend burgemeester Agnes van Ardenne. De mail aan de ontvangende partij die het geld ontving, was al verstuurd. Nog voordat de wethouders hun formele steun hadden gegeven. Sterker nog: Van der Tak nam op 27 september afscheid als burgemeester. Pas de dag daarvoor meldde hij de op 18 september gedane toezegging van een ton in de wekelijkse vergadering van het college. Dus wat konden de wethouders nog doen? Het grootse afscheid van hun burgervader stond op punt van beginnen.

Hebben de collega-bestuurders overwogen nee te zeggen? Wellicht. Probleem is dat geen van de wethouders er nu wat over wil zeggen - we hebben alleen de verklaring van de burgemeester, die dat in het midden laat. Misschien was het ook al eens eerder gebeurd, de burgemeester die de wethouders voor het blok zette. Paste het bij hun onderlinge cultuur? Ook dat is onbekend. Ook een optie: de wethouders laten Van der Tak nu opdraaien in een dossier waarin ze zelf niet hebben uitgeblonken, onder meer door Kwekers in de Kunst lang aan het lijntje te houden. Moet de vertrokken Van der Tak dankzij een deze week uitgebrachte verklaring nu voor de troep opdraaien?

Veel gedoe over het geld, zijn de bij Kwekers in de Kunst nog wel blij met het bedrag?

Ja. 'We zijn heel blij met de subsidie, waar we een mooie voorstelling mee gaan maken', zegt René Mendel, penningmeester van Kwekers in de Kunst. 'Nadat drie jaar geleden de subsidie van Dario Fo werd stopgezet kregen wij na de doorstart als Kwekers in de Kunst geen structurele subsidie meer. We moeten nu bij verschillende fondsen en gemeenten geld vragen voor onze producties', aldus Mendel.

'Na een hele lange weg van ruim twee jaar is het geld door de gemeente Westland gehonoreerd. Natuurlijk is het ontzettend jammer dat we nu onderdeel van een conflict zijn. Wij zijn blij dat we nu een voorstelling kunnen maken met het geld. Het is niet onze verantwoordelijkheid geweest wie een handtekening eronder heeft gezet.'

Wat gaat er nu verder gebeuren?

De gemeenteraad is niet van plan om het geld terug te vorderen. Van der Tak heeft inmiddels afscheid genomen, dus voor hem heeft het geen politieke consequenties. Wel kan de kwestie schade toebrengen aan zijn imago. De vraag rest of het college met daarin de wethouders heeft zitten slapen. Mogelijk hadden zij de oud-burgemeester meer in toom moeten houden. Aan de andere kant: ook zij hebben moeten weten van wat Kwekers in de Kunst een traject van twee jaar noemt. Die ton kwam niet uit de lucht vallen. Komende week wordt mogelijk een extra debat gevoerd over de kwestie, wellicht maandag al, maar dit is nog niet bevestigd. Ook komt er snel nog meer informatie naar buiten.

En Van der Tak, hoe is het met hem?

De oud-burgemeester is sinds 1 oktober 2017 voorzitter van de tuindersorganisatie LTO-Glaskracht. Dat is een grote, invloedrijke club binnen Westland. En ver daarbuiten. Dit is niet de start die de burgemeester zich had voorgesteld in deze belangrijke baan, die hem ook nog eens veel in zijn oude gemeente laat zijn. Ingewijden heeft hij laten weten doodziek van de kwestie te zijn. Formeel ontkent Van der Tak dat hij het geld op eigen houtje heeft gegeven. Of dit muisje verder nog een staart krijgt is onbekend. Maar Van Ardenne, zijn tijdelijk opvolger, is strijdvaardig. 'Er was al geld toegezegd en toegekend, zonder dat de gemeenteraad hiervan op de hoogte was. Dit was niet volgens de regels,' liet zij in stevige taal horen.

Wat dat voor Van der Tak betekent, zegt ze niet. Kwekers in de Kunst hoeft niet bang te zijn dat het geld wordt teruggevorderd, juridisch lijkt dat ook onmogelijk. De waarnemend burgemeester geeft aan dat de zaak wel 'gerepareerd' kan worden, alleen gaat dat nog wel even duren. 'We hebben er meteen een melding van gemaakt bij alle fractievoorzitters. Nu moeten de partijen in de gemeenteraad er met elkaar uitzien te komen. Ik heb de indruk dat die wens er wel is, maar daar hebben ze even tijd voor nodig.' Die tijd heelt wellicht alle wonden. Ook die voor Van der Tak.
Deel dit artikel: