Helikoptervliegers: ‘Wij vliegen te vaak uit voor kleine misdrijven, overlastklachten zijn terecht'

DEN HAAG - Politiehelikopters vliegen te vaak uit voor kleine misdrijven. Dat zorgt voor onveilige situaties en onnodige overlast voor omwonenden, zeggen (oud-)vliegers tegen Omroep West. Volgens hen wordt door de massale inzet van de heli's ook gemeenschapsgeld verkwist.

In de regel worden de politieheli's alleen ingezet bij zogeheten High Impact Crimes (HIC's), zoals woninginbraken, straatroven en overvallen. In de praktijk assisteren de helikopters ook bij kleinere misdrijven. 'We zijn weleens naar Brabant gestuurd, omdat daar mogelijk paardenzadels waren gestolen', zegt een vlieger. 'Operatie zoekgeraakte fietsbel, noemden wij dat soort meldingen altijd', vult een voormalig collega aan. 'Vanuit de meldkamer wordt er vaak gezegd: 'Ga maar, want jullie zijn toch in de lucht. Ze vergeten alleen dat wij ook onze rust moeten pakken en na twee uur moeten tanken.'

Het werk is volgens de vlieger mentaal en fysiek erg zwaar. 'Je moet echt rusten, anders ontstaan er onveilige situaties. Soms hebben we twee uur voor Jan met de korte achternaam gevlogen en dan hebben we geen brandstof meer voor een overval op een geldtransportwagen.'

Mensen uit hun slaap houden

De helikoptervliegers wijzen ook op de geluidsoverlast die de heli's - vooral 's nachts – veroorzaken, zoals afgelopen augustus in Gouda. Door omwonenden wordt op sociale media regelmatig geklaagd over het lawaai dat de helikopters maken. Vaak zijn die klachten terecht, zeggen de (oud-)vliegers. 'Wij kunnen een heel goede bijdrage leveren aan het opsporen van verdachten, maar te vaak denk ik bij een melding: "Moeten we daar mensen voor uit hun slaap houden?"'

De (oud-)helikoptervliegers willen anoniem blijven uit angst voor represailles van hun (voormalige) werkgever. Volgens hen zit de kern van het 'probleem' bij de verhuizing van de meldkamer naar Driebergen in 2012. Voor die tijd namen de zogeheten 'waarnemers', die met de twee vliegers meevliegen, de meldingen op. Sinds enkele jaren wordt dat gedaan door 'gewone' agenten in de meldkamer in Driebergen. 'Zij hebben geen verstand van heli’s en sturen je op van alles af. Maar je kunt je afvragen of je bij een gestolen fiets een helikopter moet inzetten', zegt een oud-vlieger.

Fietsendieven

Woordvoerder Ed Kraszewski van de Landelijke Eenheid van de politie erkent dat de heli's ook soms worden ingezet bij de opsporing van fietsendieven. 'Maar alleen als ze al in de lucht hangen. We sturen nooit een helikopter de lucht in voor zo'n klein vergrijp.'

Ook worden de politiehelikopters ingezet op basis van data-analyses. Kraszewski: 'Als bijvoorbeeld uit politiegegevens blijkt dat er in Den Haag relatief vaak op vrijdagavond tussen 21.00 en 23.00 uur wordt ingebroken, surveilleren de helikopters op die tijdstippen boven de stad.'  De politieheli's vliegen relatief vaak boven de Randstad, omdat daar de meeste criminaliteit is.    

Extra veiligheid

Volgens de politie zijn de helikopters zeer succesvol. Dit jaar zijn er bijna 200 aanhoudingen verricht met hulp van de heli's. In 2016 hebben de helikopters geassisteerd bij ruim 3.000 meldingen, 167 aanhoudingen en 45 reddingen, bijvoorbeeld bij in het water gevallen mensen of vermiste kinderen. In de twee jaar daarvoor waren de heli’s betrokken bij nog eens ruim 190 aanhoudingen en bijna 60 reddingen. Daarnaast maken de helikopters foto- en videobeelden van verdachte locaties en situaties. De afgelopen jaren worden de politieheli's steeds vaker ingezet, in 2017 tot nu toe al ruim 3.100 keer.

Politieagenten op de grond zijn 'waanzinnig blij' met de assistentie van de helikopters, zegt Kraszewski. 'Als een heli een vluchtauto in het snotje heeft, is er geen ontkomen meer aan. Ook zorgen de helikopters met hun aanwezigheid voor extra veiligheid voor agenten op straat, omdat zij het hele gebied kunnen overzien. Als er bijvoorbeeld iemand met een geweer op een dak ligt, ziet de heli dat en kunnen de collega's beneden gewaarschuwd worden.'

Overlast

De cijfers waar de politie mee schermt, geven een vertekend beeld, zeggen de (oud-)vliegers. Volgens hen worden de helikopters ook naar aanhoudingen gestuurd waarbij ze nauwelijks een rol hebben gespeeld. 'Als er ergens kwajongens een fikkie aan het stoken zijn, worden wij daar ook op afgestuurd. Dat telt ook allemaal mee bij de meldingen', zegt een vlieger. 'We moeten onze uren volmaken. Stel dat we dit jaar 1.000 uur minder maken, dan krijgen we het jaar erop ook minder budget.' Kraszewski bestrijdt de lezing van de (oud-)helivliegers. 'De helikopters worden echt alleen ingezet als we het verschil kunnen maken, zeker 's nachts.'

In 2013 stelden SP-Kamerleden Paulus Jansen en Nine Kooiman Kamervragen over de inzet van politiehelikopters. Toenmalig VVD-staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) antwoordde dat er 'specifieke eisen' worden gesteld aan de inzet van politieheli's. 'Overlast is hierbij een van de factoren die wordt meegewogen. De politiehelikopter wordt slechts daar ingezet waar de helikopter, aanvullend op het traditionele politieoptreden, van toegevoegde waarde is.'

'Geld over de balk'

De politiehelikopter mag volgens de staatssecretaris worden ingezet wanneer er sprake is van het redden van mensenlevens en bij 'bijzonder ingewikkelde en niet overzichtelijke aanhoudingssituaties'. Ook mogen de heli's worden ingezet bij 'aanhoudingen van verdachten in het segment van high impact crime, inclusief gevaarlijke achtervolgingen'. Op het Twitteraccount van de politiehelikopters (ruim 415.000 volgers) meldt de politie zeer regelmatig waarom de heli's worden ingezet. 'Maar over de keren dat we voor niets hebben gevlogen, lees je nooit wat', zegt een oud-vlieger.

Over de kosten van de helikopters doet de politie geen uitspraken. Volgens de (oud-)vliegers is de afdeling helikopters – waar inclusief ondersteuning zo'n 110 mensen werken – een van de duurste politie-eenheden. De politie beschikt over acht helikopters, die meestal op Schiphol en Rotterdam The Hague Airport staan. 'Een helikoptervlucht kost per keer zeker 2.000 tot 3.000 euro', zegt een vlieger. 'Dat is allemaal belastinggeld. Als het wordt uitgegeven aan de bestrijding van zware criminaliteit is dat geen enkel probleem, maar nu wordt er echt geld over de balk gegooid.'

Foto: Landelijke Eenheid politie (afdeling luchtvaart)

LEES OOK: Politie krijgt klacht over helikopter midden in nacht: 'We houden echt wel rekening met uw slaap'

Deel dit artikel: