De Moldaviërs en Letten komen... Maar wie zijn dat eigenlijk?

REGIO - Steeds minder Polen willen werken in de Westlandse kassen. In hun eigen land gaat het steeds beter met de economie, dus ze hebben niet meer zoveel zin om naar Nederland te komen. Maar de tomaten en paprika's moeten wel geplukt worden. En dus moeten er steeds meer mensen - uit bijvoorbeeld Moldavië en Letland - naar onze regio komen om hier in de kassen te werken, vinden de werkgevers.

Dat bleek maandag uit een artikel van Omroep West. Maar wie zijn de Moldaviërs en Letten eigenlijk? Tijd voor een kennismaking met onze toekomstige regiogenoten. Letland hoort bij de Baltische Staten en ligt tussen Estland, Litouwen, Wit-Rusland en Zweden. Je betaalt er met euro's, ze spreken er Lets (je verwacht het niet) en er wonen ruim twee miljoen mensen in dit Noord-Europese land, op ruim 64.000 vierkante kilometer. Letland hoorde ooit bij Polen, werd in de zeventiende eeuw veroverd door Zweden en kwam daarna in handen van de Russen. In 1991 werd Letland (opnieuw) onafhankelijk.

Moldavië ligt tussen Roemenië en Oekraïne. Het is één van de armste landen van Europa. Er wonen in dit Oost-Europese land ruim 3 miljoen mensen op zo'n 33.000 vierkante kilometer. Ook hier kennen ze wel wat buitenlandse invloeden. Naast de Russen hebben ook de Turken, de Duitsers en de Bulgaren hun invloed in de geschiedenis gekend. Je betaalt er met de Moldavische leu en ze spreken er... Moldavisch! Die taal, een variant van het Roemeens, kunnen veel Nederlanders stiekem al lang meezingen. Dat komt door dit geniale lied van de guitige mannen van O-Zone. Mahiejahieee, mahiejahooo!

De mensen

Genoeg geneuzel over cijfertjes en geschiedenis, want het gaat natuurlijk om de mensen. Maar waar vind je zo snel Letten en Moldaven? Daarom klopten we aan bij de ambassades, allebei in Den Haag. We vroegen wat de grootste overeenkomsten zijn tussen Letten, Moldaven en Nederlanders. 'Lange vrouwen', zegt Ilze Ruse, ambassadeur van Letland. 'Nederland en Letland zijn de twee langste landen ter wereld. Ik ben ook lang', lacht ze. 'En we eten ook haring, al maken we het op een andere manier klaar dan jullie. Letland heeft 500 kilometer zeekust, dus wij hebben ook verstand van vis.'

En de overeenkomst met Moldavie? 'In beide landen merk je dat mensen gastvrij, vriendelijk en goedhartig zijn', vertelt consul Victoria Școlnic. Zij is nu twee jaar werkzaam op de ambassade in Den Haag. 'Ik merkte in die tijd bijvoorbeeld dat Nederlanders regelmatig iets geven aan tenminste één goed doel. Moldaviërs ondersteunen elkaar ook, vooral als je in moeilijkheden verkeert. Ze doen dit via crowdfundingscampagnes of ontwikkelen gemeenschapsprojecten.'

Letten en Moldaviërs zijn minder direct

Maar verschillen zijn er natuurlijk ook. 'Iets wat al vaak is beschreven, de Nederlandse directheid en de manier waarop ze met mensen communiceren', zegt Școlnic. 'Moldaviërs zijn wat minder direct, wat diplomatieker en bescheidener.' Wel valt haar op dat Nederlanders erg openhartig zijn. 'Ze voelen zich volkomen vrij om zich uit te laten over elk onderwerp, ongeacht taboes. Seks, religie, immigratie of politiek. Moldaviërs kunnen dat soms wat onbeleefd of politiek incorrect vinden.'

We vroegen haar Letse collega Ilze Ruse of ze zich daarin herkent. Hebben Nederlanders een grote mond? 'Laten we het erop houden dat wij wat introverter zijn. We hebben veel lessen geleerd uit de geschiedenis. Letten zijn wel toegankelijk maar pas als het ijs gebroken is en je ze goed kent. Maar als het zover is, zijn ze erg warm.'

Het artikel gaat verder na de foto.

Beelden: YouTube/Ministerie van Sport Moldavië (Bewerking: Omroep West)Beelden: YouTube/Ministerie van Sport Moldavië (Bewerking: Omroep West)

Gelovigen en aanpakkers

Moldaviërs zijn erg gelovig, zegt consul Școlnic. 'Religie speelt een belangrijke rol. Zo'n 96 procent van de Moldaviërs is orthodox-christelijk. Een houten of glazen afbeelding van Christus aan het kruis of de Maagd Maria met het kind is te vinden in bijna elk huishouden, zelfs wanneer de familie niet streng gelovig is.'

Letland is erg voortuitstrevend, vertelt de ambassadeur. Ze zijn er erg pro-Europa, kennen zo'n 40 procent vrouwen in leidinggevende functies en men is vooral erg 'down to earth'. Ruse: 'We houden van praktische oplossingen. We gaan meteen aan het werk en gaan niet eerst uren filosoferen.'

Letland en Moldavië kennen ook kassen

Zouden de Letten daarom erg goed in het Westland passen, waar ze ook wel houden van 'niet lullen, maar poetsen'? 'Letland heeft een grote landbouwsector. Zo'n 48 procent van ons land is bos en veel mensen hebben een stukje grond op het platteland. We houden van tuinieren en bloemen kweken, we weten hoe we met landbouwgrond moeten omgaan.'

Kassen zijn in Letland geen onbekend fenomeen. 'Jazeker, die hebben we. Al is ons klimaat veel kouder.' Ook in Moldavië weten ze van wanten als het om landbouw gaat. De consul: 'Bij ons is 75 procent landbouwgrond. Dat is ook altijd een leidende sector in onze economie geweest. We hebben in Moldavië ook kassen en produceren jaarlijks 2.000 tot 3.000 ton groenten. Al valt dat natuurlijk in het niet bij de Nederlandse tuinbouwsector.'

Maïspap, wijn, bier en ecologische gastronomie

Daarover gesproken, wat eten onze nieuwe regiogenoten eigenlijk? 'Traditioneel Moldavisch eten is heerlijk. Het werd beïnvloed door de Griekse en Turkse keukens. Later kwamen daar elementen uit de Russische, Oekraïense en Bulgaarse keuken bij. Vooral vlees, vis, groenten, granen en kaas', zegt Școlnic. Wat dan bijvoorbeeld? 'Maïspap, die noemen wij Mamaliga. Die wordt geserveerd met gebakken vlees of vis, zure room en Moldavische kaas, die heet Brinza en wordt gemaakt van schapenmelk.' Ook worden er gevulde paprika's en broodjes in koolbladeren gegeten ('Sarmale') , of taarten ('Placinte') gevuld met kwark, aardappelen, kool of appels. 'En vergeet onze wijn niet, we hebben wereldberoemde wijnen dankzij ons goede klimaat.'

De Letten houden ook wel van eten. 'Ons nationale gerecht is moeilijk uit te leggen', zegt de ambassadeur. 'Het is een mix van zeevis en zoetwatervis'. Ze eten er graag groenten en houden vooral rekening met de seizoenen. 'En we houden van écht goed eten, gourmet food', aldus Ruse. 'Onze hoofdstad Riga is dit jaar niet voor niets de gastromische hoofdstad van Europa', zegt ze trots. 'En we zijn dol op ecologische producten.' Qua drinken houden Letten vooral van bier. 'Onze belangrijkste feestdag is midzomer, op 23 juni als de nacht het kortst is. Dat vieren we met bier, dat is ook ons nationale exportproduct. Vroeger brouwden veel Letten ook thuis bier.'

Nog wat opmerkelijke feiten

Letten zijn goed in basketbal ('dat komt natuurlijk door onze lange mensen') en ze zingen graag. 'Alle Letten zingen en ons land kent veel grote koren. Daarvan zijn er trouwens ook twee in Nederland.' En in Moldavië maken ze heus wel andere muziek dan die van O-Zone. 'Die band bestaat helaas niet meer, maar door hun deelname aan het songfestival staan onze artiesten en bands wel mooi op de kaart.' Andere artiesten uit Moldavië deden het sindsdien ook erg goed op het festival. 'We zijn erg trots op hen'.

De nationale sport van Moldavië is Trânta. Huh? 'Dat is een soort worstelen. Het gaat eeuwen terug. Het werd door de eeuwen heen gezien als een manier om lichamelijk te groeien voor de jeugd, maar ook voor het trainen van soldaten. Het is handig, want je hebt er geen speciale uitrusting voor nodig. Het kan worden beoefend op elk veld.' De consul is er daar duidelijk ook trots op: 'Moldavische atleten hebben vaak olympische medailles gewonnen bij het worstelen.' Toch is de sport inmiddels ingehaald door voetbal, dat is ook in Moldavië momenteel het populairst.

Spreken ze ook Nederlands?

Het goede nieuws is, je kunt vrij makkelijk met de Letten en de Moldaviërs communiceren. Maar soms niet in het Nederlands. 'Het is wel moeilijk voor ons om snel Nederlands te leren, want onze moedertaal is Roemeens en dat is een Latijnse taal, terwijl Nederlands een Germaanse taal is', aldus de Moldavische consul Victoria Școlnic. Maar: 'De meeste Moldaviërs die naar Nederland komen spreken vloeiend Engels. Daarom hebben ze bijvoorbeeld goede banen aan Nederlandse universiteiten.'

En ook voor de Letten is het soms lastig. 'I'm on my way', zegt ambassadeur Ilze Ruse, inmiddels zo'n twee jaar in Nederland, in het Engels. 'Maar Letten zijn goed in buitenlandse talen. Er zijn bij ons veel mensen die Russisch spreken, maar ook Engels, Duits, Frans of Zweeds. Dus we staan wel open voor buitenlandse talen.'

Waar vind ik ze?

Maar waar kom je ze tegen? Dat wordt vooralsnog een beetje lastig. 'Er zijn zo'n 5.000 tot 7.000 Letten in Nederland. Daarvan is tien procent student en er zijn ook veel hoogopgeleiden in de IT-sector.' Een Lets restaurant of bar is in Den Haag nog niet te vinden. 'Jammer hoor. We hopen op een ondernemer die deze markt ontdekt. Maar we organiseren wel geregeld bijeenkomsten voor Letten in Nederland.' Het beroemde bier uit Letland is trouwens wel in Nederland te proeven, maar vooralsnog alleen in twee bars in Amsterdam.

Moldaviërs zijn in Nederland nog wat zeldzamer, momenteel. Er staan er zo'n 350 officieël ingeschreven in ons land. 'Maar we denken dat er zo'n 1.000 tot 2.000 in Nederland zijn.' Ook hier geldt: de meeste vind je in de grote steden en het gaat vooral om studenten en werknemers van internationale bedrijven. Ze komen vaak samen op door de ambassade georganiseerde festiviteiten om Moldavische tradities te vieren.

Dan maar daarheen!

Wie de Letten en de Moldaviërs echt beter wil leren kennen, lijkt er voorlopig verstandig aan te doen om af te reizen naar beide landen. Maar dat is zeker geen straf, bezweren de vertegenwoordigers van Moldavië en Letland. 'Het is maar twee uur vliegen naar Letland en er gaan twee vluchten per dag', zegt de ambassadeur. 'We zijn erg toegankelijk en iedereen is welkom. Ook onze geschieden is en architectuur mag je niet missen.'

Ook Moldavië grijpt het interview aan om de pluspunten van het Oost-Europese land te benadrukken. 'Moldavië is een prachtig land met geweldige mensen en een enorme gastvrijheid. Het zou een verplichte reisbestemming voor Nederlanders moeten zijn', aldus de consul. Misschien niet eens zo'n gek idee met dat Nederlandse weer. In Moldavië kennen ze zo'n 240 zonnige dagen per jaar. Daar moet je trouwens nog wel even op wachten. 'Bij ons is het in november ook fris en zijn de hoeveelheden neerslag onvoorspelbaar.'

Aardig eindje rijden

De afstand tussen Den Haag en de Letse hoofdstad Riga is hemelsbreed bijna 1.400 kilometer. Met de auto is het een stukje verder: bijna 1.900 kilometer. Je doet er dan ook ruim 20 uur over om van de ene stad naar de andere te rijden. En dat is nog zonder file.

Vanuit Den Haag naar de Moldavische hoofdstad Chişinǎu ben je zo'n 25 uur onderweg. De afstand is over de weg ruim 2.200 kilometer, hemelsbreed zo'n 1.850 kilometer.

Komen ze nou of komen ze niet?

Als het aan de werkgevers ligt, komen de Letten en Moldaviërs gauw naar het Westland om daar te werken in de kassen. Maar de ambassadeur van Letland kijkt daar iets genuanceerder tegenaan. 'In ons land gaan de salarissen inmiddels omhoog. We willen dan ook graag dat de mensen in Letland blijven, om daar de economie te stimuleren.'

Ook de Haagse partij Groep de Mos is kritisch. Die wil liever dat Nederlanders met een bijstandsuitkering in de tuinbouw aan het werk gaan en heeft daarom raadsvragen gesteld over de werving van Letten en Moldaviërs door de Westlandse tuinders. De partij wil een nieuwe proef om Haagse werklozen en bijstandsgerechtigden aan het werk te krijgen in de Westlandse kassen. Wie stelselmatig weigert, moet volgens Groep de Mos worden gekort op zijn of haar uitkering. Een dergelijke proef mislukte eerder.

Lange vrouwen in Letland


Olympisch feest in Moldavië

Toeristische informatie over Letland

Toeristische informatie over Moldavië


Meer over dit onderwerp:
MOLDAVIë LETLAND MOLDAVIëRS LETTEN WESTLAND KASSEN
Deel dit artikel:

Reageren