Onderzoek wijst uit: opgegraven schedel niet van heilige Jeroen

NOORDWIJK - Even was er de hoop dat de eeuwenoude schedel van priester Jeroen van Noordwijk in juni was opgegraven in de Sint Jeroenskerk in Noordwijk. Na grondig wetenschappelijk onderzoek is echter gebleken dat dit niet het geval is. 'Helaas geen doorbraak. Geen schedel van de heilige', laat de gemeente Noordwijk weten.

Tijdens opgravingen in de toren van de Sint Jeroenskerk in Noordwijk Binnen werden afgelopen juni twee schedels gevonden. Gehoopt werd dat een van die schedels die van priester Jeroen van Noordwijk betrof. Tijdens de Reformatie in 1572 verdween de schedel van de in 856 onthoofde heilige priester.

'Het is een soort avonturenroman', vertelde cultuurfilosoof Harrie Salman destijds aan Omroep West. Dat avontuur begint in de negende eeuw. Jeroen was een priester in Noordwijk. Als in 856 de Vikingen voet aan wal zetten op het strand, volgt een ware plundering door het dorp. Kerken werden leeggeroofd, jonge mensen als slaaf verhandeld en oude mensen, zoals priester Jeroen, werden geofferd.

Heilige schedel

De legende gaat verder in 1300. Tijdens een verbouwing van de kerk werd zijn schedel onder het altaar gevonden. De kerkklokken begonnen spontaan te luiden, zieken werden beter door de schedel aan te raken. Dat maakte Noordwijk een bedevaartsoord. 'Het volk heeft hem heilig gemaakt', aldus Salman.

Maar tijdens de Reformatie in 1572 trokken de Geuzen door de straten om alle relikwieën en katholieke beelden te vernietingen. Sindsdien is de schedel van Sint Jeroen spoorloos.

Het onderzoek

Toen de schedels in juni werden opgegraven bloeide de hoop op een heilige ontdekking op. Tevergeefs, blijkt nu. Uit onderzoek van de Universiteit van Leiden en de Universiteit van Groningen is gebleken dat de eerste schedel van een mannelijk persoon is die waarschijnlijk in de tweede helft van de 11de eeuw of de eerste helft van de 12de eeuw is overleden. De tweede schedel vertoont vrouwelijke kenmerken en die vrouw is zeer waarschijnlijk in de eerste helft van de 12de eeuw overleden.

Geen schedel van een heilige dus, aangezien de heilige Jeroen al in 856 overleed. 'Maar het kan wel een belangrijke aanwijzing zijn dat dit de schedel is die in circa 1311 is gevonden en toen werd aangezien voor de schedel van Sint Jeroen', aldus de gemeente Noordwijk. 'Dat leidde ertoe dat Noordwijk uitgroeide tot een belangrijke bedevaartplaats.'

Mooie plek in de Toren

Het college van Noordwijk stelt drieduizend euro beschikbaar voor de bekostiging van de vervolgonderzoeken naar de aard en de datering van de schedels. Cultuurwethouder Marie José Fles rekent erop dat de schedels, botten en botresten een mooie plek krijgen, zodat het eigen verhaal van Noordwijk verteld kan blijven worden. Het idee is om een mooie plek in de Toren te creëren, onder glas en met een korte uitleg.

Meer over dit onderwerp:
SINT JEROEN NOORDWIJK SCHEDEL
Deel dit artikel: