COLUMN: Motief

DEN HAAG - Dit keer alleen een geschreven column van mijn hand en geen filmpje. De reden: ik lig met griep op bed. Kan gebeuren. Schrijven gaat dan wel, maar vloggen is erg lastig. Waar wil ik het met u over hebben? Over mogelijke motieven bij misdrijven.

Zoals u weet is gedachten lezen erg moeilijk. Zeker als het om gedachten in het hoofd van iemand anders gaat ;-)

Toch is dát wat we soms proberen te doen in het strafrecht. We willen vaak graag weten wat het motief van iemand was om tot zijn daden te komen. Ook wanneer de daden op zichzelf duidelijk zijn.

Zo kan het motief van belang zijn voor de slachtoffers. Die willen misschien in het kader van de verwerking weten of zij willekeurig als slachtoffer gekozen zijn of niet. Maar het kan ook van belang zijn voor de hoogte van de straf. Bijvoorbeeld, wanneer iemand een terroristisch motief heeft, dan is dat strafverzwarend. Of als je iemand doodt om een verkrachting te verdoezelen. Of wanneer er een racistisch motief in het spel is.

Alleen, hoe kom je achter iemands motief? Allereerst luister je natuurlijk naar wat de verdachte daar zelf over verklaart. Misschien heeft ie er ook over ge-smst, geappt, gemaild. Dat kan eveneens aanwijzingen opleveren.

Maar hoe duidt je dat alles? Spreekt hij de waarheid? Of heeft hij redenen om over zijn motief te liegen?

En wat als iemand verward is? Dan wordt het nog een stuk ingewikkelder. Welke waarde moet je dan toekennen aan iemands verklaringen? Of juist aan iemands zwijgen? Het kan natuurlijk ook zo zijn dat hij zich alleen vóórdoet als verward en eigenlijk behoorlijk bij de pinken is …

En kan je eigenlijk wel een motief hebben als je verward bent? Over dat laatste heeft de Hoge Raad uitspraken gedaan. Je kunt volgens de Hoge Raad psychische problemen hebben en tegelijkertijd zeer planmatig en gemotiveerd te werk gaan.

Vragen, vragen, vragen. Die niet makkelijk te beantwoorden zijn. Maar die het OM toch moet proberen te beantwoorden. Om vervolgens de rechter te proberen te overtuigen dat onze visie de juiste is. Geen eenvoudige opgave.

Hopelijk houdt u aan dit verhaal over dat een motief achterhalen een ingewikkelde klus is. Soms nog ingewikkelder dan de feitelijke toedracht …

Dit was een column van uw hoofdofficier. Tot de volgende keer. En dan weer mét beeld en geluid.

Bart Nieuwenhuizen

Reageren? Stuur Bart een mail via bartnieuwenhuizen@omroepwest.nl
Alle columns van Bart zijn gebundeld op een aparte pagina.

Meer over dit onderwerp:
COLUMN OM BART NIEUWENHUIZEN OPENBAAR MINISTERIE
Deel dit artikel: