RECONSTRUCTIE: Wat we weten over de Scheveningse vonkenregen

DEN HAAG - Dat het gruwelijk misging afgelopen oudjaarsnacht op Scheveningen is wel duidelijk. De vonkenregen die over het dorp trok en huizen, auto's en fietsen in brand zette, heeft grote schade aangericht. Maar hoe het kon gebeuren, blijft nog gissen. Toch zijn er al wel wat antwoorden te geven. Dertien vragen en antwoorden.

Waar ging het mis?
Burgemeester Krikke van Den Haag kan daar nog geen antwoord op geven want de zoektocht naar de oorzaak is onderdeel van een 'grondige evaluatie', herhaalt Krikke van Den Haag keer op keer. Ze suggereert wel dat de hoogte van de stapels een rol hebben gespeeld want ze verwijt de bouwers van Scheveningen en Duindorp dinsdag tijdens een persconferentie dat zij zich niet aan de afspraken hebben gehouden en hoger dan 35 meter hebben gebouwd.  

Hoe hoog waren de stapels dan?
Ze zouden de 48 meter hebben aangetikt, dus dertien meter hoger dan toegestaan.

Wist de burgemeester dat ook al voordat de stapels op oudjaarsnacht in brand gingen?
Dat ontkent Krikke niet. De burgemeester zegt tijdens de persconferentie dat ze maandag, vanwege de hoogte van de stapels de veiligheidshekken op het laatste moment heeft laten verplaatsen, zodat mensen op een grotere afstand van de vuren kunnen blijven. 'Op hekken hebben we invloed maar niet op het weer en de wind', zegt ze.  

Dus de burgemeester wist dat de stapels te hoog waren, maar greep niet in?
Dat is dan inderdaad de conclusie. Dat verbaast sommige partijen in de gemeenteraad. 'Ze wijst met een vinger naar de bouwers omdat zij zich niet aan hun afspraken hebben gehouden en wijst daardoor tegelijkertijd met de rest van haar hand naar zichzelf omdat ze niet heeft gehandhaafd', zegt Pieter Grinwis van de ChristenUnie/SGP. Ook Daniëlle Koster van het CDA vindt dat de burgemeester de schuld wat al te gemakkelijk afschuift. 'Zij had de regie moeten houden.'

Volgens een woordvoerder van de gemeente wijst de burgemeester niet alleen naar de bouwers maar nadrukkelijk ook naar zichzelf en de gemeente. In een brief aan de gemeenteraad schrijft Krikke dat de gemeente in de aangekondigde evaluatie ‘de eigen rol kritisch zal bekijken.’ ‘Want natuurlijk stellen wij onszelf de vraag wat wij in het hele traject van voorbereiding, bouw, toezicht op de bouw en handhaving van de afspraken beter hadden kunnen doen,’ schrijft Krikke.

Wat zeggen de bouwers eigenlijk?
De bouwers van Scheveningen ontkennen dat ze afspraken hebben geschonden. 'We hebben alles met medeweten van de gemeente en in goed overleg gedaan', zegt Peter van Zaanen van de organisatie van het Scheveningse vreugdevuur woensdagavond tijdens een persconferentie. Ook het aansteken van de vuurstapel is door de gemeente toegelaten.

Over de hoogte van de stapel zijn de Scheveningse bouwers minder duidelijk. De afmeting is volgens Van Zaanen nog niet officieel vastgesteld. 'Een bedrijf uit Almere heeft de vuurstapel gemeten en we moeten de resultaten nog afwachten.' En dat maandag de wereld in is gebracht dat de Scheveningse vuurstapel 48 meter was? Ach, dat was grootspraak om Duindorp een beetje op te fokken, zegt de organisatie.    

Een totaal andere kijk op de gebeurtenissen dus?
Dat zou je zeggen, ja.

Hebben de bouwers zich dan voorbeeldig gedragen?
Nee, dat ook weer niet. De burgemeester verwijt de bouwers dat ze tegen de vastgelegde afspraken te hoog hebben gebouwd maar ook dat ze 's nachts stiekem hout hebben bijgelegd, terwijl dat niet mocht. In Duindorp is dat inderdaad het geval geweest.

Hoe zit dat dan?
Zaterdag 29 december moet Duindorp van de gemeente stoppen met bouwen omdat de maximale omvang van de stapel is bereikt. Er mogen geen nieuwe pallets aangevoerd worden.  

Erik Kooyman volgt deze gebeurtenis omdat hij voor Omroep West een week lang opnames maakt van de bouwers van Duindorp en Scheveningen. 'In die nacht zijn Duindorpers in Scheveningen een beetje rotzooi gaan trappen als afleidingsmanoeuvre voor de politie', vertelt hij. 'Vervolgens zijn trucks met pallets stiekem naar Duindorp gereden en is de vuurstapel verder opgebouwd.'

Is er op Scheveningen ook zoiets gebeurd?
Volgens de Scheveningers zelf niet. Zij mogen het weekend doorbouwen. Maar op zondag 30 december kondigt de gemeente aan het eind van de middag ook voor Scheveningen een bouwstop af. 'Wij mochten toen geen nieuwe pallets meer aanvoeren', vertelt Dennis Rog van het Scheveningse vreugdevuur. 'En dat hebben we niet meer gedaan. Twee trucks die al bijna in Scheveningen waren, hebben we zelfs gebeld en gezegd dat ze rechtsomkeert konden maken.'

En daarna zijn ze gestopt met bouwen?
Nee, dat niet. Rog: 'Alle pallets die al op ons terrein lagen, mochten we van de gemeente nog gebruiken voor onze stapel.'  

Als de stapel naar zeggen van de bouwers 'volgens afspraak' is opgebouwd, waarom ging het volgens hen dan toch mis?
Ook zij willen eerst het onderzoek afwachten, voordat ze conclusies trekken. Maar de harde wind die landinwaarts blies en de enorme hitte van de stapel, hebben een grote rol gespeeld, denken ze.

Over een video die op internet circuleert waarop te zien is dat er rond half een in de nacht plotseling een soort steekvlam ontstaat, waarna de hele stapel in brand staat, hebben ze zo hun eigen ideeën.

Volgens de Scheveningers komt die plotselinge vuurzee in de stapel mogelijk door het ontstekingsmechanisme. De brandstapel wordt altijd van boven aangestoken met diesel. Mogelijk is de diesel naar beneden gelopen en zijn de vlammen daardoor de brandstapel in gezogen. 'Maar zeker weten doen we dat niet. Onderzoek moet daar duidelijkheid over verschaffen,' zegt de organisatie.

Wie voert dat onderzoek uit?
De directeur Veiligheid van de gemeente Den Haag gaat eerst een evaluatie opzetten. De driehoek, die bestaat uit de burgemeester, de hoofdofficier van justitie en de politiechef, heeft de opdracht hiervoor gegeven. 'Onder zijn regie zal bekeken worden hoe en hoe snel we tot een snelle evaluatie kunnen komen’, zegt Krikke daarover. ‘Doel van de evaluatie is primair om voor de toekomst te leren van hetgeen is gebeurd. En voor de toekomst te bepalen wat wel en niet verantwoord is.’

Martijn Balster van de PvdA in de Haagse gemeenteraad vindt het een slecht idee als de gemeente dit onderzoek gaat leiden. 'Dat is een geval van de slager die zijn eigen vlees keurt', zegt Balster. 'Ik wil een onafhankelijk onderzoek, gedaan door bijvoorbeeld de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV).'

Wanneer is de evaluatie klaar?
De gemeenteraad hoopt binnen een paar weken. Grinwis van de ChristenUnie/SGP heeft samen met de voltallige oppositie aan Krikke gevraagd om de uitkomsten van de evaluatie voor 16 januari naar de raad te sturen. Dan kan de gemeenteraad op woensdag 16 januari over de gebeurtenissen debatteren in een commissievergadering. Een week later, op donderdag 24 januari wil de gemeenteraad Krikke aan de tand voelen in een raadsvergadering.

LEES OOK: Dossier 'Vonkenregen vreugdevuur Scheveningen'

Deel dit artikel: