Dit weten we over de Haagse miljoenenblunder

Briefjes van 100 en 200
Briefjes van 100 en 200 © ANP
DEN HAAG - Een kapitale fout vorige week donderdag van de gemeente Den Haag. Het stadhuis maakte per ongeluk 2,5 miljoen euro te veel over aan 69 Hagenaars met een bijstandsuitkering. De meeste mensen hebben het geld terugbetaald maar er ontbreken nog tienduizenden euro's. Donderdagmiddag debatteert de Haagse gemeenteraad over de miljoenenblunder. Wat weten we tot nu toe? Zeven vragen en antwoorden.

Allereerst: hoeveel geld is er nou precies te veel overgemaakt?

Om precies te zijn: 2.513.740 euro. Het hoogste bedrag dat per ongeluk op de rekening van een van de 69 mensen verscheen is 108.117 euro en het laagste bedrag is 7.419 euro. De fout is volgens de gemeente ontstaan doordat de bedragen niet goed in het informatiesysteem zijn gezet. Waar een punt stond, had een komma moeten staan.
Hoeveel geld heeft de gemeente inmiddels weer terug?
Het grootste deel van het geld staat weer op de rekening van de gemeente. Drie van de 69 mensen die het verkeerde bedrag kregen, hebben het geld dat ze ontvingen al uitgegeven. Het gaat in totaal om zo'n 28 duizend euro. Eentje heeft 10.502 euro uitgegeven, een ander 15.794 en de laatste 1700 euro. Bij een van de drie is bovendien een groot bedrag van 43.285 euro geblokkeerd.    
Alles bij elkaar opgeteld staat er dus nog een bedrag van 71.281 euro open?
Dat klopt. In een brief die het college woensdag aan de raad heeft gestuurd, staat dat de gemeente op dit moment nog 53.787 euro open heeft staan. Maar daar komt nog wat bij. Den Haag gaat namelijk een bedrag van 17.494 euro terugstorten op de rekening van de bank. Het gaat om geld dat twee van de drie betrokkenen hebben uitgegeven (de een gaf 15.795 euro uit, de ander 1700). De bank heeft deze bedragen direct teruggeboekt naar de gemeente maar wil dat geld natuurlijk terug.  
'De bank is op dit moment ongewild risicodrager en heeft een verzoek gedaan aan de gemeente om dit bedrag terug te storten', schrijft het college woensdag in de raadsbrief. Dat gaat de gemeente doen. Het geld dat de gemeente weer teruggeeft aan de banken, zal Den Haag weer verhalen op de mensen die het geld hadden ontvangen. Voordeel voor hen is dat de gemeente wat coulanter omgaat met schulden van mensen, dan banken.      
Hoe gaat het verder met deze drie?
De gemeente gaat het geld van deze mensen terugeisen en heeft daarom 'een vordering op de betrokken personen'. 'De gemeente is in gesprek met de drie genoemde personen om te zorgen dat de onverschuldigde betaling (in termijnen) wordt afgelost', staat in de brief.
Zijn de ontvangers eigenlijk wettelijk verplicht om het geld terug te betalen?
Als er geld naar je wordt overgemaakt zonder dat daar een reden voor was, bijvoorbeeld omdat het per ongeluk ging, kan er sprake zijn van een onverschuldigde betaling. Volgens Leonie Keet, advocaat bij Hupkes c.s. Advocaten, zal dat hierbij het geval zijn. 'Bij een onverschuldigde betaling is het geld dat naar je wordt overgemaakt zonder reden betaald en bestaat er een civielrechtelijke verplichting om het terug te betalen.'
Als je het geld niet meteen vrijwillig terugbetaalt, handel je niet strafbaar, aldus Keet. Toch is het volgens haar het beste om dit wel te doen: 'Als het geld via de rechter wordt teruggevorderd, kan je te maken krijgen met bijvoorbeeld proceskosten. Bovendien kan je verplicht worden om rente over het bedrag te betalen. Dan lopen de kosten alleen maar op.'
Waarom kregen deze 69 mensen een bedrag van de gemeente?
Het gaat om mensen die met behoud van een uitkering op proef zijn geweest bij een werkgever. Het is de bedoeling dat ze na de proefperiode, en met instemming van beide kanten, aan de slag gaan bij de werkgever. Na de proeftijd, hebben ze een eenmalige premie gekregen, bovenop hun uitkering zodat werken 'loont'.
Hoe nu verder?
De mensen die alles hebben terugbetaald, krijgen zo snel mogelijk de juiste premie overgemaakt van de gemeente. Waarschijnlijk staat dit bedrag eind van de week op de rekening van deze 66 mensen. 'In dit proces zijn extra controlemaatregelen getroffen om ervoor te zorgen dat de juiste bedragen worden uitbetaald', staat in de brief. Zolang de oorzaak van de problemen nog niet volledig duidelijk is, let de gemeente extra goed op om te controleren of de juiste bedragen worden overgemaakt. Daarnaast laat de gemeente een onafhankelijk onderzoek uitvoeren om erachter te komen hoe het fout kon gaan met de miljoenen.