Zijn we nou Hagenaars of Hagenaren? Lees hier hoe het zit

DEN HAAG - De discussie over Hagenaar of Hagenees is natuurlijk eeuwigdurend. Onlangs was er nog wat ophef, door de suggestie er dan maar 'Hagenoot' van te maken. Dat idee kon op weinig bijval rekenen. Blijft nog staan de vraag over het meervoud van Hagenaar. Is dat nou Hagenaars of Hagenaren? Wij vroegen het aan prominente inwoners van Den Haag als Wim de Bie, Paul van Vliet, Sjaak Bral en Henk Bres, maar ook aan de gemeente en aan een deskundige. De conclusie? Dat is nog een heel verhaal...

'Hagenaren? Dat heb ik nog nooit gezegd', verklaart Wim de Bie aan Omroep West. 'Daar heb ik geen associatie mee, dat ken ik ook helemaal niet. Nee, dat woord klopt niet', zegt hij stellig.

Na omzwervingen rond Amsterdam, De Betuwe en Het Gooi, is hij sinds een paar jaar weer terug in zijn eigen Den Haag. 'Ik mag mezelf ook wel weer Hagenees noemen, al gebruik ik dat zelden of nooit. Maar ik voel mij weer Hagenaar. Ik ben hier 80 jaar geleden geboren. Het voelt prima om weer terug te zijn.'

'Ik zeg nooit geen Hagenaren'

Volgens De Bie moeten we niet moeilijk doen. 'Hagenaren, dat woord moet je niet gebruiken. Zeg gewoon Hagenaars', vindt De Bie. Henk Bres, boegbeeld van de Hagenezen en kenner van het plat Haagse sociolect, is ook resoluut. 'Hagenaren? Nee joh, Hagenaars. Eén Hagenaar, twee Hagenaars. Ik zeg nooit geen Hagenaren, dat komt niet in mijn woordenboek voor.'

Ras-Hagenees Sjaak Bral is - we kennen hem niet anders - ook zeer duidelijk. 'Hagenaren? Dat woord bestaat helemaal niet. Daar heb ik nog nooit van gehoord. Ik weet niet wat jullie doen daar op die redactie van Omroep West. Heb je wat gerookt, of zo?', klinkt het duidelijk geagiteerd.

'Hagenaren zijn homo's'

'Hagenezen bestaan natuurlijk wel. Daarom kan Hagenaren niet, want Hagenezen is al geclaimd. Het zou wel een plaats in Gelderland kunnen zijn, Hagenaren', lacht Bral. 'Het wordt trouwens misschien ook wel gezien als een homoseksueel persoon, net als in Utrecht, waar Utrechtenaar homo betekent.'

Dan kijken we nog even aan de wat 'netter' sprekende kant van de stad. Paul van Vliet staat bekend om zijn verzorgde taalgebruik en fraaie dictie. Wat vindt hij? 'Het is Hagenaars. Net als molenaars, of metselaars. Hagenaren wordt waarschijnlijk alleen gebruikt door niet-Hagenaars.'

'Je zegt toch ook niet molenaren of metselaren?'

Waar hij aan denkt bij het woord 'Hagenaren'? Slordig taalgebruik, zegt Van Vliet. 'Dat geeft mij een gevoel dat je niet weet waar je het over hebt, dan ben je import.' En als het nou toch allebei zou mogen, taalkundig gezien? 'Nee hoor, daar ben ik geen voorstander van. Je zegt toch ook niet molenaren of metselaren?

Goed, de vier bekende inwoners van de mooie stad achter de duinen zijn het erover eens. Zij zijn Hagenaars, geen Hagenaren. Dan maar eens een kijkje in de eigen keuken van Omroep West nemen. Hebben wij op de redactie daar eigenlijk een afspraak over, welke variant er wordt gebruikt? 'Daar heb ik eigenlijk nog nooit serieus over nagedacht', zegt redactiechef Martijn Hooijer. 'Mijn gevoel zegt Hagenaars, dat zou ik zeggen.'

Gemeente: geen officieel beleid

Hooijer moet dus ook het antwoord schuldig blijven. Maar wie weet het dan wel zeker? Natuurlijk, de gemeente Den Haag. Die zal toch wel weten hoe ze haar eigen inwoners noemt? Een woordvoerster is verrast door de vraag en belooft voor ons op zoek te gaan naar het antwoord.

'Bij de gemeente gebruiken wij meestal de term 'inwoners van de gemeente Den Haag' of soms ook 'Hagenaars', laat zij weten. 'Wij hebben geen officieel beleidsstuk waarin de meervoudsvorm van Hagenaar is vastgelegd.'

Het hoge woord is eruit...

Kat in het (Haagse) bakkie, dus? Iedereen lijkt het erover eens, het is Hagenaars en geen Hagenaren. Maar dat is buiten de deskundigen van Het Genootschap Onze Taal gerekend. 'Het mag allebei, als je naar de spelling en grammatica kijkt', verklaart Rutger Kiezebrink. Hij is taaldviseur bij de Haagse organisatie die alles weet over onze Nederlandse taal.

'Het komt allebei voor. Eigenlijk is Hagenaars wat meer gewone mensentaal, Hagenaren is formeler.' Of hij het met de bekende Hagenaars eens is dat Hagenaren niet mooi of zelfs raar klinkt? Kiezebrink: 'Ik zeg zelf wel Hagenaars en geen Hagenaren. Ik vind het niet raar klinken, wel ambtelijker. Maar niet per se raar. Ik hoor hier zoveel woorden, ik kijk nergens meer van op...'

Weg met Hagenaren?

Hoe krijgen we die 'rare' uitdrukking dan uit de woordenboeken? 'Dat lukt niet, want het is geen foute vorm. Dat niemand het gebruikt is een ander verhaal. Maar mensen zeggen tegenwoordig ook sinds in plaats van sedert. En toch staat sedert nog in het woordenboek.'

Kunnen we een actie starten? 'Dat gaat niet werken. Grote en belangrijke naslagwerken als het Groene Boekje of van Dale daar staan deze vormen ook gewoon in. Daarvoor moet je hemel en aarde bewegen om dat voor elkaar te krijgen.'