Oud-hoogleraar over gasexplosie: 'Naïef dat ze dachten dat leiding niet kon scheuren'

DEN HAAG - Emeritus hoogleraar metallurgie Laurens Katgerman van de TU Delft is verbaasd over de conclusie van het onderzoek naar de gasexplosie in de Haagse Jan van der Heijdenstraat. Donderdag maakte het Staatstoezicht op de Mijnen bekend dat de explosie ontstond doordat een gietijzeren gasleiding was gescheurd. Volgens het onderzoek was voorheen wel bekend dat deze leidingen kunnen breken, maar niet dat ze ook kunnen scheuren. 'Ik ben verbaasd dat ze dat niet bedacht hebben', zegt Katgerman op Radio West.

Over wat voor materiaal hebben we het hier eigenlijk?

'Gietijzer is een hele bekende ijzerlegering, die we kennen van kachels en pannen. Het is een vrij bros materiaal, dus als je het laat vallen is het meestal gebroken. Dat is ook het probleem waarmee we hier te maken hebben.'

Het onderzoek zegt ook: we wisten niet dat deze buizen konden scheuren, alleen dat ze in één keer kapot konden breken. Was dat bij u ook onbekend?

'Het lijkt me een beetje naïef. Ook in de tijd dat deze leidingen aangelegd zijn, wisten ze al dat gietijzer een bros materiaal is. Als het niet belast wordt of aan spanningen overhevig is, gebeurt er natuurlijk niks. Maar in de loop van de tijd kunnen zich allerlei oorzaken voordoen waardoor er wel mechanische spanning ontstaat, zoals grondverzakkingen of verkeer dat intensiever wordt. Doordoor krijg je trillingen die voor kleine scheurtjes en uiteindelijk lekken kunnen zorgen.'

Dat is toch opmerkelijk, het onderzoek van het Staatstoezicht op de Mijnen zegt grofweg: 'We hadden geen idee dat ze konden scheuren. Ze kunnen breken, maar meer niet. Het is totale verassing.'

'Ik ben verbaasd dat ze dat niet bedacht hebben. Je kunt zeggen dat het stevig materiaal is, maar het is afhankelijk van de omstandigheden. Als het niet belast wordt, gebeurt er niks, maar de feiten in Den Haag laten zien dat het ook anders kan.'

Deze leiding werd als 'laag' gekwalificeerd, wat betekent dat de kans klein zou zijn dat er iets mee zou gebeuren. Toch is-ie gescheurd. Is er een hele verkeerde beoordeling gedaan, of kun je het van te voren niet goed inschatten met dit materiaal?

'Je kunt het van tevoren niet goed inschatten, maar het feit dat de Onderzoeksraad voor de Veiligheid en Staatstoezicht op de Mijnen zeggen dat deze buizen zo snel mogelijk vervangen moeten worden, zegt wel dat er iets aan de hand is.'

Is het gek dat die buizen niet veel sneller vervangen zijn, want er zijn al eerder incidenten geweest. Hebben we hier te makkelijk over gedacht?

'Vermoedelijk wel. Ik denk dat men er te veel vanuit is gegaan dat het incidenten waren. Alleen worden dit soort problemen erger naarmate de tijd voortschrijdt. Als die buizen liggen op een plek waar de weg vaker gebruik wordt, of waar de grond beweegt, dan kan het vaker gebeuren. En dan hebben we het nog niet eens over aardbevingen, die niet in deze regio voorkomen.'

Nu maken mensen zich toch zorgen als ze op een kaartje kijken en zien dat er oude leidingen onder hun huis liggen. Is dat terecht?

'We kunnen niet onder de grond kijken, maar de zorg is niet ongegrond. Het enige dat je kunt adviseren is een vinger aan de pols houden, en als je een gaslucht ruikt direct 112 bellen.'

Moeten we dit materiaal nu zo snel mogelijk vervangen?

'Uiteindelijk wel, maar het lijkt me wel verstandig als we van te voren inventariseren waar de oude leidingen liggen en hoe de omstandigheden zijn veranderd sinds ze zijn aangelegd. Als een weg veel drukker is geworden of dat de weg is geasfalteerd met zwaar gereedschap, of de grond erg verzakt is, dan denk ik dat je in een kritische straat woont. Maar woon je in een rustige straat waar weinig is veranderd, is er wellicht niks aan de hand.'

LEES OOK:

 

Deel dit artikel: