Festival brengt ode aan componist Harry Bannink: dit is waar je hem van kent

DELFT - Klassieke muziek, speciaal gemaakt voor salons en kleine concertzaaltjes. Dat is wat je vanaf donderdag elf dagen lang kunt horen op het Delft Chamber Music Festival. Tussen het werk van klassieke componisten als Schubert en Prokofiev valt een naam op: Harry Bannink. De man die de muziek schreef van talloze liedjes voor televisie en theater, krijgt op dit festival een hommage. Dat was een persoonlijke wens van gastprogrammeur Thomas Oliemans, die Bannink persoonlijk heeft gekend: 'Wat een inspirerende vakman, wat een stijlen en wat een tekstzetter'.

Dit jaar is het precies twintig jaar geleden dat Bannink overleed. Bovendien zou hij dit jaar negentig zijn geworden. Mocht zijn naam niet meteen een bel doen rinkelen, dan ken je zeker zijn werk. Niemand weet hoeveel liedjes hij precies heeft gecomponeerd, maar zelf dacht hij dat het er ongeveer drieduizend moeten zijn geweest. Daar zit vast en zeker werk tussen dat jij kunt neuriën, kunt meebrullen of iets er tussenin.

Ja Zuster, Nee Zuster

Vanaf 1966 zit Nederland aan de buis gekluisterd, om te kijken naar het vrolijke relaas van een 'rusthuis vol herrie'. Spil is actrice Hetty Blok, die in de huid kruipt van de pragmatische zuster Klivia. Het zou een van de meest succesvolle Nederlandse televisieseries aller tijden worden. Annie M.G. Schmidt schrijft de scenario's en de liedjes, Harry Bannink componeert de legendarisch geworden melodieën. Regelrechte hits worden liedjes als 'Duiffies', 'De Kat van Ome Willem' en 'Stekkie van de fuchsia'. Omdat de originele uitzendbanden worden gewist, kan de reeks nooit worden herhaald. Verschillende theaterversies en zelfs een speelfilm in 2002 zorgen ervoor dat ook een jongere generatie de liedjes kent.

De 'Schmidt-Bannink'-musicals

Begin jaren zestig wordt Annie M.G. Schmidt gebeld door een theaterproducent. De vraag is of de schrijfster bereid is om een buitenlandse musical te vertalen. Op haar bekende pinnige wijze geeft zij hem te kennen helemaal niets te willen vertalen, zolang zij zelf nog genoeg ideeën heeft. Het aanbod om dan maar zelf een musical te schrijven kan ze daarna niet meer afslaan. Aan Harry Bannink durft ze wel op te biechten geen idee te hebben wat een musical eigenlijk is. Ze heeft er nog nooit een gezien. Samen maken zij in 1965 'Heerlijk duurt het langst'; de eerste authentieke Nederlandse musical in de geschiedenis. Er volgen er nog zes.

De musicals verrijken het Nederlandse liedrepertoire met een aantal tijdloze parels, zoals 'Vluchten Kan Niet Meer' en 'Op een Mooie Pinksterdag'. Volgens kenners een van de mooiste Nederlandstalige liedjes ooit gemaakt is het ontroerende 'Het Is Over'. Bannink doet er weken over om het te componeren. Voor hem vrij uniek, want op de vraag hoe lang hij doorgaans doet over het maken van een liedje, antwoordt de nuchtere tukker meestal 'zolang als het liedje duurt'.

Aart Staartjes en het schrijverscollectief

De rebelse acteur Aart Staartjes maakt begin jaren zeventig het controversiële kinderprogramma 'De Stratenmaker-op-zee-show'. Voor de teksten van de scènes en liedjes trekt hij een blik jonge en talentvolle schrijvers open, 'Het Schrijverscollectief' genoemd. Tot het collectief behoren onder meer Hans Dorrestijn en Willem Wilmink.

De zo keurige en onberispelijke Bannink mag liedjes van muziek voorzien met onderwerpen als 'masturbatie' en 'poep en pies', gezongen door Staartjes, Joost Prinsen en de Haagse actrice Wieteke van Dort. Na 'De stratenmaker' volgt de serie 'J.J de Bom', gemaakt door hetzelfde team. Alles bij elkaar worden er voor de series tientallen grappige, ontroerende en soms licht shockerende liedjes gemaakt.

't Schaep met de 5 Pooten

Bannink is een alleskunner, die zijn composities volledig in dienst stelt van de tekst. Hij lijkt iedere muziekstijl te beheersen: van popachtige klanken, tot jazz of smartlappen. Het laatste genre klinkt in volle glorie in de televisieserie 't Schaep met de 5 Pooten', die zich afspeelt in een volkse kroeg in de Jordaan. Eli Asser schrijft de serie en in de hoofdrollen zien we drie topacteurs: Adèle Bloemendaal, Piet Römer en Leen Jongewaard.

Klassiek geworden liedjes als 'Het zal je kind maar wezen' en 'Als je mekaar niet meer vertrouwen kan', worden mede door Banninks muziek regelrechte meezingers. De serie is hetzelfde lot beschoren als 'Ja Zuster, Nee Zuster'. De originele banden worden gewist, maar er verschijnen meerdere remakes op televisie en in het theater. Met uiteraard opnieuw de muziek van Bannink.

De Film van Ome Willem

De samenwerking met Aart Staartjes bevalt uitermate goed. In 1974 wordt Bannink door hem gevraagd zijn medewerking te verlenen aan een nieuw kleuterprogramma rondom jazz-zanger Edwin Rutten. 'De Film van Ome Willem' wordt een van de langstlopende kleuterprogramma's ooit. Harry Bannink wordt een bekende Nederlander, omdat hij pontificaal in beeld is. Zittend achter zijn vleugel gaat hij de geschiedenisboeken in als 'hoofdgeitenbreier'. Van harte gaat het niet, want Bannink houdt helemaal niet van aandacht. 

Tussen 1974 en 1989 schrijft hij muziek voor misschien wel 400 liedjes voor Ome Willem. De melodie voor het tweeregelige liedje 'Deze Vuist Op Deze Vuist' wordt een klassieker. Edwin Rutten is altijd bereid om het nog eens te zingen, als daar om wordt gevraagd.

Klokhuis en Sesamstraat

Verreweg de meeste liedjes van Bannink zijn totaal onbekend bij het grote publiek. Dat ligt niet aan de kwaliteit van zijn werk; volgens de kenners is dat consequent van zeer hoog niveau. Het heeft wel te maken met de vluchtigheid van het medium televisie. Honderden pareltjes voor programma's als Klokhuis en Sesamstraat zijn één keer opgenomen, één keer uitgezonden en daarna verdwenen in de archieven van de omroep. Jammer, want ze zijn zeker de moeite waard. Luister bijvoorbeeld eens naar 'Stormvloedkering' uit 1999. Het is het allerlaatste liedje dat Bannink componeert, omdat hij met pensioen zou gaan. Enkele dagen na de opname overlijdt hij plotseling, op 70-jarige leeftijd.

'Hommage aan Harry Bannink' is een van de drie wereldpremières op het Delft Chamber Music Festival, In totaal kun je tot en met 4 augustus genieten van zo'n twintig concerten.

LEES OOK: Opera Aïda aan zee op het Zuiderstrand is een strijd met de elementen

 

Meer over dit onderwerp:
DELFT CHAMBER MUSIC FESTIVAL HARRY BANNINK
Deel dit artikel: