Provinciale Staten willen dat Jaap Smit aanblijft als commissaris van de koning

REGIO - Provinciale Staten van Zuid-Holland zullen woensdag instemmen met een tweede periode voor Jaap Smit als commissaris van de koning. Dat is de conclusie na een rondgang van Omroep West langs verschillende Statenfracties.

Provinciale Statenleden vergaderen deze woensdagochtend of Smit de komende zes jaar mag aanblijven als commissaris van de koning in Zuid-Holland. Smit (62) is beslist van plan die periode uit te dienen. 'Ik voel me hier op mijn plek, ik ben nog niet klaar', zegt Smit afgelopen maandag in het programma Studio Haagsche Bluf op Radio West.

Smit ziet de herbenoeming niet als een voldongen feit: 'Je moet er nooit van uitgaan dat het een gelopen race is. Bovendien zou het ook niet goed zijn, want andere mensen gaan erover. Het is hetzelfde als een burgemeester: de herbenoeming vindt plaats, tenzij… En dat ''tenzij'', dat is een dossier dat de afgelopen tijd is gevormd. Dus het is niet zo dat dit de tijd is 'dat we een ander modelletje kunnen uitzoeken. Maar uiteindelijk gaan de politici erover.'

Spannend

De commissaris vindt de herbenoeming ook wel een beetje spannend: 'Ik ben er niet van gaan nagelbijten, maar het is ook geen vanzelfsprekendheid. Ik weet het pas als ik het weet. Dat zal binnenkort zijn.'

In 2014 begint Smit als commissaris. Smit, die lid is van het CDA, heeft tot dan toe nog geen politieke ervaring: zo werkt hij na zijn studie theologie (met als bijvak massacommunicatie en PR) als docent godsdienst en levensbeschouwing, als predikant in verschillende gemeenten en als geestelijk verzorger voor de Koninklijke Landmacht in Seedorf. Ook is hij werkzaam voor adviesbureaus.

'Toegankelijk', 'gezaghebbend' en 'verbindend'

Smit komt landelijk in beeld als algemeen directeur van Slachtofferhulp Nederland en als voorman van de vakbond CNV (2010 tot 2014).

En dan verschijnt de profielschets voor de commissaris van de koning die Zuid-Holland zoekt, vanwege het aanstaande vertrek van Jan Fransen, die sinds 2000 die functie bekleedt. Provinciale Staten van Zuid-Holland zoeken in 2013 'een ervaren bestuurder die als gezicht van de provincie optreedt'. Diegene moet 'toegankelijk', 'gezaghebbend' en 'verbindend' zijn, zo staat in de profielschets te lezen.

Humor

Het woord 'humor' ontbreekt weliswaar in de profielschets, maar Smit zet bij benoeming meteen een goede toon door te zeggen 'nog nooit zo blij te zijn geweest dat de man met de hamer langskwam'. Hij doelt op de voorzittershamer, die hij krijgt om de vergaderingen van de Provinciale Staten te leiden.

Dat de functie van commissaris van de koning puur ceremonieel is, is een misvatting, vindt Smit. De commissaris van de koning schudt weliswaar veel handjes en treedt vaak op bij ontvangsten waar de koning en/of koningin arriveert, maar de commissaris heeft ook verantwoordelijke taken. Zoals voorzitter van het provincieparlement (Provinciale Staten) en het dagelijks bestuur (Gedeputeerde Staten).

Verstandhouding met grote steden

Verder adviseert hij bij benoemingen van burgemeesters, houdt toezicht op de veiligheidsregio's, bemiddelt bij bestuurlijke problemen tussen gemeenten en adviseert de regering gevraagd en ongevraagd. Ook ontvangt hij regelmatig brieven van inwoners uit Zuid-Holland met problemen en vragen over uiteenlopende zaken. Dit kan betekenen dat de commissaris de briefschrijver doorverwijst naar instanties of overheden of dat hij aandacht vraagt voor een specifieke kwestie.

In de zes jaar dat Smit actief is als commissaris van de koning, zet hij zich onder andere in om de verstandhouding met de grote steden te versterken. Verder vestigt hij de aandacht op de ruimtevaartcluster in Noordwijk, waterrecreatie, de vitaliteit van kleine kernen en een beter benaderbare provincie.

'My name is Smit, Jaap Smit'

Dat commissaris Smit zelf bij lang niet iedereen bekend is - of wat hij doet - blijkt uit onderzoek van I&O Research, in opdracht van Vrij Nederland. Slechts 9 procent kent Smit, terwijl 58 procent van de inwoners van Drenthe de commissaris van de koning in die provincie kent. Smit deelt via Twitter het onderzoek en krijgt de lachers op zijn hand, door als James Bond te reageren: 'My name is Smit, Jaap Smit.'

Over het algemeen is men op het Provinciehuis tevreden over het optreden van de commissaris. Alleen de PVV wordt een paar keer boos. Bijvoorbeeld op het moment dat de commissaris aankondigt dat er 2.300 extra vluchtelingen naar Zuid-Holland komen. De PVV vindt dat niet kunnen, omdat hij niet eerst de Statenleden heeft geïnformeerd, voordat hij het nieuws naar buiten brengt. Een tijd later zegt de PVV zelfs 'geen enkel vertrouwen meer te hebben in het functioneren van de commissaris', na zijn antwoorden over de Sinterklaasintocht in Maassluis en over burgemeestersbenoemingen in Zuid-Holland.

Smit had bij verhuizing graag hulp gekregen van PVV

Als de PVV de commissaris op een gegeven moment vraagt om te vertrekken, gebruikt Smit zijn humor als wapen. 'Van verhuisplannen is geen sprake. De commissaris van de koning is medio 2014, enkele maanden na zijn benoeming, naar de provincie Zuid-Holland verhuisd. Op dat moment was hulp welkom geweest', reageert Smit.

De stemming woensdag over de herbenoeming van Smit gebeurt tijdens een besloten deel van de Statenvergadering, zodat er geen gevoelige informatie over het functioneren van Smit op straat komt te liggen. Te allen tijde hebben de Statenleden geheimhoudingsplicht wat betreft de documenten en overleggen die over de herbenoeming worden gevoerd, omdat dit anders de persoon in kwestie zou kunnen schaden.

Herbenoeming

Tijdens het besloten deel van de Statenvergadering wordt er een stembureau geformeerd, bestaande uit vier leden van Provinciale Staten. Alle Statenleden krijgen een stembiljet. Het stembureau telt de uitgebrachte stemmen en deelt de uitslag mee in de (besloten) Statenvergadering.

De minister van Binnenlandse Zaken, Kajsa Ollongren, wordt vervolgens geïnformeerd over de uitkomst. De minister volgt meestal de aanbeveling van Provinciale Staten op. Ollongren draagt de commissaris dan voor herbenoeming voor bij de koning. De koning tekent vervolgens het benoemingsbesluit en daarna zet de minister haar handtekening eronder. Als de minister besluit de commissaris niet te herbenoemen, moet de minister een gesprek met hem voeren. Als alles volgens plan verloopt, is de herbenoeming van Smit voor 1 januari 2020 een feit.

LEES OOK: Commissaris van de koning baalt van kapen provinciale verkiezingen door landelijke kopstukken

Meer over dit onderwerp:
JAAP SMIT ZUID-HOLLAND PROVINCIALE STATEN
Deel dit artikel: