Arbeidsmigranten Westland luiden noodklok: 'Ik mocht niet naar huis toen ik ziek was'

WESTLAND - Slechte huisvesting, te lange werkdagen, geen pauzes en late uitbetalingen. Het zijn praktijken waar sommige arbeidsmigranten, werkzaam in de kassen in het Westland mee te maken krijgen. Na lange tijd hun mond te hebben gehouden, is de maat nu vol en trekken steeds meer arbeidsmigranten aan de bel.

Boos en verdrietig, dat zijn drie Poolse arbeidsmigranten die in een kamertje zitten van het Poolse bemiddelingsbureau dat hun belangen behartigt. Ze voelen zich uitgebuit, geïntimideerd en boven alles: niet ‘vrij’. ‘We zijn bezit van het uitzendbureau’, zegt de Poolse man binnen het gezelschap; die om die reden net voor zichzelf is begonnen. ‘Toen ik net in Nederland kwam werken, verdiende ik 8 euro vijftig per uur. Ze willen alleen maar aan ons verdienen.’

De drie werknemers willen absoluut niet met naam en toenaam genoemd worden. Het Poolse bemiddelingsbureau Polska Porada snapt dat wel. 'Ze komen om geld te verdienen, omdat er in hun eigen land te weinig werk is', aldus directeur Hans Thunissen. 'Daarom accepteren ze de zware omstandigheden; ze zijn als de dood om hun baan kwijt te raken.’

Contracten

De Polen, maar ook steeds vaker Roemenen en Bulgaren komen al meer dan vijftien jaar naar Nederland om tomaten en rozen te plukken, omdat Nederlanders nog amper voor dit werk te vinden zijn. 'De slechtere uitzendbureaus lokken ze hierheen met een mooi praatje’, gaat Thunissen verder. 'Je gaat veel geld verdienen, je krijgt een mooi huis en je hebt werk voor langere tijd. Maar de werkelijkheid valt voor sommigen vies tegen. Soms wordt in de auto in het land van herkomst gezegd: 'wil je werken, dan nu tekenen. Terwijl de migranten geen idee hebben waar ze allemaal hun handtekening onder zetten. Soms zijn die papieren niet eens rechtsgeldig.'

De mannelijke Poolse ex-werknemer van Westflex maakte dagen van soms zestien uur per dag. 'Ik begon om zeven uur tot vier uur met tomaten plukken. Dan had ik even pauze en moest ik weer tot 22.00 uur werken als chauffeur. Mijn salaris werd soms niet of te laat uitbetaald. En als ik dan naar het uitzendbureau belde, hadden ze nooit tijd voor me. Sommige collega’s konden door de late uitbetalingen zelfs geen eten kopen voor hun kinderen. Maar dat maakt het uitzendbureau niks uit.'

Zwangerschapsverlof

De vrouwen in het kamertje beamen zijn verhaal. Eén van hen is zwanger; vijf maanden nu, haar kindje heeft een groeiachterstand en ze heeft last van bekkeninstabiliteit. 'Deze zomer was het één dag zo warm, dat het voor mij geen doen was om te werken. Ik zei tegen mijn baas; ik ben zwanger, het is te warm voor mij, ik ga naar huis. Ik kreeg te horen: als je nu naar huis gaat, hoef je niet meer terug te komen. Inmiddels kan ik echt niet meer werken, omdat het lichamelijk niet goed voor me is. Het uitzendbureau wil me ontslaan en geeft me geen recht meer op zwangerschapsverlof.’

Tot slot is de huisvesting bij sommige uitzendbureaus niet op orde. ‘We zaten met vijf personen op 1 kamer en moesten allemaal 100 euro per week betalen', vertellen ze. 'We kregen ook geregeld controles van het uitzendbureau. Was er een bord kapot of drupte de kraan, dan konden we allemaal veertig euro betalen, dat ging van ons salaris af.'

Ratten

Bij Hans Thunissen van Polska Porada stapelen de dossiers met schrijnende verhalen zich inmiddels op. 'We horen zelfs dat mensen geslagen worden, dat er ratten over de kamers lopen en dat er helemaal niet uitbetaald wordt. Zwangere vrouwen worden soms uitgekocht met 300 euro zwart, en krijgen te horen: het is voor jou klaar, ga maar terug naar het land van herkomst.'

Ook het FNV hoort geluiden over de misstanden. 'Maar we moeten het er echt uit trekken', zegt bestuurder Sander Martins. 'Mensen zijn bang en denken: klaag ik over mijn werk, ben ik mijn huis én mijn baan kwijt. De migranten kennen hun rechten ook niet en zijn de taal niet machtig, dat maakt het lastig iets aan de situatie te veranderen.

Ontkennen

Uiteraard zijn er ook goede uitzendbureaus, die zich wél aan de wet- en regelgeving houden. ‘En zij hebben te leiden onder de slechte', aldus Thunissen. Dat ervaart ook Leon Delhez, directeur van Solutions in De Lier. 'Mensen hebben een bepaald beeld van uitzendbureaus en scheren alles over 1 kam. Maar wij koesteren onze mensen juist. Betalen overuren altijd netjes uit en geven daar een extra beloning voor. Mensen die nieuw zijn, krijgen Poolse begeleiding en worden wegwijs gemaakt in hun huis en nieuwe leefomgeving. Uiteraard maken wij ook wel eens een foutje met een uurtje ter weinig, maar nooit opzettelijk. Soms zit het probleem ook bij de opdrachtgever. Ik ken ze die zeggen; kan je die overuren niet schrappen of als gewone uren rekenen? Maar daar gaan onze haren recht van overeind staan.'

Weinig telers in de regio willen iets over het onderwerp uitbuiting zeggen. ‘Ik heb hier geen zin in’, reageert één van de gebroeders Zwinkels in De Lier nog voordat er één vraag kan worden gesteld en gooit de hoorn er op. Bij Varenkamp in ’s-Gravenzande zeggen ze: ‘Nee hoor, dat doen wij niet, anders zouden we niet zoveel mensen in dienst hebben.’

Wet- en regelgeving

Volgens de CAO glas- en tuinbouw hoort een arbeidsmigrant van 21 jaar en ouder minimaal € 9,94 euro bruto per uur te verdienen. Wanneer een werknemer boven de normale uren werkt, krijgt hij een toeslag van 50% en op zondag een toeslag van 100%. In de regels van de Stichting Normering Flexwonen (SNF) staat uitgebreid beschreven waar de woning van een arbeidsmigrant aan moet voldoen. Volgens Hans Thunissen van Polska Porada zijn uitwassen moeilijk aan te pakken. 'De arbeidsinspectie kondigt bezoeken van te voren aan. Wij hebben het idee dat in de tussen tijd, de administratie netjes ‘schoon’ wordt geveegd', aldus Thunissen.

Frans van der Lugt, directeur van het eerder genoemde Westflex, zegt zich niet in de verhalen te herkennen. 'Wij doen alles netjes volgens wet – en regelgeving. Ziekte en zwangerschap is complexe materie met eigen regelgeving, wij maken onze Poolse werknemers daar op attent. Wanneer er problemen zijn bij inleners, horen wij dat graag en zullen we altijd alles ook volgens wet- en regelgeving oplossen. Maar als ik het niet weet, kan ik er ook niks aan doen.'

Onderzoek gemeente

Momenteel laat de gemeente Westland door een onafhankelijk bureau een onderzoek naar het onderwerp uitbuiting onder arbeidsmigranten uitvoeren. 'Ze zijn er zeker wel mee bezig, alleen kunnen ze de vinger nog niet op de zere plek leggen', aldus Thunissen. Volgens de directeur van het Poolse belangenbureau kan er pas echt iets aan het probleem gedaan worden als de wet en regelgeving beter wordt nageleefd. ‘Ga handhaven én strenger controleren, zonder van te voren aan te kondigen.'

LEES OOK: Manege moet plaatsmaken voor 200 woningen arbeidsmigranten

Meer over dit onderwerp:
WESTLAND ARBEIDSMIGRANTEN KASSEN UITBUITING
Deel dit artikel: