LEES TERUG: hoe gemeente waarschuwingen over vliegvuur negeerde en bouwers vrij spel hadden

DEN HAAG - Tien meter hoger dan toegestaan, onveilige vaten diesel en een gemeente die de risico's van vliegvuur negeerde. Het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) over de Scheveningse vreugdevuren beschrijft een haast amateuristische manier van afspraken maken tussen bouwers en de overheid. Afgelopen jaarwisseling trok een metershoge vuurzee over het voormalig vissersdorp. En dat had voorkomen kunnen worden, oordeelt de raad.

Op 1 januari 2019 gaat de fik erin. Twee brandstapels luiden op het strand van Scheveningen traditioneel het nieuwe jaar in, terwijl honderden toeschouwers op de boulevard staan. Als het vuur de pallettorens van de bouwgroepen op Scheveningen en het naastgelegen Duindorp in vlam zet, lijkt er nog niet veel aan de hand. Maar, dat verandert snel.

De toren van de bouwgroep uit Scheveningen staat sneller dan gepland volledig in brand. De OvV schrijft dat dat voor een belangrijk deel te wijten is aan verschillende vaten diesel die op en in de toren zijn geplaatst.

- Als een vat brandend omvalt, wordt de voet van de toren in brand gezet. 'Waardoor de stapel niet meer als een kaars van boven naar beneden, maar ook van beneden naar boven brand', schrijft de raad in het rapport.

Door de thermiek en turbulentie die door die intensieve brand ontstaat, worden stukken hout losgerukt om vervolgens brandend in de lucht terecht te komen. De felle wind voert deze stukken richting land en ze komen neer op Scheveningen.

- Dit zogenoemde vliegvuur komt al eerder voor. Omwonenden waarschuwen na de jaarwisseling van een jaar eerder al voor het fenomeen. Maar, zo schrijft de OvV: 'Voor gemeente en brandweer was dat geen aanleiding om nader onderzoek te doen of maatregelen te treffen.'

De vuurstapel van Scheveningen blijkt ook veel hoger dan tot nu toe is aangenomen. Dat de beide torens hoger bleken dan toegestaan was al bekend, maar naar nu blijkt is die van Scheveningen 'tussen 45,2 en 47,0 meter: een overschrijding van zeker tien meter'.

- 'De gemeente wist op grond van eigen metingen dat de hoogte en het volume van de vuurstapels boven de norm uitkwamen. Van de diesel was de gemeente formeel niet op de hoogte, maar het was een publiek geheim dat bij beide vuurstapels al jaren brandversnellende middelen werden gebruikt. In geen van de geconstateerde gevallen van niet-nakoming is de gemeente overgegaan tot handhaving', schrijft de OvV

Krikke maakt geen gebruik van haar bevoegdheid om veiligheid te handhaven - Onderzoeksraad over niet ingrijpen vreugdevuur

De pallettorens kunnen zo hoog worden, omdat volgens de OvV de gemeente niet ingrijpt. Er zijn afspraken tussen de gemeente en de bouwers, maar 'aan de afspraak dat de bouwers kon worden opgedragen een teveel aan pallets bij een te hoge stapel te verwijderen, werd geen vervolg gegeven'.

- 'Nergens bleek dat de gemeente heeft overwogen om de vuren te verbieden vanwege het schenden van de afspraken ten behoeve van de risicobeheersing', schrijft de raad. Toch had volgens de OvV 'de burgemeester voldoende bevoegdheden om de openbare orde en veiligheid te handhaven en maatregelen te treffen. Van deze bevoegdheden maakte de burgemeester geen gebruik.'

Voor het bouwen van de vreugdevuren is geen vergunning afgegeven. De gemeente Den Haag heeft het evenement tot nu toe willen regelen via een convenant. Een schriftelijke overeenkomst, waarin afspraken met de bouwers staan over onder meer de hoogte van de stapels. Uit het rapport blijkt dat de groep waarmee de gemeente de afspraken maakt eigenlijk alleen op papier bestaat.

- 'De gemeente deed zaken met een welhaast fictieve partij', schrijft de OvV. 'De stichting Vreugdevuur Scheveningen was in de eerste plaats een 'papieren constructie’ voor het overleg met de gemeente over veiligheidsafspraken en subsidiëring. De vele tientallen bouwers hadden geen formele band met deze stichting. De vraag is dan ook met wie de gemeente eigenlijk afspraken maakte en wie zich daaraan gebonden voelden?'

De eindverantwoordelijkheid voor de veiligheid van de inwoners ligt bij de burgemeester - Jeroen Dijsselbloem, voorzitter OvV

De Onderzoeksraad voor Veiligheid komt in zijn rapport met het volgende advies om nieuwe incidenten rond de vreugdevuren te voorkomen:

- De organisatie van de vreugdevuren moet 'fundamenteel anders' vindt de OvV. De vuren moeten in de toekomst worden benaderd als 'een publieksevenement met grote veiligheidsrisico's'. Zowel de bouwers als de hulpdiensten en de gemeente Den Haag moeten meer verantwoordelijkheid nemen voor de veiligheid van de bouwers, omwonenden en het publiek

- Dat kan als de organisatie van de vuren gehouden is aan een vergunning. Bij de aanvraag van een vergunning kunnen heldere voorschriften worden gegeven en is er de mogelijkheid tot inspraak van direct belanghebbenden, zoals omwonenden. Door middel van een vergunningentraject, zo schrijft de OvV, 'kan de gemeente zich ervan vergewissen dat de organisatoren in staat zijn de verantwoordelijkheden te dragen. Vervolgens moet de gemeente hier, zoals gebruikelijk bij grote publieksevenementen, ook op handhaven.'

'We zullen handhaven, dat garandeer ik' - burgemeester Pauline Krikke van Den Haag

De gemeente trekt maximaal lering uit het rapport van de onderzoeksraad en zegt alles op alles te zetten om vliegvuur en het rondvliegen van grotere stukken brandend hout in de toekomst te voorkomen.

In reactie op het rapport zijn in de gemeenteraad twijfels ontstaan of Krikke in de toekomst wel de juiste vrouw op de juiste plaats is. 'Niemand heeft zich eindverantwoordelijk gemaakt voor de veiligheid rond de bouw en het aansteken van de Scheveningse vreugdevuren. Dat is onbestaanbaar', stelt de Haagse PvdA in een eerste reactie.

Ook het CDA wijst naar de burgemeester: 'Er waren verschillende momenten om op te treden in het belang van de veiligheid, maar telkens is dit niet gebeurd. Dat is de burgemeester en de gemeente aan te rekenen', zegt CDA-fractievoorzitter Daniëlle Koster. Volgens Hart voor Den Haag/Groep de Mos moet burgemeester Krikke aftreden. De grootste partij van Den Haag spreekt van een 'snoeihard rapport waaraan maar één conclusie kan worden verbonden: Krikke moet aftreden.'

De bouwers van het vreugdevuur op Scheveningen willen niets zeggen na het rapport van de Onderzoeksraad van Veiligheid. 'We willen het rapport eerst bestuderen en dan geven we pas een reactie.'

Inwoners Scheveningen reageren verdeeld

De steun voor de vreugdevuren bij inwoners is na de vonkenregen verdeeld op Scheveningen. De Scheveningse Mary Demener wil dat de vreugdevuren stoppen. 'Dit kan echt niet goed gaan', zegt ze. 'Ik geloof niet dat de vuren gehandhaafd kunnen worden en ik heb geen vertrouwen meer in de burgemeester.'

Een andere inwoner, Matty Wentzel, wil niet zo ver gaan. 'De enige die de schuld kan krijgen is de wind. Bij een oostenwind was er niets aan de hand geweest.'

LEES OOK: RECONSTRUCTIE: Bestuurlijke chaos leidde tot uit de hand gelopen vreugdevuur

Meer over dit onderwerp:
VREUGDEVUUR VONKENREGEN SCHEVENINGEN
Deel dit artikel: