Den Haag heeft geen reserves meer en worstelt met gevolgen coronacrisis

DEN HAAG - Het wordt bijzonder moeilijk voor de gemeente Den Haag om de financiële gevolgen van de coronacrisis op te vangen. De reserves zijn nu al bijna op. 'Het piept en kraakt als het gaat om vet op de botten', aldus wethouder Boudewijn Revis (VVD, financiën). Daarom moet het stadsbestuur 'harde keuzes' maken om geld te kunnen vrijmaken, zodat er toch steun kan komen voor de hardst getroffen sectoren. Daarbij zijn alle opties open, dus ook een greep in het geld dat Den Haag krijgt voor de aandelen van Eneco.

Revis presenteerde vandaag de jaarrekening over 2019. Daaruit blijkt dat dat de gemeente Den Haag vorig jaar bijna exact evenveel geld uitgaf dan er binnenkwam. Er was een minimaal overschot van 1,4 miljoen euro. Maar op een totaalbedrag van 2,8 miljard 'is dat geen reden om feest te vieren', aldus de wethouder.

Ongeveer de helft van die 2,8 miljard krijgt Den Haag van het Rijk, via het gemeentefonds. Omdat het Rijk in 2019 minder uitgaf dan gedacht, krijgen ook de gemeenten een lagere bijdrage. Dat scheelde in het geval van Den Haag 20 miljoen. Deze zogeheten 'trap op, trap af'-constructie leidt al enige tijd tot onvrede bij gemeenten. Zij kunnen zo moeilijk een fatsoenlijke begroting maken, omdat ze nooit precies weten hoeveel geld ze krijgen. Daarom wil Revis dat het kabinet dit anders gaat vormgeven. 'Wij zijn dit echt wel zat. De relatie tussen het Rijk en de gemeenten is een beetje bekoeld op financieel gebied.'

Terugkerend probleem

Een ander terugkerend probleem is de verschuiving van de jeugdzorg en Wmo naar de gemeenten. Volgens Revis kunnen zij die taken prima aan en doen ze het zelfs 'beter' dan het Rijk ooit. Maar de financiering ervan blijft een grote zorg. Bij iedere presentatie van begrotingen en jaarrekeningen klagen vrijwel alle wethouders van financiën in Nederland daarover. 'Maar het moet ook iedere keer worden gezegd’, aldus Revis vandaag weer. ‘Wij krijgen voor die taken niet genoeg geld. Ik heb veel contact met wethouders in de regio, in hele Nederland. Dit speelt overal. Gemeenten kunnen dit niet dragen.'

Om te voorkomen dat Den Haag in de rode cijfers terecht kwam, werd eind vorig jaar 25 miljoen uit de reserves gehaald zodat de tekorten bij de jeugdzorg en Wmo konden worden opgevangen.

Positieve punten

Naast tegenvallers waren er ook nog een paar positieve punten, vorig jaar. Zo waren er wat meevallers bij het grondbedrijf en nam het aantal mensen in de bijstand eindelijk af.

Daardoor is het eindoordeel van de wethouder dat de financiële positie van Den Haag 'voldoende' is. Maar mede vanwege de greep in de reserves is nu wel 'de ondergrens genaderd', in de woorden van Revis. Dat heeft in deze tijden grote gevolgen. 'We hebben niet het vet op de botten om de coronacrisis goed op te vangen.'

Analyse

Het stadsbestuur, Revis kondigde het al eerder aan, is op dit moment een analyse aan het maken wat de gevolgen van de coronacrisis zijn. Die wordt eind mei, begin juni verwacht. Duidelijk is al wel dat Den Haag veel geld misloopt. Bijvoorbeeld omdat er minder mensen in tram en bus zitten. Daardoor kan de HTM dus minder dividend betalen aan de gemeente, die aandelen in de vervoerder heeft. Verder verblijven nauwelijks mensen in hotels en komt er geen toeristenbelasting binnen. Ook OZB en parkeerinkomsten gaan tegenvallen, voorspelt de wethouder.

Daarom moet de analyse duidelijk maken hoe de stad er precies voor staat en wat het bestuur kan doen op financieel gebied. Simpel wat geld uitdelen aan de eigen achterban – Revis: 'Zoals sommige partijen roepen' – is er niet bij. 'De gemeente heeft geen zak geld om aan iedereen uit te delen.'

Spitten

Ook spitten in de algemene reserve - nog maar 50 miljoen - heeft niet veel zin. 'We hebben de bodem bereikt. We hoeven niet meer te zoeken naar briefjes van honderd onder een steen in het stadhuis. Die zijn er gewoon niet.' Vandaar dat er nog maar enkele oplossingen zijn. Sommige plannen van wethouders kunnen simpelweg niet meer doorgaan.

En dan is er ook nog de 675 miljoen voor de aandelen Eneco die Den Haag recent op de rekening kreeg gestort. De coalitie maakte daar harde afspraken over. Dat geld wordt gebruikt voor 'duurzame verbeteringen in de stad'. Dertig procent van de opbrengst gaat naar duurzaamheid, vijftig procent naar duurzame mobiliteit (openbaar vervoer en fiets) en twintig procent wordt besteed aan een mooie, groene inrichting van straten en pleinen en betaalbare woningbouw.

Harde uitspraak

De vraag is of die afspraak overeind kan blijven. Revis wilde er geen harde uitspraak over doen, bij de presentatie van de jaarrekening. Toch liet hij heel voorzichtig doorschemeren dat zelfs de harde deal in de coalitie van VVD, D66, GroenLinks, CDA en PvdA over de Eneco-gelden ter discussie kan komen te staan: 'Alle opties zijn open. We zullen pijnlijke keuzes moeten maken.'

LEES OOK: Den Haag krijgt honderden miljoenen uit Japan, maar moet toch bezuinigen

Meer over dit onderwerp:
BOUDEWIJN REVIS ENECO CORONA
Deel dit artikel: