Faillissement van veel theaters dreigt zonder extra financiële steun

REGIO - Lege theaters door heel Nederland. Dat is het schrikbeeld dat opdoemt als gevolg van de anderhalve meter samenleving. Zonder extra financiële steun vanuit de overheid dreigt, op korte of lange termijn, het faillissement voor veel theaters in onze regio. Voor goed draaiende theaters als bijvoorbeeld de Goudse Schouwburg en de Theaters Diligentia en Pepijn, die voor het grootste deel zelf de broek omhoog houden, dringt de tijd.

Directeur Tineke Maas van De Goudse Schouwburg schetst een somber scenario als haar gevraagd wordt hoe lang haar theater het nog volhoudt: 'Als we helemaal geen mensen meer kunnen ontvangen dan wordt het natuurlijk heel erg ingewikkeld. Dan denk ik in termijnen van een week of zes. Misschien acht.'

Maar ook met een zaalbezetting van dertig of honderd bezoekers is de anderhalve meter samenleving volgens directeur Lucien Kembel van Theaters Diligentia en Pepijn geen oplossing voor de problemen waarvoor theaters financieel komen te staan: 'Maximaal honderd mensen, met de kennis van nu, biedt geen soelaas voor de uitdagingen waarmee we nu geconfronteerd raken. Zowel voor de artiest, als voor ons als podium.'

Problematiek

Ook het Haagse Zuiderstrandtheater, 360° Stadstheater in Zoetermeer, de Rijswijkse Schouwburg, Theater De Veste in Delft en de Leidse Schouwburg en Stadsgehoorzaal hebben Omroep West laten weten dat ze financieel in de problemen komen als zij geen extra hulp krijgen. Monique Aalbers van de Leidse Schouwburg en Stadsgehoorzaal: 'Het laat zich aanzien dat, met gebruikmaking van alle regelingen, de Leidse Schouwburg en Stadsgehoorzaal tot het eind van dit kalenderjaar niet failliet zal gaan maar met de start van 2021 is dat wel het geval.'

Alle genoemde theaters worstelen met dezelfde problematiek. De omzet is niet alleen gebaseerd op kaartverkoop, maar ook op horeca en verhuur. Al die inkomsten zijn nu weggevallen. Daarnaast is het een hele puzzel om uitgestelde voorstellingen in te passen in het nieuwe seizoen, dat voor een deel al is komen te vervallen. Maas: 'Je zult begrijpen dat grote musicals met dertig man op het toneel, dertig man achter de schermen en honderd mensen in de zaal, onbetaalbaar duur worden.'

Creatieve oplossingen

De theaters staan dan ook niet te trappelen om op 1 juni te beginnen met een publiek van maximaal dertig mensen. Directeur Hilko Folkeringa van 360° Stadstheater: 'Wanneer je het vanuit bedrijfseconomisch oogpunt beschouwt, heeft opening met een maximum van dertig personen niet tot nauwelijks zin en met honderd personen is dat nog maar de vraag. Per saldo gaat het ons geld kosten in plaats van iets opleveren.'

Lege stoelen in theater Diligentia | Foto: Omroep West

Daarom wordt gekeken naar creatieve oplossingen. Folkeringa: 'Dat kan bijvoorbeeld via livestreaming, maar ook zijn we aan het nadenken over alternatieve programmering die wel passend is binnen de anderhalve meter samenleving.' Zo onderzoekt De Goudse Schouwburg samen met enkele theatergezelschappen of een theatervoorstelling twee of drie keer per dag kan worden gespeeld. Maas: 'Waardoor we toch meer bezoekers in huis kunnen hebben met een productie die maar een keer gebouwd hoeft te worden.'

Bedenkingen

Directeur Shirley Constapel van de Rijswijkse Schouwburg heeft haar bedenkingen bij dat plan: 'Op bepaalde dagen zou nog kunnen worden gedacht aan twee voorstellingen op een dag. Maar aangezien er door onze branchevereniging een pauze van anderhalve uur wordt voorgeschreven om het theater te reinigen, is dat maar beperkt haalbaar.'

Ook voor het streamen van voorstellingen loopt Constapel niet heel erg warm: 'Dat vind ik persoonlijk geen optie omdat theater volgens mij bestaat bij de essentie van bezoekers en uitvoerenden die tegelijkertijd 'live' in één ruimte aanwezig zijn.'

Lastig vooruit plannen

Constapel zou het toejuichen als het theater tot contactberoep wordt benoemd: 'Dat maakt in ieder geval de routing backstage minder gecompliceerd. En ook een versoepeling van de anderhalve meter regeling zou ruimte bieden aan meer bezoekers en daarmee andersoortige producties.'

Grote vraag is natuurlijk hoe lang deze situatie nog voortduurt, maar dat is koffiedik kijken. En dat maakt het voor de theaters niet alleen lastig om nu vooruit te plannen, maar ook om een oplossing te vinden voor de geannuleerde voorstellingen. Of, en zo ja, wanneer deze doorgaan is dan ook een groot vraagteken.

Uitgesteld of afgelast

Directeur Jan Zoet van het Zuiderstrandtheater hoopt dat daar later deze week meer over bekend wordt: 'Daar zijn we over in gesprek met de producenten en gezelschappen. Veel hangt af van de duur van de maatregelen. Waar we kunnen verplaatsen doen we dat. Maar het is nog onzeker naar wanneer.' Folkeringa gaat een stap verder: 'We zullen opnieuw moeten beoordelen of met de coronamaatregelen de uitgestelde voorstellingen doorgang kunnen vinden en niet alsnog geannuleerd worden.'

Hoe het komende theaterseizoen eruit komt te zien is voor de theaters dan ook een groot vraagteken. Het antwoord van Aalbers is veelzeggend: 'Heel eerlijk: daar hebben we nog niet veel zicht op. Bij de anderhalve meter richtlijnen, zullen veel voorstellingen die oorspronkelijk geprogrammeerd stonden geen doorgang vinden, en wordt er wellicht een alternatief programma geboden. Het theaterseizoen '20-'21 stond al in maart, april, helemaal definitief klaar, maar wordt nu volledig herzien…'

Doemscenario

Veel theaters houden er nu rekening mee dat de anderhalve meter samenleving zeker nog tot het einde van 2020 voortduurt. Maar dat kan alleen als er extra financiële steun komt vanuit de overheid zolang de anderhalve meter maatregel geldt. Zoet: 'Als Den Haag aantrekkelijk wil blijven voor bewoners, bedrijven en toeristen is het noodzakelijk om podia, musea en producenten van kunsten en creativiteit, van amateurs tot professionals, door de crisis heen te helpen.'

Zo niet, dan dreigt een doemscenario voor de theaters. Folkeringa: 'Als er eenmaal cruciale kaarten omvallen, valt het hele huis (lees: sector) om. En dat is een serieus scenario als er niet op korte termijn financieel wordt bijgesprongen. Dat doemscenario leidt tot een groot cultureel verlies dat niet zomaar wordt opgevangen. Het culturele landschap is al schraal, maar verschraalt dan exponentieel.'

Kapitaalvernietiging

En dat zou volgens Maas kapitaalvernietiging zijn: 'Je hebt dan een gebouw dat leeg staat. Dat je misschien denkt: Dan gaan we over een paar jaar opnieuw beginnen. Maar als zo’n gebouw leeg is, of ons soort organisaties gaat failliet en de hele boedel wordt verkocht, dan heb je niets meer. En dan opnieuw starten over een paar jaar, dat kost waarschijnlijk drie, vier keer zoveel dan nu zorgen dat er een injectie komt voor ons soort organisaties om overeind te blijven.'