Haagse ambtenaar sluisde geld van gemeente weg via wirwar van bv's

DEN HAAG - Bij de handhavingsorganisatie van de gemeente Den Haag gaan eind december 2019 alarmbellen af. Een controller van die dienst vraagt om een rekening van een bedrijf uit Zoetermeer van ruim 72.500 euro goed te keuren. Omdat die onderneming onbekend is bij de gemeente, gaan medewerkers van de gemeente spitten in de administratieve systemen. Ze ontdekken nog meer verdachte bedrijven waar geld van de gemeente naartoe is gegaan en ruiken onraad. Het is het begin van de ontmaskering van een medewerker die al sinds 2010 voor de gemeente werkt en waarvan het vermoeden bestaat dat hij 58 valse facturen heeft ingediend en daarmee ruim 1,7 miljoen euro wegsluisde.

De ambtenaar van de afdeling die onder meer verantwoordelijk is voor de buitengewoon opsporingsambtenaren, de boa's, wordt uiteindelijk op staande voet ontslagen. Maar hij vecht dat besluit bij de rechter aan. Sterker: hij eist bij de rechter bijna zes ton omdat hij vindt dat er 'geen dringende reden' is voor zijn abrupte gedwongen vertrek. Het loopt uiteindelijk anders af, beslist de rechter op 1 juli van dit jaar. De ambtenaar is terecht ontslagen en moet nu zelf betalen: 480 euro aan proceskosten.

De kennelijke zucht naar geld, heel veel geld, en de rechtszaak om dat van Den Haag te krijgen, zorgen er ook voor dat het dossier nu grotendeels op straat ligt. Daaruit ontstaat het beeld van een ambtenaar die op een handige manier geld doorsluist naar een wirwar van bv's (ZSN, Taks, Bouw b.v.) op diverse adressen in meerdere plaatsen.

Onregelmatigheden

Nadat de eerste controle van de verdachte factuur leidt tot onraad in het stadhuis volgt snel een eerste onderzoek door financieel specialisten van de gemeente zelf. Daarbij wordt dan al duidelijk dat er mogelijk onregelmatigheden zijn bij 58 facturen voor betalingen aan vier leveranciers van de gemeente. Daarbij is van alles mis, vinden de speurders van de gemeente. Zo staat in veel facturen niet precies omschreven wat er voor het geld is gedaan en staan er niet de handtekeningen onder van de juiste mensen, maar van de verdachte ambtenaar zelf.

Daarom wordt besloten nog beter onderzoek te doen. Begin januari wordt Hoffmann Bedrijfsrecherche ingeschakeld. Dat bureau komt bijna twee maanden later met een rapport dat er niet om liegt. De werknemer maakt zich schuldig aan 'meerdere integriteitsschendingen', is de conclusie. De ambtenaar koopt bijvoorbeeld diensten in en laat hiervoor rekeningen betalen terwijl dat geen onderdeel is van zijn werk en hij dit volgens de regels ook niet mag doen.

Niet altijd zuiver

In een gesprek met Hoffman zou de de man ook hebben verklaard dat hij 'mensen uit zijn netwerk' – onder meer een buurman - heeft geholpen door hen in contact te brengen met de gemeente, zodat zij klussen konden doen. En hij erkent ook dat hij 'hier niet altijd zuiver in heeft gehandeld'. Hij heeft bijvoorbeeld zelf facturen gemaakt – op zijn zakelijke laptop – voor bedrijven. Ook zou hij hebben gezegd dat hij zelf voor meerdere bedrijven facturen indiende terwijl hij wist dat er geen prestatie tegenover stond.

Hofmann is uiteindelijk helder in een oordeel, staat in een passage van het onderzoeksrapport in het vonnis van de rechtbank. 'Ondanks de wetenschap dat er geen prestatie werd geleverd door diverse leveranciers, heeft de [werknemer] hier geen melding van gemaakt en is hij doorgegaan met het indienen van (valse) facturen. De [werknemer] heeft naar zijn zeggen fraude gepleegd, maar zegt zich daar eerder niet van bewust te zijn geweest.'

Vertrouwen

Reden voor de gemeente om hem dus te ontslaan. Tijdens de rechtszaak zegt de advocaat van de gemeente dat hij 'grovelijk de plichten veronachtzaamt' die de arbeidsovereenkomst met de gemeente hem oplegt. De man heeft daarmee een 'dermate ernstige inbreuk' gemaakt op het vertrouwen dat de gemeente in hem moest kunnen stellen, dat ontslag terecht zou zijn.

De rechter geeft de gemeente gelijk. Uit het oordeel wordt ook duidelijk dat zeven bedrijven waarvan facturen in opdracht van of door de ambtenaar werden betaald zijn gevestigd op het adres van zijn buurman. Daarbij gaat het ook nog eens om facturen waarvan een aantal ook door de ambtenaar zelf is gemaakt.

Grote schade

De kantonrechter is dan ook helder. Hij acht het aannemelijk dat de ambtenaar valse facturen maakte, indiende en een rol speelde bij het betalen van rekeningen zonder dat er prestaties tegenover stonden. Dit heeft geleid tot grote schade bij de gemeente, aldus de rechter. De ambtenaar heeft hiermee ‘in strijd gehandeld met de interne werkprocessen en de gedragscode’. Verder heeft hij 'bij zijn handelen misbruik gemaakt van zijn positie van controller'. Kortom: de man heeft de 'ambtelijke integriteit geschonden'.

Haagse politici reageren geschokt:

De politiek reageert onthutst op het zoveelste integriteitsschandaal in Den Haag. Partijen willen weten hoe het kan dat een ambtenaar blijkbaar voor bijna twee miljoen euro kan frauderen voordat het wordt ontdekt. Wethouder Saskia Bruines (D66, personeel) zegt in een reactie op de zaak dat zij is geschrokken en ook boos is. 'Wij zijn uitermate onthutst'. Zij wijst er wel op dat de kwestie duidelijk maakt dat de systemen om fraude op te sporen binnen de gemeente dus goed werken.

Moeilijk

Wel, zegt de wethouder, is het heel moeilijk om helemaal te voorkomen dat er dit soort dingen binnen de gemeente gebeuren. 'Dit is niet het eerste geval en zal ook niet het laatste geval zijn.' Wel worden maatregelen binnen de gemeente genomen om te voorkomen dat dit soort situaties nog een keer kunnen gebeuren. 'Dit blijft constant aandacht houden', aldus Bruines.

Volgens haar zijn andere medewerkers van de gemeente 'geschrokken van de slinkse wijze' waarop de man heeft geopereerd, zeker ook omdat het om iemand gaat - een controller - waarin anderen hun vertrouwen moeten kunnen stellen. Onderzoek van de Rijksrecherche moet uitwijzen of de man ook strafrechtelijk kan worden vervolgd. De verwachting is dat hierover in het najaar meer duidelijkheid komt.

Te kort door de bocht

De ambtenaar zelf vindt dat de rechter te kort door de bocht heeft geoordeeld, zegt zijn advocaat mr. G.C. Blom in een eerste reactie. Volgens Blom was het gebruik bij de gemeente dat er handelingen werden verricht waarvoor medewerkers geen mandaat hebben. Verder heeft de gemeente tijdens de zitting ook niet hard kunnen maken dat er geen prestaties zijn verricht voor allerlei facturen. 'De rechter vroeg of dat goed is onderzocht, maar zijn leidinggevende moest toegeven dat dat niet is gebeurd.'

De oud-medewerker overweegt daarom 'zeer serieus tegen de uitspraak van de rechter in beroep te gaan. Want zegt Blom: 'Mijn cliënt herkent zich niet in het verhaal van de gemeente. Dat klopt niet.'

Met medewerking van Lot van Bree en Coen Theuwis

Deel dit artikel: