Criminoloog: 'Echt niet iedere drillrapper steekt er op los'

DEN HAAG - Op neutraal terrein, namelijk op Scheveningen, treffen twee rivaliserende drillgroepen elkaar afgelopen maandag. De groep 24 rondom Blacka uit Rotterdam en 73 De Pijp uit Amsterdam. Die ontmoeting eindigt in een steekpartij waarbij een 19-jarige jongen om het leven komt. Drill is een muziekstroming waarbij de nadruk ligt op geweld, maar dat is volgens criminoloog Robby Roks niet de boosdoener. 'Echt niet iedere drillrapper steekt er op los. Bij wie het misgaat, spelen andere problemen.'

Drill is een muziekstroming die rond 2010 ontstaat in Chicago. In de muziek wordt op een rauwe manier verslag gedaan van het leven van de rappers, legt Roks uit. Ook dagen ze via hun muziek drillgroepen uit andere buurten of steden uit. Daarbij dreigen ze met geweld. De term 'drill' verwijst hierbij naar het geluid van automatische wapens. Een paar jaar later wordt deze muziekstroom opgepakt in het Verenigd Koninkrijk. Echter, hier geldt een andere wapenwet dan in Amerika. De Engelse rappers gebruiken daarom veelal messen in plaats van vuurwapens.

En die Engelse drillstijl is sinds een paar jaar ook opgepikt in ons land. De groepen 24 en 73 De Pijp zijn hier voorbeelden van. Via social media dagen deze rivaliserende groepen elkaar al tijden uit, vertelt Robby Roks. Hij is een van de onderzoekers aan de Erasmus Universiteit die in opdracht van de gemeente Rotterdam sinds begin dit jaar onderzoek doet naar messengeweld. Ze kijken met name of er een causaal verband is tussen steekincidenten, drillrap en social media. De eerste resultaten worden rond november van dit jaar verwacht.

Rake klappen

De groepen roepen via muziekclips en -filmpjes op social media elkaar op om te vechten. Maar het gaat ook om kleine pesterijen. 'Zo verspreiden ze filmpjes waarop te zien is dat een lid van de ene groep in de wijk van de ander staat te plassen. Ze plaatsen daarbij teksten als: 'Kijk, ik was op je block', zegt Roks. De criminoloog wijst erop dat een dag voor de fatale steekpartij er een filmpje op social media wordt geplaatst waarop te zien is dat een man uit Den Haag, die leden kent van 73 De Pijp, rake klappen krijgt van leden van de Rotterdamse groep 24.

Een dag later treffen de groepen 24 en 73 De Pijp elkaar op Scheveningen, waar het dus vervolgens verschrikkelijk uit de hand loopt. Roks: 'Op neutraal terrein', legt de criminoloog uit. 'Aanzien is heel belangrijk, het legt een druk op een jongen als rapper, maar ook op een jongen als iemand van de straat.'

'Super zorgwekkend'

Het straatleven is, volgens Roks dus op een boeiende manier met de muziek verweven. 'Maar het is te kort door de bocht om de drillmuziek volledig de schuld te geven. Hoewel, je aan de andere kant ook niet kunt zeggen dat deze muziek geen rol speelt. Dat is echt je kop in het zand steken.' Hij legt uit dat de drillmuziek niet alleen de makers beïnvloedt, maar ook de jongeren er omheen. Zij zien in de videoclips en filmpjes op social media hun voorbeelden met messen zwaaien. Harde cijfers zijn moeilijk boven water te halen, maar de criminoloog merkt uit zijn eigen onderzoek dat jongeren vaker en al heel jong (12, 13 of 14 jaar is geen uitzondering) met messen rondlopen.

'Ik vind dat super zorgwekkend.' Er is volgens Roks in feite sprake is van een vicieuze cirkel. 'Als jij gelooft dat een groep met wie jij een probleem hebt, een mes bij zich hebt, wil jij niet de sukkel zijn die dat niet heeft.' Hij geeft aan dat ruzies tussen groepen eigenlijk altijd al bestaan, maar nu hebben veel leden opeens een wapen bij zich. De kans dat het dan zoals afgelopen maandag verschrikkelijk uit de hand loopt, wordt dan groter.

Zelden fysiek geweld

Toch wil Roks benadrukken dat dit echt uitzonderingen zijn. Volgens de criminoloog laat een recent onderzoek uit Chicago zien dat het met drillrap eigenlijk zelden daadwerkelijk tot fysiek geweld komt. 'Er wordt veel gezegd in die clips, er wordt gedreigd, men doet stoer. Maar het is echt niet zo dat alles wat ze zeggen, ze ook daadwerkelijk doen. Je zou kunnen zeggen dat er een groot showelement bij zit, bijna een dramatische voorstelling van zaken.' Kortom, volgens de criminoloog voegen de meeste jongeren niet de daad bij het woord. 'Echt niet alle 'drilljongeren', steken er op los.'

Hij maakt daarbij de vergelijking met bijvoorbeeld gewelddadige films en games. 'Het is verleidelijk om dat dan de schuld te geven als mensen doordraaien en overgaan tot geweld, maar zo makkelijk is het niet.' Roks is dan ook geen voorstander van het verbieden van drillmuziek. 'Daar los je niets mee op. Daarbij maak je het ten eerste alleen maar interessanter en de muziek is ook niet de primaire boosdoener. De jongeren bij wie het misgaat, hebben grotere problemen.'

Armoede en straatcultuur

Daarbij moet je volgens Roks denken aan het opgroeien in armoede. Het hebben van weinig perspectief. En de straatcultuur die aan deze jongeren trekt. Als oplossing voor het voorkomen van geweld zoekt de criminoloog het in de preventieve sfeer. 'Praat er met elkaar op school over waarom jongeren een mes bij zich hebben. Kijk als ouder samen met je kind naar een gewelddadige film en leg goed uit dat dit niet de werkelijkheid is.'

Maar Roks weet ook dat veel jongeren die met wapens rondlopen juist een ouder missen die op hen let. 'Jongerenwerk kan daar een oplossing bieden. Een gesprek met een ouder iemand die vroeger ook bijvoorbeeld ook bij een groep zat, kan dan verhelderend werken. Alleen ja, daar moeten we eerlijk in zijn: veel jongerenwerk is wegbezuinigd.'

Kans op escalatie

De politie bevestigt op dit moment nog niet dat het motief voor de dodelijke steekpartij inderdaad een vete tussen twee drillgroepen is. Wel zegt ze het scenario te onderzoeken. Op de vraag hoe Roks denkt dat de ruzie tussen 24 rondom Blacka en 73 De Pijp nu gaat aflopen, antwoordt hij: 'Ik maak me daar wel zorgen over. Er bestaat een kans dat iemand binnen 24 vindt dat de groep dit niet over zich heen kunnen laten komen.' 'Maar', benadrukt de criminoloog, ‘de kans bestaat ook dat het uitdooft.'

LEES OOK: Honderden badgasten zien fatale steekpartij op Scheveningse Pier: 'Het leek wel een oorlogsgebied'

Meer over dit onderwerp:
MOORD PIER SCHEVENINGEN SCHIETPARTIJ DRILLRAP
Deel dit artikel: