'Zorg voor vermaak, laptops en opvang om stress en eenzaamheid tijdens lockdown te voorkomen'

DEN HAAG - Jongeren uit armere gezinnen hebben tijdens de eerste lockdown dit voorjaar veel last gehad van het verplicht thuiszitten vanwege corona. Ze begrepen niet altijd waarom dit nodig was, misten de dingen die ze normaal deden en voelden zich, zeker in het begin, opgesloten en beperkt in hun bewegingsvrijheid.

Dat staat in een rapport van het Verwey-Jonker Instituut in opdracht van Leergeld Den Haag. De jongeren hadden ook last van eenzaamheid, stress en somberheid, bevestigt de studie. In het rapport worden aanbevelingen gedaan om dit te voorkomen bij een eventuele volgende lockdown.

Tijdens de eerste lockdown gingen ook de scholen dicht. Dat zorgde voor onzekerheid bij de kinderen. Ouders wisten soms niet goed hoe ze hun kinderen het beste konden begeleiden, zo bleek. 'Een van de jongeren die wij spraken vertelde dat iedereen in het gezin 'een beetje in de war was'. In het gezin ontstonden nieuwe rollen. Ouders moesten ook juf of meester spelen', vertelt onderzoeker Asia Sarti in een toelichting op het rapport.

Computers

De Stichting Leergeld Den Haag ondersteunt kinderen tussen vier en achttien jaar uit gezinnen met een laag inkomen. Dat gebeurt onder meer door het verstrekken van fietsen, computers, sportmaterialen en schoolspullen. Op die manier wil de stichting de kansen van jongeren die in armoede leven vergroten.

Doel van het onderzoek was om in beeld te brengen hoe arme gezinnen het langdurig thuiszitten beleefden. Verder wilde Leergeld weten wat de gezinnen nodig hebben om optimaal gebruik te maken van de mogelijkheden die de digitale wereld biedt.

Erg krap

Directeur Charlie Ortega van Leergeld wijst erop dat een deel van de problemen in arme gezinnen overeenkomen met die in waar meer geld is te besteden, zoals de veranderende rol van de ouders en het feit dat families meer op een kluitje zitten. Maar daar kwam voor de gezinnen die het krap hebben nog bij dat ze vaak het eerst getroffen werden door de economische crisis. De ouders kwamen het eerst zonder werk te zitten, met alle gevolgen van dien. 'Dat levert extra stress thuis op, waardoor de ouders weer minder rust hadden om de kinderen goed te begeleiden', aldus Ortega.

Daarnaast gaat het veelal om mensen die de Nederlandse taal niet helemaal machtig zijn of zelf een lage opleiding hebben. En om gezinnen met kleine huizen en kinderen die soms al een leerachterstand hebben.

Dicht op elkaar

Gevolg van de krappe behuizing is weer dat iedereen dicht op elkaar zit. 'In veel van die gezinnen zijn er geen computers of is er maar een. Dat bleek heel lastig, want dat is in zo'n situatie niet voldoende', stelt Sarti. 'Daarom was het heel prettig dat Leergeld laptops kon verstrekken. Een mobiele computer zorgt ervoor dat mensen zich kunnen terugtrekken.'

Het onderzoek leert ook dat ouders soms minder ver zijn dan kinderen in het gebruik van de computer. Ze weten mede daarom soms niet wat veilig is en niet. 'Hierdoor kunnen ze hun jongere kinderen niet voldoende ondersteunen en beschermen en kunnen ze zelf niet voldoende profiteren van de mogelijkheden die de digitale wereld biedt.' Een van de adviezen is dan ook om te kijken of er meer mogelijk is op het gebied van cursussen voor de ouders.

Bewegen

De lockdown zorgde niet alleen voor uitdagingen op het gebied van onderwijs. Ook sporten en bewegen werden lastiger, door ruimtegebrek en angst voor geluidoverlast. Sarti, in haar rapport: 'Hoewel gezinnen creatief waren in het creëren van ruimte voor beweging in huis, kwam dit soms ook stil te vallen. In enkele gevallen leidde dit tot gewichtstoename bij kinderen.'

Daar staat tegenover dat andere activiteiten, zoals knutselen, lezen, koken, films kijken, recreatief computergebruik toenamen. En die konden juist wel doorgaan. Wel ontbraken in sommige gevallen knutselmateriaal, voldoende spellen en boeken. Maar daar bood de 'speelgoedbon' van Leergeld uitkomst. Hiermee konden knutselspullen en spellen worden aangeschaft.

Klusboekjes

Sarti doet in haar rapport ook een paar aanbevelingen. Zo zou het goed zijn om dingen als knutselpakketten, klusboekjes of een speciale knutselapp ter beschikking te stellen om de tijd goed door te komen. Verder adviseert ze om in gezinnen met schoolgaande kinderen het mogelijk te maken dat er een laptop per gezinslid komt. 'Hiermee kunnen alle gezinsleden hun werkzaamheden tegelijk doen en hoeven ze niet op elkaar te wachten. Dat is zeker bij afstandsonderwijs van kinderen van groot belang.'

Ook voor de gemeente heeft ze een advies. 'Realiseer dat kleine behuizing onder corona-omstandigheden grote impact heeft op gezinnen met een laag inkomen. Op lange termijn is het belangrijk voor deze gezinnen de tekorten aan goede, betaalbare huisvesting op te lossen. Idealiter door huizen te realiseren die ruim genoeg zijn voor grote gezinnen.'

Lange adem

Maar dat is een kwestie van een lange adem, realiseert ze zich. Daarom moet er al korte termijn opvang komen voor jongeren. Tijdens de eerste lockdown werden scholen vaak alleen opengesteld voor kinderen uit onveilige thuissituaties. Als er een tweede komt, zouden die en bijvoorbeeld ook bibliotheken voor kinderen die krap zijn behuisd, kunnen worden opengesteld.

Ortega ziet ook positieve punten in het rapport. Zo kwamen er computers in gezinnen waar die er voor de lockdown nog niet waren. 'Ouders maakten die slag mee. Ze merkten dat het prettig was om online dingen te doen en blijven dat nu ook doen. Investeren in kinderen leidde dus ook tot digitale aansluiting van de ouders. En het leidde toch ook wel tot meer contact tussen kinderen en ouders.'

Meer over dit onderwerp:
STICHTING LEERGELD CORONA LOCKDOWN JONGEREN
Deel dit artikel: