Laat Hagenaar Hitler ontsnappen in zijn thriller: De jacht op de Führer?

DEN HAAG - Zelfs na 75 jaar blijft de Tweede Wereldoorlog een fascinerend onderwerp om over te schrijven vindt Michiel Janzen. De Hagenaar schrijft faction, fictie die tegen de waarheid aanschuurt. De inspiratie voor zijn nieuwste boek: de laatste dagen van Adolf Hitler in de Führerbunker. Die beschrijft hij in zijn faction-thriller: De jacht op de Führer.
'Rondom de dood van Adolf Hitler of zijn mogelijke ontsnapping uit de Führerbunker in Berlijn bestaan veel complottheorieën', vertelt Janzen. 'Ik dacht 'als ik mijn hoofdpersoon in die bunker kan plaatsen', dan is dat een mooi uitgangspunt.'
Als klein jongetje luistert Michiel Janzen ademloos naar de geschiedenisverhalen die zijn vader vertelt. Het allerleukst vindt hij de verhalen over de Tweede Wereldoorlog. 'Van jongs af aan heb ik die fascinatie. De Tweede Wereldoorlog is de laatste grote oorlog in Europa, de oorlog in Joegoslavië was lokaal. En we merken nog steeds de gevolgen. Ik was laatst in Berlijn en je ziet nog de littekens.'

'Gruwelijk decor van de stad Berlijn'

'Ik schrijf faction, dat is Fact en Fiction samengevoegd', legt Janzen uit. 'Het is een Engelse term, want als je het Nederlands factie zou gebruiken, dan krijg je toch iets anders', voegt hij er droog aan toe. 'Het is de fictievorm die het dichtst tegen de waarheid aanschuurt, je krijgt 'what if'-scenario's. Je bent de waarheid iets aan het verdraaien, waarbij je in het tweede gedeelte van het verhaal moet opletten dat je niet helemaal los gaat en het allemaal blijft kloppen.'
De jacht op de Führer speelt zich grotendeels af in het 'gruwelijk decor' van de stad Berlijn. Het is niet alleen het einde van de oorlog, maar ook het einde van de stad en het instorten van een wereldrijk. Ik heb een inkijkje in de Führerbunker gegeven, ik heb een Russische commando groep gecreëerd die op jacht gaat naar Hitler en ik heb een Britste spion erbij gehaald. Zo heb je drie verhaallijnen'

De favoriete commando van Hitler

De hoofdpersoon is Otto Skorzeny. Hij is de favoriete commando van Hitler. In het boek is hij tijdens die laatste periode de hele tijd in de bunker. Hij krijgt de opdracht om Hitler te helpen ontsnappen uit de belegerde stad. 'In werkelijkheid was hij maar één dag in de bunker, toen hij een onderscheiding kreeg', legt Janzen uit. Ondertussen worden, als in een schaakspel, ook de Russen en de Brit in positie gebracht om zélf Hitler te pakken te krijgen.
Cover De jacht op de Führer | DPS Design/Prepress Studio
Cover De jacht op de Führer | DPS Design/Prepress Studio
<em><strong>20 maart 1945 - Loebjanka 2, Moskou Sovjet-Unie </strong></em>
<em>'Waarom ik je dit vertel', zegt Abakoemov, 'is omdat dit soort ontsnappingen een combinatie zijn van geduld, inventiviteit en lef. Ik heb uit betrouwbare bron vernomen dat Adolf Hitler een man bij zich heeft geroepen die ook die karakter eigenschappen bezit. Otto Skorzeny. Heb je weleens van hem gehoord? 'Nu weet Durov wel over wie het gaat. Hij steekt zijn wijsvinger op. 'Is dat niet dat fascistische zwijn dat Mussolini bevrijd heeft? Die gast die....' Hij trekt met zijn duim een denkbeeldige jaap over zijn wang. </em>

Teken van mannelijkheid

'Otto Skorzeny beoefende in zijn jeugd mensuur, dat is een soort van schermen, maar zonder gezichtsbedekking en met scherpe punt', legt Janzen uit. In één van de gevechten raakte hij gewond en daar hield hij een litteken in zijn gezicht aan over. Dat werd gezien als een teken van mannelijkheid.'
Er zitten jaren onderzoek in het boek. Janzen brengt dagen in archieven en bibliotheken door en bezoekt Berlijn. Met de details blijft Janzen dicht bij de waarheid. Hij hoopt op die manier extra inzichten te geven in de oorlog. Zo is hij bijzonder blij dat hij Lorenz SZ codeermachine in het verhaal kon verwerken. 'Iedereen kent wel de Enigmamachine, maar die werd meer voor veldcommunicatie gebruikt. Met de Lorenz werden berichten op hoog niveau gestuurd, bijvoorbeeld tussen Hitler en zijn generaals. En ik ontdekte dat ze bij Museum Bescherming Bevolking in Rijswijk zo'n apparaat hebben.'
Lorenz SZ codeermachine
Lorenz SZ codeermachine © Michiel Janzen

'De grootste schurk die we gekend hebben'

Janzen voegt expres wat humor in zijn boek toe om het luchtig te houden, 'anders zou het heel droog worden.' Bijvoorbeeld wanneer Skorzeny voor het eerst in de bunker is, en hij Blondi ziet. Hem wordt toevertrouwd dat ze zwanger is. 'Blondi was de herdershond van Hitler, hij was een hondengek. Het teefje was werkelijk zwanger en heeft ook puppy’s geworpen. Dat vond ik zo bizar, die tegenstelling van puppy's en de brandende wereld.'
Vaak leef je met de hoofdpersoon mee en hoop je dat hij in de opdracht slaagt. Op de vraag of je van Hitler een sympathiek figuur kunt maken, zegt Janzen: 'Het is de grootste schurk die we gekend hebben, hoewel Stalin van het zelfde niveau was.' In zijn boek kiest hij voor 'aanwezigheid door afwezigheid'. 'Ik laat hem maar een hoofdstuk aan het woord. Ik kies ervoor zijn stem te vertegenwoordigen door anderen aan het woord te laten. 'Hij voegt er aan toe. 'Ik verheerlijk niet de rol van bepaalde mensen, daar moet je voor waken. Het is eerder een waarschuwing naar het verleden.'
Adolf Hitler
Adolf Hitler © ANP
In 2012 schrijft Janzen zijn eerste boek 'Denken als een generaal'. Het is een managementboek waarbij hij zijn fascinatie voor militair-strategische operaties combineert met zijn kennis en ervaring in het bedrijfsleven. 'Dat schrijven ging voor de vuist weg, daar heb ik weinig correcties op gekregen. Maar voor fictie gelden andere regels. Je moet karakters opbouwen en er zijn regels waar je verhaal aan moet voldoen. Als je je daar niet aanhoudt, stort je hele verhaal in.

Militaire campagne

Janzen plant zijn boek als een generaal een militaire campagne voorbereidt. 'Ik werk heel planmatig. Ik heb van te voren een heel schema in mijn hoofd zitten en ik weet waar ik uitkom. Toch kom je soms op dingen dat je denkt: Daar heb ik geen rekening mee gehouden. Die lijn loopt door. En dan gaat het verhaal met je aan de haal. 'Dat is het risico van het factionverhaal', legt de Haagse schrijver uit. 'Ik draai aan twee of drie knoppen. In het begin denk je: 'Ik verdraai een paar dingen en aan het eind denk je, het is niet meer in de hand te houden, daar moet je voor oppassen.'
Michiel Janzen in Berlijn | Privéfoto
Michiel Janzen in Berlijn | Privéfoto
'Met dit boek kwam ik ook halverwege tot de ontdekking dat ik veel had. Ik vroeg mijn uitgever 'Wil je dat ik het verhaal afraffel, of mag het in twee delen?' Met dat laatste ging hij akkoord.' Dus volgend jaar oktober verschijnt het tweede deel. 'Met een hele bijzondere wending', belooft Janzen.