Ruime meerderheid Haagse politiek wil kleinere culturele instellingen redden

Kunstenaar plaatst een enorme kraai op het Haagse stadhuis tijdens een eerder editie van Crossing Border
Kunstenaar plaatst een enorme kraai op het Haagse stadhuis tijdens een eerder editie van Crossing Border © ANP
DEN HAAG - Een ruime meerderheid in de Haagse politiek wil dat een flink aantal kleinere culturele instellingen waarvan de subsidie zou worden geschrapt, alsnog de komende vier jaar geld van de gemeente blijft krijgen. 'Deze fleur van het culturele leven', zoals VVD-raadslid Det Regts het noemt, mag niet verloren gaan, vinden de partijen onder aanvoering van PvdA en VVD.
Daarom houden ze vast aan een voorstel om de grotere culturele instellingen iets minder subsidie te geven en dat vrijgekomen bedrag over de kleinere instellingen, die straks hun subsidie dreigen te verliezen, uit te smeren. Woensdag tijdens een gemeenteraadsvergadering over de verdeling van het geld komen PvdA en VVD met een voorstel daartoe en die partijen zeggen nu steun te hebben van Hart voor Den Haag, GroenLinks, HSP, Partij voor de Dieren, NIDA en de Partij voor de Toekomst.
Daarmee lijkt die ruimte meerderheid van de raad in aanvaring te komen met wethouder Robert van Asten (D66, cultuur). De wethouder staat op het standpunt dat de gemeenteraad niet kan tornen aan een advies van een speciale commissie over de verdeling van de subsidies omdat dit mogelijk juridische en financiële consequenties heeft voor de gemeente Den Haag.

Veel discussie

De afgelopen maanden is er al veel discussie geweest over de steun van de gemeente aan de instellingen voor de komende vier jaar. De officiële procedure is dat de politiek criteria vaststelt waaraan de organisaties moeten voldoen om geld te krijgen. Een speciale, onafhankelijke adviescommissie onderzoekt vervolgens of de instellingen aan de eisen voldoen en komt met een voorstel over hoe het geld moet worden verdeeld.
Eind april werd het advies van die commissie gepresenteerd. Daaruit bleek dat een aantal gerenommeerde instellingen met ingang van 2021 geen geld meer zou moeten krijgen. Het gaat daarbij onder meer om het literaire muziekfestival Crossing Border, het kunstfestival TodaysArt, het Zuiderparktheater, Cultuuranker DiamantTheater en de dansgezelschappen De Dutch Don't Dance Division (DDDDD) en Lonneke van Leth Dans. Zij voldoen niet aan de eisen of hebben hun eigen organisatie niet helemaal op orde, was het oordeel.

Nieuwe verdeling

Een aantal partijen in de Haagse raad maakte daarna echter duidelijk dat advies niet helemaal te willen volgen. Daaronder ook de coalitiepartijen PvdA, VVD en later ook GroenLinks. De partijen vrezen dat van de nieuwe verdeling van het geld de kleinere en middelgrote instellingen de dupe worden. 'Dat zou een ramp voor de stad zijn', aldus VVD-raadslid Det Regts tijdens een eerder debat. 'Het voorstel leidt tot verschraling', zei ook Bülent Aydin van de PvdA toen ook.
Wethouder Van Asten kwam daarom met een handreiking. Hij maakte begin oktober bekend dat hij bereid is om vier ton uit een noodpotje voor de cultuur te halen en dat ter beschikking te stellen. Maar dat vinden de partijen niet voldoende. Zij maakten al eerder bekend dat zij vinden dat er anderhalf procent van de voorgestelde subsidie voor een aantal van de grootste instellingen af moet. 'Een solidariteitsbijdrage', noemt het liberale raadslid Det Regts dat. In totaal zou door die constructie nog eens 573.147 euro bovenop die vier ton komen.

Verdeelsleutel

Vervolgens ontstond een juridisch debat. Van Asten schreef aan de raad dat dit volgens de gemeentelijke juristen niet mag. Het zou in strijd zijn met de rechtszekerheid. 'Het college kan de spelregels van dit proces niet aan het eind veranderen', stond in het advies. De gemeenteraad mag niet op het allerlaatste de verdeelsleutel aanpassen. Dat zou kunnen leiden tot rechtszaken.
Maar de partijen lieten dat advies toetsen door een advocatenkantoor. Dat constateert dat de gemeenteraad wel de verdeling mag aanpassen, mits goed onderbouwd. Van Asten heeft dat nu weer laten toetsen door zijn eigen juristen en die houden vast aan het idee dat instellingen die worden gekort met succes hiertegen een bezwaarprocedure kunnen aanspannen. Dat zou leiden tot een 'groot financieel risico'.

Frustratie

Een debat in de raad dat stond gepland op 12 oktober werd vanwege de juridische discussie op het allerlaatste moment geschrapt, tot frustratie van zo'n veertig organisaties die hadden gehoopt toen te kunnen inspreken. Nu is het de bedoeling dat er woensdagmorgen over wordt gesproken.
PvdA en VVD zeggen het allerlaatste juridische advies van de wethouder niet te hebben gekregen en vast te houden aan hun plan voor het verschuiven van het geld. 'Die grote instellingen zijn de elite van Den Haag. Daarbij hoort het adagium noblesse oblige. Zij moeten hun hand uitsteken naar de instellingen die het minder hebben en een bedrag inleveren voor die kleine instellingen waar zoveel mensen plezier aan beleven', aldus het liberale raadslid Regts. 'Die kleine en middelgrote instellingen zijn de humuslaag waarop het ecosysteem van de Haagse cultuur drijft.'