Omgaan met de regels in coronatijd: ‘We onderschatten de flexibiliteit van de mens’

LEIDEN - De coronaregels worden regelmatig versoepeld en weer aangescherpt. Hierdoor is het voor mensen soms lastig te volgen aan welke regels ze zich nu moeten houden. Andrea Evers, hoogleraar gezondheidspsychologie aan de Universiteit Leiden, vindt het daarom zo belangrijk dat de communicatie goed is. 'De urgentie moet duidelijk blijven.'

'De steeds veranderende regels maakt het voor mensen lastig om alles te blijven volgen', vertelt Andrea Evers, hoogleraar gezondheidspsychologie aan de Universiteit Leiden. 'Het is daarom zo belangrijk dat er duidelijk gecommuniceerd wordt hoe het dagelijks leven van mensen er uit gaat zien. En dan niet alleen tijdens een persconferentie, maar ook daarbuiten.'

Dat geldt volgens Evers niet alleen voor het kabinet, maar voor alle bedrijven en instellingen. 'Wat moeten we doen in de supermarkt en in het theater? Dat zijn de dingen die mensen willen weten. Daar moet je dus zo concreet mogelijk over zijn.'

Dubbele boodschap

De extra maatregelen die het kabinet begin november instelde zijn afgelopen donderdag weer komen te vervallen. Volgens de gezondheidspsychologe is hier sprake van een dubbele boodschap. 'Aan de ene kant bied je mensen perspectief doordat ze zien dat de maatregelen minder streng worden, maar er schuilt wel het gevaar in dat mensen verslappen.'

Evers merkt in de communicatie van het kabinet een duidelijk verschil tussen de eerste en tweede golf. 'Je merkt dat het kabinet echt zijn best doet om de communicatie te verbeteren. Natuurlijk kunnen er nog steeds dingen beter, maar de communicatie is duidelijk veranderd in vergelijking met het begin van het jaar.'

Compliment

Een voorbeeld van de verbeterde communicatie is het compliment aan de mensen waar premier Mark Rutte de persconferentie van dinsdag mee begon. 'We zitten middenin de grootste gedragsverandering die we ooit van mensen gevraagd hebben. Dus het is goed om mensen ook een compliment te geven, want het grootste deel van de mensen houdt zich aan de regels', zo legt Evers uit.

Professor Andrea Evers: 'Niets is complexer dan gedragsverandering op lange termijn. | Foto: Ineke van Kester

Terwijl de aandacht juist vaak gaat naar de mensen die zich niet aan de regels houden. 'Dit is maar een kleine groep, en zij doen dat vaak ook alleen maar in bepaalde situaties. Die mensen vinden dat ze zich over het algemeen ook aan de regels houden, alleen wordt er gefocust op de momenten dat dit niet gebeurt.'

Flexibiliteit

We hebben nu al acht maanden te maken met beperkingen vanwege het coronavirus. Volgens Evers kunnen we dit als samenleving ook nog wel even volhouden. 'We zijn al heel veel dingen normaal gaan vinden. Als je nu naar een foto kijkt met honderd mensen erop dan vinden we het raar om zoveel mensen bij elkaar te zien. Het afstand houden is de standaard geworden.'

'Ook zijn we veel meer dingen online gaan doen. Vorig jaar was het normaal om voor een vergadering van twee uur naar Groningen te rijden. Dat vonden we misschien vervelend, maar nu vinden we het inefficiënt en vergaderen we online. We onderschatten de flexibiliteit van mensen nog wel eens. Kijk bijvoorbeeld naar de technologie. We starten auto's zonder sleutel en betalen met onze telefoon. Dat hadden we tien jaar geleden nooit verwacht.'

Strenge lockdown

Het belangrijkste is volgens Evers dat de extreme veranderingen zo veel mogelijk worden beperkt. 'Je merkt aan alles dat Rutte de hele strenge lockdown probeert te voorkomen en dat lijkt me heel verstandig. Want er zit wel een grens aan hoelang mensen geen sociale contacten kunnen hebben.'

En daarmee komt de gezondheidspsychologe weer terug op het onderwerp waar ze haar verhaal mee begon, de communicatie. 'We kunnen dit echt wel een tijd volhouden, maar mensen moeten weten waar ze het voor doen. Die urgentie moet duidelijk blijven. Zeker bij jongeren. Want we weten dat zij weinig last hebben. Dus zij doen het niet voor zichzelf maar voor anderen. En die krijg je alleen zo ver door goed en duidelijk te communiceren.'

LEES OOK: Corona: Nederland wordt lakser, 'we onderschatten het risico en overschatten onze eigen kansen'

Meer over dit onderwerp:
CORONAVIRUS
Deel dit artikel: