Vijf vragen over de vaccinatie tegen het coronavirus

Een vaccinatie
Een vaccinatie © ANP
DEN HAAG - Nog even en dan begint de vaccinatie tegen het coronavirus. Er zijn nog veel vragen over de vaccinatie, wie er wanneer aan de beurt is bijvoorbeeld. We hebben er vijf op een rij gezet en beantwoord.

Wanneer kan ik worden gevaccineerd?

Dat hangt er vanaf. Het kabinet heeft een volgorde bepaald om de risicogroepen (zieken en ouderen) zo snel mogelijk te kunnen beschermen. De eerste vaccins zijn daarom gereserveerd voor ouderen (60-plus), mensen die tot een medische risicogroep behoren, degenen die hen zorg verlenen en zorgmedewerkers die coronapatiënten verzorgen.
Vanaf 4 januari, dus volgende week, krijgen de zorgmedewerkers uit de verpleeghuizen als eerste een uitnodiging. Daarna medewerkers uit de gehandicaptenzorg, wijkverplegers en Wmo-ondersteuners.
De volgende groep zijn de risicogroepen zelf, zoals de inwoners van de verpleeghuizen. Daarna komen de 60-plussers met medische indicatie die nog thuis wonen, dan de gezonde 60-plussers, de volwassenen tot 60 jaar met indicatie en tenslotte de volwassenen tussen 18 en 60 jaar zonder deze indicatie en tot slot de jeugd onder de 18 jaar. Het vaccineren is vrijwillig en gratis. De meeste vaccins bestaan uit twee injecties, waarbij de tweede na een paar weken moet worden gegeven. Zeven dagen na de tweede prik ben je dan volledig beschermd tegen het coronavirus. Waarschijnlijk is de vaccinatie na de zomer grotendeels rond.
Kabinet overweegt thuiswonende ouderen eerder te vaccineren. Er gaat mogelijk toch iets veranderen in de vaccinatiestrategie die het kabinet wil hanteren vanaf 8 januari. Binnen het kabinet wordt erover gesproken om voor de eerste vaccinaties niet alleen personeel van verpleeghuizen, maar ook thuiswonende ouderen uit te nodigen. Dat zeggen ingewijden tegen de NOS.

Waarom worden de meeste mensen zo laat pas gevaccineerd?

Ten eerste is er niet meteen voor iedereen genoeg vaccin. Van het eerste toegelaten vaccin van producent BioNTech/Pfizer wordt per week komende weken is dit weekend maar een half miljoen vaccins geleverd, dus genoeg voor 250.000 mensen. Sinds maandag krijgt Nederland wekelijks 164.775 vaccins geleverd. Dat aantal wordt langzaam opgevoerd tot 225.0000 per week. Omdat dit vaccin tot -80 graden moet worden gekoeld zijn hiervoor speciale vriezers nodig, die niet elke huisarts of verpleeghuis heeft staan. Dat maakt dat alleen grote locaties hiervoor in aanmerking komen. Zorgpersoneel kan hiervoor naar die locatie toekomen.
Begin volgend jaar, rond 6 januari, wordt waarschijnlijk het volgende vaccin door de EU goedgekeurd en toegelaten, het Moderna-vaccin. Dit kan ook worden goedgehouden in gewone koelkasten. Daarom is dit wél geschikt voor gebruik op locatie om toe te dienen aan bewoners van verpleeghuizen en andere instellingen. Dat geldt ook voor de vier andere vaccins die nog onderweg zijn.

Maar de minister zegt toch dat er al op 8 januari wordt begonnen met vaccineren?

Elders in het land worden al eerder vaccins toegediend, maar onze regio behoort niet tot die kopgroep. De eerste mensen zijn op 8 januari aan de beurt, op 11 januari zijn drie kleinere GGD-locaties aan de beurt, onder meer Rotterdam-Rijnmond. Er is bewust gekozen voor drie kleinere locaties om zogeheten kinderziektes uit het uitvoeringssysteem te halen. Vanaf 18 januari beginnen de GGD’en door het hele land met vaccinaties.

Maar waarom kunnen de meeste andere EU-landen al wel eerder vaccineren?

Nog niet alle softwaresystemen bij de GGD zijn er klaar voor, zei minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid in de Tweede Kamer. Dat komt omdat de GGD pas in december in beeld kwam als uitvoerder van de eerste inentingen, en dat kwam weer omdat de vaccinatiestrategie moest worden aangepast. De GGD wilde zijn spullen eerst op orde hebben, waarbij inmiddels ook wordt verwezen naar logistieke problemen in het Verenigd Koninkrijk waar ons land ver van wil blijven. Maar De Jonge benadrukte in dat debat dat hij niet te laat had gereageerd.
Dat is nog maar de vraag. De Volkskrant doet deze week uit de doeken waaróm die strategie moest worden aangepast: het ministerie en het RIVM hadden gerekend op de lijnen zoals ze normaal lopen bij vaccinaties, dus via de huisarts. Het kabinet volgt in november het advies dat de Gezondheidsraad daarover uitbrengt. De GGD zou volgens dat advies pas in actie hoeven komen als er meerdere vaccins in grote hoeveelheden beschikbaar zouden komen, die in grote groepen konden worden geprikt.
Maar ministerie en RIVM werden ‘overvallen’ door de grootverpakkingen van de vaccins, die de huisarts in zijn vriezertje niet kwijt kan. Pfizer zelf zegt al in oktober te hebben verteld dat ze wereldwijd in korte tijd zoveel moeten leveren dat kleinverpakkingen helemaal geen zin hebben. Grootverpakkingen moeten op grote locaties aan grote groepen worden verstrekt. Voor ons land betekent het dat dan de huisartsen bij de eerste prikgolf buiten beeld blijven, en dus ook de kwetsbaren zelf, want die kunnen niet naar die locaties toekomen. Hun verzorgers wel, dus moet voor de eerste prik wel al meteen de GGD de boel optuigen. En dat kost tijd, als dat pas in december wordt besloten. ‘Hadden wij vanaf het begin ingezet op grootschalige vaccinatie dan hadden we twee weken eerder kunnen beginnen’, zegt een betrokkene in De Volkskrant.

Hoe weet ik wanneer ik aan de beurt ben?

Je wordt hiervoor uitgenodigd, om te beginnen dus de zorgmedewerkers vanaf 4 januari. Van verpleeghuizen horen we dat de werkgever de brief verstuurt. De zorgmedewerker wordt uitgenodigd een afspraak te maken bij de GGD, zoals nu ook gebeurt bij het testen.
De huisartsen van de verpleeghuizen en andere instellingen regelen vervolgens de vaccinatie van hun bewoners. De overige groepen worden door hun huisarts benaderd, zoals nu ook al gebeurt voor de griepprik. Zoals gezegd, wanneer eenmaal de vaccins in volgende mate beschikbaar zijn. Er zijn door Nederland van alle zes vaccins in totaal een kleine 60 miljoen doses besteld.
Vanaf 18 januari worden de genoemde zorgmedewerkers gevaccineerd op één van de 25 priklocaties die de GGD’en hebben geselecteerd en die zij nu aan het inrichten zijn. In ons gebied zijn dat het Cars Jeans-stadion van ADO in Den Haag en het Event en Convention Center Holiday Inn in Leiden. Je kunt daar alleen op afspraak terecht.
Lees de actuele ontwikkelingen rondom het coronavirus in ons overzicht.