Instellingen

Jeugdzorg moet op de schop: 'Het systeem is finaal vastgelopen'

De 15-jarige Jan achter zijn computer
De 15-jarige Jan achter zijn computer © Robbert van Cleef
KATWIJK - De jeugdzorg moet flink op de schop. Dat vinden de professionals, maar ook de jonge cliënten zelf. Er is door de administratieve werkdruk veel te weinig tijd voor de problematiek binnen gezinnen. Dit ondervindt ook Hans Knetsch uit Katwijk, vader van een zwaar autistische zoon Jan. Door de problemen in de sector zit zijn zoon nu 100 kilometer verderop in een jeugdzorginstelling. FNV Jeugdzorg presenteert maandag een plan om deze problemen aan te pakken.
Het Katwijkse gezin van Hans is de dupe van de manier waarop de jeugdzorg is georganiseerd. Zijn zoon Jan was slachtoffer van het sluiten van De Hoenderloo Groep. Dit was een jeugdzorginstelling waar zeer specialistische zorg werd verleend. Voor ruim 160 kinderen moest toen plotseling een andere plek gevonden worden. Uiteindelijk wordt Jan nu op 100 kilometer van zijn ouderlijk huis begeleid bij zijn problemen. 'We zien allemaal dat op de manier waarop het nu georganiseerd is, het hem niet gaat worden', vertelt zijn vader.
Volgens Hans is het hele systeem finaal vastgelopen. 'Dat zie je met name als de zorg wat ingewikkelder wordt. Dan wordt het aanbod steeds kleiner en dan kom je dus uiteindelijk op 100 kilometer van huis terecht, terwijl een kind natuurlijk gewoon wil opgroeien in de omgeving waar zijn ouders wonen', zegt de vader van de autistische Jan.

Iedereen wijst naar elkaar

Hans ziet dus dat het momenteel niet goed gaat in deze sector. 'Iedereen wijst naar elkaar, als het mis gaat dan wijst de gemeente, die de zorgplicht heeft en moet betalen, naar het rijk en de zorgaanbieders. Terwijl de minister en de aanbieders weer naar de gemeente wijzen', legt Hans uit. Zijn zoon Jan (15) vergelijkt de jeugdzorg met een slechte juwelier: 'Je brengt je kapotte horloge er naartoe en vervolgens krijg je hem met nog meer problemen terug.' Dat gebeurde Jan ook. Door zijn verblijf in een instelling kreeg hij door traumatische ervaringen ook een post traumatische stress stoornis (PTSS). 'Wat de staat moet doen is gewoon de zorg weer in controle nemen en de zorg weer gaan betalen', vindt hij.
FNV Jeugdzorg heeft nu een plan opgesteld om de problemen in de sector op te lossen. Volgens woordvoerder Maaike van der Aar is alleen meer geld niet voldoende. 'Het is iets genuanceerder dan alleen dat, al is het wel zo dat er tekorten zijn bij de uitvoering van de zorg', zo vertelt ze in West Wordt Wakker op Radio West.

1,2 miljard naar inkoop en administratie

'Er zijn tekorten aan geld, mensen, middelen, tijd, aandacht en scholing. Eigenlijk aan alles wat er nodig is om goede zorg te verlenen', vervolgt Van der Aar. 'In het huidige systeem van de jeugdzorg heeft het volgens Van der Aar geen zin om er extern geld in te pompen. 'Er zitten zo veel verschillende lagen in de jeugdzorg op dit moment, dat er 1,2 miljard euro gaat naar de organisatie van de jeugdzorg, dus naar administratie en inkoop. Dat is dus al 1,2 miljard euro wat niet besteed wordt aan de zorg zelf.'
Volgens Van der Aar moeten eerst al deze verschillende lagen eruit gesloopt worden. 'Het kan echt anders, je kan het rustiger organiseren, wat betekent dat de specialistische jeugdzorg niet meer via de gemeente zou moeten inkopen', legt Van der Aar uit. Volgens haar zou het rijk juist verantwoordelijk moeten zijn voor deze zeer specialistische zorg. 'Zo heb je één partij die hieraan betaalt in plaats van 355 verschillende gemeenten, wat nu het geval is.'

Afhankelijk van bestuurlijk feestje

Ouders, kinderen en professionals worden volgens Van der Aar niet meer gehoord. 'Er wordt nauwelijks met ze gesproken en ze zijn volledig afhankelijk van het bestuurlijke feestje', zoals Van der Aar dat noemt. 'Het zou juist zo moeten zijn dat de ouders, cliënten en de professionals samen bepalen wat er nodig is in de zorg. Op dit moment zijn ze afhankelijk van wat er boven hen, en overigens zonder hen wordt besloten', legt de woordvoerder van FNV Jeugdzorg uit.
FNV Jeugdzorg heeft om deze plannen te maken samengewerkt met hoogleraren, professionals, gemeenten en cliënten. Daaruit is echt gebleken dat het anders moet. 'Je kunt er eigenlijk niet meer omheen', zegt Van der Aar. Daarnaast heeft de organisatie een petitie gehouden bij het publiek en daaruit blijkt dat de plannen breed ondersteund worden. De FNV Jeugdzorg heeft dan ook een dikke tip voor het nieuwe kabinet: 'Luister goed naar de cliënt en de professional.'