Nieuwkoopse boeren scheiden poep en pies voor stikstoflease

Stikstofcoöperatie Nieuwkoop
Stikstofcoöperatie Nieuwkoop © Stikstofcoöperatie
MEIJE - Zes veeboeren in het gebied rond de Nieuwkoopse Plassen starten binnenkort met een pilot voor een vernieuwende aanpak van het stikstofprobleem. Het draait om het scheiden van de poep en de pies van hun koeien, waardoor de stikstofuitstoot van hun bedrijven met ruim zestig procent afneemt. Die zestig procent geven ze gedeeltelijk terug aan de natuur, maar verkopen ze ook aan bijvoorbeeld bouw- en havenbedrijven die juist meer stikstof willen uitstoten.
'Het is goed voor de boeren, maar ook voor de natuur', zegt veehouder Cees van der Wel uit Meije bij Bodegraven. Van der Wel is secretaris van de Stikstofcoöperatie. Dat is een groep boeren uit het gebied bij Nieuwkoop in het Groene Hart die met Natuurmonumenten de plannen heeft uitgewerkt.
De veehouders kwamen tot een akkoord met natuurorganisaties en de provincies Zuid-Holland en Utrecht om een pilot te starten. Maximaal zes boeren investeren in innovatieve technieken en reduceren zo fors hun stikstofuitstoot. Ze hebben het recht om een bepaalde hoeveelheid stikstof per jaar uit te stoten. Omdat ze dit door de bedrijfsaanpassingen niet meer halen, kunnen ze een percentage dat overblijft ‘verleasen’ aan bedrijven.

44 procent minder stikstof in de natuur

'Boeren investeren in aangepaste vloeren, of technieken om mest en ammoniak te scheiden’, zegt Van der Wel. ‘De stikstof wordt dan afgevangen en verwerkt tot kunstmest. Dat wordt later over het land gereden en hoeft dus niet apart te worden gekocht.'
'Per koe produceren we nu dertien kilo stikstof per jaar, dat wordt vijf kilo', schetst Van der Wel. 'Dat is acht kilo per koe per jaar minder. Van die acht kilo wordt 44 procent niet verhandeld, oftewel 3,3 kilo. Dat percentage gaat rechtstreeks naar de natuur. De overige 4,7 kilo gaan we verleasen.’

'Hele agrarische sector dreigt weggekocht te worden'

'De markt maakt de prijs. In streken met veel economische activiteit rond natuurgebieden zal de prijs hoger liggen', verwacht Van der Wel. 'Vandaar dat wij ermee komen. In Gelderland of Friesland zal het een stuk minder interessant zijn.'
Koeien in een Nieuwkoopse stal
Koeien in een Nieuwkoopse stal © NOS
Bedrijven die grote interesse hebben getoond zijn het Havenbedrijf Rotterdam en grote aannemers. Met name in de bouw willen aannemers de stikstofuitstoot van hun activiteiten compenseren. Ze kopen daarvoor zelfs boerderijen op om die stikstofrechten te verkrijgen. 'We zagen gebeuren dat uiteindelijk de hele agrarische sector weggekocht zou worden’, zegt de veehouder. Dat ziet hij rond de nieuwbouw die moet komen op het terrein van voormalig vliegveld Valkenburg bij Katwijk. 'Dan verrommelt het landschap en wij willen boer blijven.'

Mest snijdt aan twee kanten

Stikstofoxiden (NOx) en ammoniak (NH3) zijn schadelijk voor de natuur als er te veel van in de lucht, bodem of water terecht komt. Bramen en brandnetels overwoekeren dan al snel andere planten. Daardoor verdwijnen ook insecten, vlinders en vogels. De provincies kijken daarom op welke manier het mogelijk is de uitstoot terug te dringen.
Volgens gedeputeerde Jeannette Baljeu (VVD) van Zuid-Holland snijdt het mes aan twee kanten. 'De proef maakt het enerzijds mogelijk om de natuur te verbeteren. Anderzijds komt er zogenoemde stikstofruimte vrij die nodig is voor economische- en bouwactiviteiten, omdat een deel van de door innovatie verlaagde uitstoot hergebruikt mag worden.'