Instellingen

Achterkamertjes, politiek geweld en pronken met macht: expositie 800 jaar Binnenhof

Het Binnenhof met Ridderzaal in 1655
Het Binnenhof met Ridderzaal in 1655 © Haags Historisch Museum
DEN HAAG - Het kan je bijna niet zijn ontgaan: het Haagse Binnenhof wordt binnenkort drastisch verbouwd en dat gaat jaren duren. Het centrum van de Nederlandse macht zal lange tijd niet toegankelijk zijn voor politici, medewerkers en toeristen. Voor het Haags Historisch Museum is dit de aanleiding om een tentoonstelling te openen over 800 jaar pronken met de macht. Over politiek geweld, gekissebis, polderen en verwaarloosde gebouwen. Kortom; een expositie over 800 jaar Binnenhof.
Een ding is zeker: het Binnenhof is een parlementsgebouw dat uniek is in de wereld. Dat zegt Martijn van Ooststroom van het Haags Historisch Museum in het programma UIT! op Radio West. 'Heel veel buitenlandse parlementsgebouwen kun je alleen van een afstandje bekijken. Maar hier kun je er overheen lopen. Vroeger kon je er zelfs je auto parkeren en nog langer geleden reed gewoon de tram over het Binnenhof.'
'Je kunt er de politici gewoon tegen het lijf lopen', gaat hij verder. 'Als je dat aan buitenlanders laat zien, dan vinden die dat altijd heel bijzonder, de toegankelijkheid van deze plek'.

Die Haghe

Het prille begin van die bijzondere plek ontstaat 800 jaar geleden. Als er eigenlijk vrijwel niets is op de locatie waar nu de stad Den Haag ligt. Het Haagse Bos is er wel. Daar kun je goed jagen en bovendien ligt het centraal in Holland. Reden genoeg voor de graven van Holland om een jachtslot te bouwen. Er komen bediendes, koks, stalknechten en hooggeplaatste bezoekers. In de eeuwen die volgen groeit het dorp 'Die Haghe' uit tot de stad Den Haag.
Die ontstaansgeschiedenis is een van de vier hoofdonderwerpen van de tentoonstelling. 'Kleven aan de macht' gaat over de aanzuigende werking op personen en organisaties, maar ook op diplomaten en ambtenaren en beroepen als juweliers, boekverkopers en pruikenmakers. 'IJscoman Moes zit ook in de tentoonstelling', lacht Martijn van Ooststroom.
Het Binnenhof tijdens een grote verbouwing in 1913
Het Binnenhof tijdens een grote verbouwing in 1913 © Collectie Haags Historisch Museum

Bouwen aan de macht

Een ander thema is 'Bouwen aan de macht'. Dat is de introductie van de tentoonstelling, waarbij de bezoeker een groot Binnenhofdecor binnenwandelt. Dat gaat over de ontwikkeling van het gebouw. Steeds opnieuw is er weer een beetje verbouwd en bijgebouwd. Het complex is organisch gegroeid. Aan de hand van schilderijen is te zien hoe het Binnenhof zich heeft ontwikkeld.
'In de negentiende eeuw zijn er zelfs serieuze plannen geweest om de boel maar plat te gooien en een groots parlementsgebouw neer te zetten, zoals je die ziet in Parijs of Londen. Maar toen was er uiteraard weer gebakkelei over het geld en kon men het niet eens worden. Dus dat gebeurde niet', legt Martijn uit.

Pronken met de macht

Je zou je ook kunnen afvragen of zo'n protserig parlementsgebouw bij het nuchtere Nederland zou hebben gepast. Pronken hoort bij macht, maar in ons land lukt dat niet altijd even goed. Tradities verdwijnen, zoals de grote vuurwerkshows op de Hofvijver. Maar er komen ook nieuwe bij, zoals de hoedjesparade tijdens Prinsjesdag. En er is altijd discussie: denk aan de Gouden Koets met het omstreden paneel 'Hulde der Koloniën'.
Tentoonstelling 'Macht - 800 jaar Binnenhof
Tentoonstelling 'Macht - 800 jaar Binnenhof © Gerrit Schreurs

Strijden om de macht

Uiteraard gaat de expositie over de strijd die op deze plek werd uitgevochten. In de Tweede Wereldoorlog bijvoorbeeld. Maar ook het getouwtrek in de zeventiende eeuw tussen de stadhouders en de republikeinen komt aan bod. Het is de strijd waar Johan van Oldenbarnevelt slachtoffer van is geworden. In dit verhaal passen ook twee pronkstukken van het museum: de vinger en de tong van de gebroeders De Witt. 'Een hoogtepunt in onze collectie, maar natuurlijk een dieptepunt in het verhaal van het Binnenhof. Die mannen werden gelyncht door aanhangers van de koning', zegt Van Ooststroom.
Met 'Macht - 800 jaar Binnenhof' wil het Haags Historisch Museum bijdragen aan discussies over politiek, emancipatie en representatie. Over macht en democratie door de eeuwen heen. De tentoonstelling is te bezoeken zolang het Binnenhof dicht is. Dat is best lang dus.
Vlecht van Jacoba van Beieren, vinger en tong van de broers De Witt
Vlecht van Jacoba van Beieren, vinger en tong van de broers De Witt © Haags Historisch Museum