Instellingen

Advies aan Goudse gemeenteraad: doe onderzoek naar Turfmarktkerk-affaire

Al wat rest van de Turfmarkt. Een belangrijke resterende vraag is wat de intenties waren achter de dwangmatige sloop.
Al wat rest van de Turfmarkt. Een belangrijke resterende vraag is wat de intenties waren achter de dwangmatige sloop. © Omroep West

GOUDA - Er moet een raadsonderzoek of -enquête komen naar het handelen van de gemeente Gouda rondom de sloop van de Turfmarktkerk. Dat adviseert een raadscommissie van zowel oppositie- als coalitieleden. Een onderzoek, dat vooral bestaat uit interviews, zou volgens de commissie kunnen worden afgerond voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart. Een enquête met openbare verhoren kost meer tijd.

De commissie heeft kosten en tijdsinvestering van diverse onderzoeksmethoden in beeld gebracht en vergeleken. Op basis daarvan worden twee voorstellen gedaan aan de raad. De eerste, een raadsonderzoek door een commissie van raadsleden, is beperkter van opzet en zou duidelijkheid moeten scheppen vóór de verkiezingen. In dit onderzoek worden alle documenten uit het dossier tegen het licht gehouden en worden betrokkenen geïnterviewd. Dit geldt voor zowel collegeleden als ambtenaren en belanghebbenden.

Bij een raadsenquête vindt een uitgebreider onderzoek plaats. Naast documentenonderzoek en interviews worden hierbij ook openbare verhoren gehouden. Daardoor duurt de enquête langer en kan dit onderzoek niet voor de raadsverkiezingen worden afgerond. De keuze voor een onderzoek is nu verder aan de Goudse raad.

Sloop onrechtmatig

De rechtbank in Den Haag heeft eind mei bepaald dat de noodsloop van de Turfmarktkerk, eind 2018, onrechtmatig was. De gemeente zette hierbij eigenaar Khalid Boutachekourt onterecht buitenspel en zadelde hem op met onnodig hoge kosten, zegt de rechter.

Maar daarmee is de zaak nog niet gesloten. Boutachekourt en de gemeente praten momenteel in een mediation-traject over een schadevergoeding, waarbij de gemeente een hoger beroep achter de hand houdt voor het geval dat de partijen er niet uitkomen. Bovendien spitst de uitspraak van de rechter zich toe op één facet van dit complexe dossier: de vraag of de kerk een direct gevaar voor de omgeving vormde, en het terecht was dat de gemeente de sloop overnam.

Intenties van de gemeente

Een belangrijke vraag die nog niet is beantwoord, is wat de intenties waren van de gemeente bij de dwangmatige sloop. De gemeente was niet blij met de plannen die Boutachekourt met de kerk had, blijkt uit Wob-documenten die hij met hulp van Peter R. de Vries boven water kreeg. Een aantal mails van ambtenaren en de wethouders Rogier Tetteroo (PvdA) en Thierry van Vugt (D66) hinten er zelfs op dat de veiligheid van de kerk werd gebruikt als argument om de plannen te dwarsbomen – en de sloop als middel werd gebruikt om het bestemmingsplan van Turfmarkt 60 te kunnen wijzigen.

Zo schreven ambtenaren die betrokken waren bij het bestemmingsplan dat ze 'reikhalzend uitkeken' naar een bouwkundig rapport over de noodzaak tot sloop van de kerk. Wethouder Van Vugt schreef dat 'alleen volledige sloop' ervoor kon zorgen dat het bouwplan van Boutachekourt 'geen haalbare kaart meer zal zijn', vreemd genoeg vlak nadat hij had gesteld dat er een 'harde knip' tussen sloop en bouwplan was aangebracht.

Onjuist geïnformeerd

Beide wethouders ontkennen dat er sprake is van een dergelijk ‘complot’ en Van Vugt hekelde onlangs de zoektocht naar 'smoking guns' in de gemeenteraad, maar zowel Boutachekourt als de Goudse oppositie hebben moeite om de bestuurders nog te geloven. Wat hierbij niet helpt, is dat de raad een aantal malen verkeerd is geïnformeerd. Zo werd gesteld dat de Historische Vereniging van Gouda betrokken was bij de wijziging van het bestemmingsplan, terwijl dit niet het geval was. En de informatie die wel werd verstrekt is vaak gebrekkig, verzuchten oppositieleden vaak tijdens het meest recente debat over de affaire.

Desondanks houden coalitiepartijen D66, ChristenUnie, CDA, PvdA en GroenLinks vertrouwen in de wethouders. Een motie van afkeuring en een oproep tot het instellen van een raadsenquête haalden het hierdoor eerder niet. Een van de bezwaren tegen zo’n enquête is dat het veel tijd en geld kost, zaken die deze affaire al genoeg heeft verbruikt.

Eigenaar hoopt op enquête

Om de kloof in de raad enigszins te dichten en de waarheid op een voor iedereen bevredigende manier boven water te krijgen, werd besloten tot het instellen van de adviescommissie. De voorstellen van de commissie worden op 25 oktober gepresenteerd in de commissie bestuur en op 3 november besproken in de gemeenteraad.

Khalid Boutachekourt hoopt dat de Goudse raad dan alsnog kiest voor een enquête. 'Daarin geldt ook een verschijningsplicht voor de getuigen. De ambtenaar die destijds projectleider Turfmarktkerk was, werk nu ergens anders. Die kan zomaar wegblijven.' Boutachekourt vindt waarheidsvinding belangrijker dan de termijn waarop het onderzoek is afgerond. 'Dit dossier sleept zich al vier jaar voort.' Bovendien heeft hij zijn twijfels of een raadsonderzoek wel op tijd kan worden afgerond: 'De onderzoeken waarnaar de commissie heeft gekeken, duurden ook zo'n tien maanden. En dit is een heel complex dossier.'

Verschijningsplicht meegewogen

De verschijningsplicht voor getuigen is meegewogen in de keuze van de commissie, zegt voorzitter en VVD-raadslid Paul Ruijgrok. 'Daarover hebben we ons goed laten informeren en het blijkt dat, ook al is er geen plicht, genodigden eigenlijk altijd op komen dagen.' Ruijgrok heeft er vertrouwen in dat een raadsonderzoek wel op tijd kan worden afgerond. 'Daar hebben we juist op aangestuurd met de omvang van het voorgestelde onderzoek en het aantal interviews.'

In maart 2017 koopt Khalid Boutachekourt de Turfmarktkerk in het oude centrum van Gouda. Het pand uit 1931 staat al jaren leeg en verkeert in slechte staat. Boutachekourt, eigenaar van een adviesbureau, wil van de kerk een congrescentrum maken met woningen boven de zalen, maar het oude pand behouden. Daarvoor laat hij herstelwerkzaamheden uitvoeren aan de fundering, verwijdert hij asbest en stelt hij een sloopveiligheidsplan op. Op 17 april 2018 stuurt hij de gemeente zijn bouwplan. In juli besluit het college van burgemeester en wethouders dat Boutachekourt de Turfmarktkerk, niet tot op 'veilige hoogte', maar tot op de - pas herstelde - fundering moet slopen, omdat er sprake zou zijn van instortingsgevaar. Ook besluit het college op datzelfde moment dat het bestemmingsplan, via een voorbereidingsbesluit, gewijzigd moet worden. Hierdoor zou Boutachekourt zijn plannen niet meer kunnen uitvoeren. In de overtuiging van de gemeente was de veiligheid in het geding en stond de kerk direct op instorten. Boutachekourt heeft dit altijd bestreden en kreeg bij de rechter in mei van dit jaar gelijk. De rechter baseerde zich op een onafhankelijk onderzoek van Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB).