Weinig steun voor zoektocht oorlogsslachtoffers Waalsdorpervlakte

Leden van Erepeloton Waalsdorp geven acte de présence bij de 4 mei-herdenking
Leden van Erepeloton Waalsdorp geven acte de présence bij de 4 mei-herdenking © ANP
DEN HAAG - De initiatiefnemers van het plan om op de Waalsdorpervlakte naar oorlogsslachtoffers te zoeken, hebben een nieuwe tegenvaller te verwerken gekregen. Ze hoeven niet op de steun van het Haagse stadsbestuur te rekenen: het ziet voor de gemeente Den Haag in deze kwestie geen rol weggelegd.
Dit blijkt uit de dinsdag verstuurde beantwoording van schriftelijke vragen van de gemeenteraadsleden Nino Davituliani en Arjen Dubbelaar van de politieke partij Hart voor Den Haag/Groep de Mos. 'De bevoegdheid voor het zoeken naar verzetsstrijders ligt niet bij (burger)initiatieven, maar bij de Bergings- en Identificatiedienst van de Koninklijke Landmacht (BIDKL)', benadrukt het stadsbestuur.
Eerder gaf duinwaterbedrijf Dunea, verantwoordelijk voor het beheer van het gebied, al aan dat het geen toestemming voor het bijzondere project verleent. Toch laat de groep onder leiding van Hagenaar Jurriaan Wouters het er niet bij zitten. De deelnemers hebben nog ideeën genoeg om hun doel te verwezenlijken.

Geëxecuteerd tijdens de oorlog

Het project richt zich op de vrouwen en mannen die tijdens de Tweede Wereldoorlog op de Waalsdorpervlakte zijn geëxecuteerd. Dit gebeurde omdat ze deel uitmaakten van het verzet of omdat ze zich op andere manieren tegen de Duitse bezetter hadden gekeerd.
Hun lichamen zijn na het voltrekken van de doodstraf achteloos achtergelaten in kuilen die wel zijn dichtgegooid, maar nooit van een naam of andere markering werden voorzien.

Ooggetuigen

Toen Nederland was bevrijd, zijn de stoffelijke resten geborgen en elders op een waardige wijze begraven. Bij het zoeken is indertijd gebruikgemaakt van de verklaringen van ooggetuigen. Daarom is de kans aanwezig dat destijds niet alle slachtoffers zijn gevonden.
Wat hierbij opmerkelijk is, is dat het Nationaal Comité 4 en 5 mei op zijn internetsite schrijft dat op de Waalsdorpervlakte 'naar schatting 250 tot 280 medeburgers zijn gefusilleerd', maar dat het Haagse stadsbestuur nu in zijn beantwoording meldt dat in 1945 229 lichamen zijn opgegraven.

Eervolle laatste rustplaats

Ook dit is voor Wouters en de overige deelnemers aan zijn project reden om uit te zoeken waar dit verschil vandaan komt en om ook over aanverwante zaken uitsluitsel over te krijgen. Als er nog stoffelijke resten op de vlakte liggen, dan wil de Hagenaar dat ze worden opgegraven en elders een eervolle laatste rustplaats krijgen. Ook sluit hij niet uit dat personen worden gevonden die sinds de oorlog als vermist te boek staan.
Wouters werkt samen met de firma Euroradar dat met geavanceerde apparatuur bodemscans kan maken. Ook kan het onderzoek met speciaal uitgeruste drones worden gedaan.

Beschermende maatregelen

Begin september bleek dat Dunea niets van Wouters' onderzoek wil weten. Het duinwaterbedrijf stelt dat de vegetatie niet mag worden verstoord, aangezien de Waalsdorpervlakte een Natura-2000-gebied is; daar gelden zeer strenge beschermende maatregelen voor. De beroering die hierover ontstond, vormde voor Dunea aanleiding om Wouters uit te nodigen voor een overleg op 2 oktober. 'De sfeer van het gesprek was al vanaf het begin onwelwillend en vijandig', zei Wouters meteen na afloop. 'Maar wij stoppen nooit'.
Het duinwaterbedrijf heeft sindsdien nog wel nader advies ingewonnen bij het ministerie van Defensie. Dit oordeelde onlangs 'dat de berging in 1945 grondig is uitgevoerd'.

Botresten

Volgens Dunea stelt Defensie bovendien dat een drone en grondradar niet geschikt zijn voor het beoogde onderzoek 'omdat bij de berging in 1945 de ondergrond al op grote schaal is verstoord en omdat er geen botresten mee kunnen worden opgespoord'.
Het Haagse stadsbestuur voegt eraan toe dat áls een reëel vermoeden bestaat 'dat zich ergens ongemarkeerde graven van vermiste oorlogsslachtoffers bevinden' dit eveneens aan de Bergings- en Identificatiedienst kan worden voorgelegd. Mogelijk – 'bij voldoende aannemelijkheid' – leidt dit alsnog tot een onderzoek. Het college van burgemeester en wethouders wijst er daarnaast op dat het betreffende deel van de Waalsdorpervlakte zich niet op Haags, maar op Wassenaars grondgebied bevindt.

'Pieker daar niet over'

Op zijn beurt stelt Wouters dat er allerlei bezwaren worden opgeworpen die helemaal niet aan de orde zijn. 'We hebben iedereen gemeld dat we zelf niet gaan graven. Ik pieker daar niet over', noemt hij als voorbeeld. 'Als wij denken dat iets er verdacht uitziet, dan bellen we de Bergings- en Identificatiedienst van de Koninklijke Landmacht'.
Ook zonder te gaan spitten en de grond om te woelen, kan hij naar eigen zeggen gedegen onderzoek te doen. 'Iedereen mag zoeken wat hij wil', aldus Wouters. 'Of dat nou met drones is, met radarapparatuur, in archieven, aan de hand van oude foto's of op basis van de mondelinge overlevering'.

Nieuwe mogelijkheden

Volgens hem biedt de techniek tal van nieuwe mogelijkheden. 'De ontwikkelingen gaan steeds sneller, maar daar wordt helemaal niet naar gekeken en gevraagd', aldus Wouters. 'Ik begrijp niet waarom Dunea zo ongelooflijk ingewikkeld doet'.
Het executieterrein op de Waalsdorpervlakte vormt elk jaar op 4 mei het indrukwekkende decor van de Dodenherdenking. Onder meer wordt dan de machtige bourdonklok geluid die sinds 1959 op een duin bij de herdenkingsplaats staat.