Klimaattop Glasgow heeft ook gevolgen voor de regio: 'Kijken naar andere manier van leven'

De dijkdoorbraak bij Waddinxveen is een van de gevolgen van de klimaatveranderingen
De dijkdoorbraak bij Waddinxveen is een van de gevolgen van de klimaatveranderingen © MediaTV
DELFT - Terwijl alle regeringsleiders zich in Glasgow buigen over nieuwe maatregelen tegen klimaatverandering, weten we inmiddels dat er al het nodige verandert. Wat zijn de gevaren voor onze regio, en moeten we ons zorgen maken? Eddy Moors van het Delft Institute for Water Education ziet dat we ons langzaam maar zeker mogen voorbereiden.

1. Waar wordt tijdens de klimaattop in Glasgow over gesproken?

'Het gaat in Glasgow de komende dagen eigenlijk over twee dingen. Het gaat ten eerste over het opnemen van broeikasgassen. Daarmee kunnen we hopelijk de huidige opwarming temperen en op termijn zelfs stoppen. Daar worden afspraken over gemaakt. Het andere gaat om welke aanpassingen je moet doen en hoeveel geld daar beschikbaar voor komt, juist omdat we weten dat klimaatverandering op dit moment al in volle gang is. We zullen ons moeten aanpassen aan de veranderende situatie.'
'Dat betekent voor ons op beide onderwerpen wel iets. Als we kijken naar de uitstoot van broeikasgassen, is onze regio één van de grootste bijdragers daarvan in Nederland. Er zit veel industrie in de regio, er is ook veel transport. Als we daar iets aan willen doen, zeker wanneer we naar een energie-neutrale samenleving willen werken, zal dat van iedereen wat vergen. We moeten dan misschien wel kijken naar een heel andere manier van leven. Daarnaast moeten we kijken naar wat de zeespiegelstijging betekent voor onze veiligheid. Dit geldt onder andere voor de Maaslandkering. Ook zullen we moeten nadenken over zoutwater-indringing vanaf de zee. Dat kan gevolgen hebben voor de kwaliteit van ons drinkwater. Een steeds belangrijker probleem voor onze regio is ook de vaker voorkomende en hevigere droogten.'

2. Wat is het grootste risico voor onze omgeving?

'We hoeven op het moment niet zozeer te kijken naar het gevaar van de zee. Dat hebben we voorlopig redelijk onder controle, tenzij we te maken krijgen met een storm die zo groot is dat de dijken en duinen het niet houden. Dat is overigens iets waar we niet snel op hoeven te rekenen. Waar we wel al rekening mee moeten houden is het risico van enorme regenval, de stevige buien die we nu al kennen. Limburg is een voorbeeld dat laat zien dat we nog niet op alles zijn voorbereid. Het ging daar relatief goed, maar een paar kilometer verder in Duitsland ging het helemaal mis. Dat is iets waar wij wel voor vrezen en waar we wel maatregelen op moeten treffen.'
'Voor onze binnenwateren zoals de Rijn en de Maas zijn de maatregelen tegen overstroming redelijk op orde. Kortom, het gevaar komt de komende jaren niet van de zee en de rivieren, daar hebben we alles op het moment redelijk onder controle . Waar we wel voor moeten vrezen zijn de lokale regenbuien die vooral in stedelijk gebied veel overlast kunnen veroorzaken.'

3. Wat zijn de gevolgen voor de regio, als er niet vroeg genoeg wordt ingegrepen?

'We zien nu al dat we in onze stedelijke gebieden de gevolgen zien van klimaatverandering. De regenbuien hebben op het moment zeker een impact, denk daarbij aan de straten die regelmatig blank staan in zoals afgelopen juli in Rotterdam en in juni in Leiden. Maar het kan ook extremer, Limburg is wat dat betreft echt een wake-up call. We zullen met name voor steden zoals Rotterdam uit moeten kijken: die stad ligt op een plek waar de zee een effect heeft, maar ook de Maas risico’s met zich meebrengt.'
'Stel alles gaat fout: met een storm, een gestegen zeespiegel, een hevige regenbui en hoog water dat vanaf de Rijn en de Maas niet goed wordt afgevoerd, dan hebben we te maken met een zeer extreme situatie. Dan kunnen bepaalde steden gewoon onder water komen te staan. Ik denk niet dat we voor zo’n scenario volledig zijn voorbereid. Daar zullen we echt maatregelen voor moeten treffen. Wij moeten als samenleving nadenken over welke risico's we acceptabel vinden.'

4. Wat voor voorbereidingen moeten we treffen?

'We zullen waarschijnlijk moeten accepteren dat we de allergrootste risico’s niet kunnen uitsluiten. Dat wil je natuurlijk proberen, maar dat gaat gewoon niet altijd. Wat de volgende stap is, is goed nadenken over wat wel acceptabel is. Daar moeten we een antwoord op hebben, maar dat is aan de politiek om af te wegen. Vervolgens kunnen we onszelf er wel op voorbereiden. Dat kan bijvoorbeeld zijn door middel van het aanleggen van minimaal één veilige hoofdweg die ervoor zorgt dat mensen kunnen vluchten.'
'Het kan natuurlijk ook zijn dat mensen vast komen te zitten bij een grote overstroming. Maar wanneer dat gebeurt moet je er voor zorgen dat je een infrastructuur, denk aan een energienet, communicatie, drinkwater en transport neerlegt die blijft werken bij een overstroming. Dan weet je zeker dat er nog levensmiddelen zijn en dat er medische hulp en drinkwater is. Je kan kijken of je de samenleving ervan kan overtuigen dat we ons daar echt op moeten voorbereiden.'
'Op de langere termijn wordt de zeespiegelstijging wel een belangrijk risico. Stel we redden het om het volgens de afspraken bij een temperatuurstijging van anderhalve graad Celsius te houden, dan nog zal de zeespiegelstijging pas stabiliseren na tweehonderd jaar. We moeten er rekening mee houden dat het water voorlopig blijft stijgen, daar moeten we ons dus nu al op voorbereiden. Een storm bovenop die stijging kan extra problemen opleveren.'

5. Wat moeten we in doen om ervoor te zorgen dat we niet onder water komen te staan?

'We zullen als regio een nieuwe manier van leven moeten aannemen die zich kan aanpassen aan het energie-neutraal leven. Dat kunnen we doen door, naast de industrie te veranderen, onze eigen emissies te verminderen We moeten de bereidheid vinden bij mensen om bijvoorbeeld eens vaker een dikke trui aan te trekken, om iets minder drinkwater te gebruiken. Het gaat daarbij echt om kleine dingen, die met zijn allen een heel groot verschil maken.'
'Maar we zullen ook extra geld uit moeten trekken voor het aanpassen aan het klimaat. Daar worden ook in Glasgow afspraken over gemaakt. Wij als regio zullen vooral ook Europa aan moeten kijken voor extra geld om onszelf voor te bereiden op die extreme scenario’s. Het belangrijkste blijft echter dat ook de grote industriële landen zich in blijven zetten om de emissies te reduceren. Als dat niet gebeurt, gaan wij namelijk óók de effecten voelen.'