Extra geld voor opvang uitgeprocedeerde asielzoekers in Leiden

Uitgeprocedeerde asielzoekers bij de opvang aan het Maansteenpad
Uitgeprocedeerde asielzoekers bij de opvang aan het Maansteenpad © Sleutelstad
LEIDEN - Een meerderheid van de Leidse gemeenteraad wil extra geld voor de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers in de stad. Leiden sloot in mei 2020 een opvanglocatie omdat die in strijd was met landelijk wetgeving. Vanaf dat moment moesten Leidse asielzoekers zonder papieren naar de Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV) in Rotterdam. Nu blijkt dat die oplossing niet werkt, zoekt de raad een duurzame, stabiele oplossing in Leiden voor de ongedocumenteerden. Op termijn zou dat een satellietlocatie van de LVV in Leiden kunnen zijn.
De groep uitgeprocedeerde asielzoekers bestaat in Leiden uit 23 mensen. Althans, dat is het aantal dat gebruik maakte van de 'bed, bad en brood-opvang' aan het Maansteenpad die in mei 2020 sloot. De groep valt tussen wal en schip: ze kunnen niet terug naar het land van herkomst en komen ook niet in aanmerking voor een verblijfsvergunning. Ze mogen niet werken, kunnen geen woning en geen uitkering krijgen. Door de sluiting van de opvang hebben ze nu vaak geen vaste slaapplek en moeten daarvoor een beroep doen op familie of vrienden.
D66, PvdA, SP, ChristenUnie en GroenLinks werken aan een oplossing voor deze groep. Maar hoe die er precies uit zou moeten zien, is nog niet helemaal duidelijk. Wel is nu duidelijk dat een raadsmeerderheid extra geld wil vrijmaken om de groep te helpen. 'We zoeken in ieder geval een oplossing binnen de wet', zegt Susannah Herman van D66. Haar partij speelt in de sleutelrol in het zoeken naar oplossing nadat GroenLinks vorige week in een commissievergadering constateerde dat het landelijk beleid faalt.

Opvang in Rotterdam werkt niet

Toen de LVV van de Rijksoverheid in 2020 open ging, hielp GroenLinks de sluiting van de Leidse opvang aan een meerderheid. 'Maar we hebben wel steeds gezegd dat we zelf weer voor die mensen moeten gaan zorgen als de LVV niet de oplossing blijkt te zijn', zei GL-raadslid Gebke van Gaal toen tegen mediapartner Sleutelstad.
Van de groep Leidse ongedocumenteerden gingen er vijf of zes naar de LVV in Rotterdam en de helft kwam al snel terug naar Leiden omdat ze hier hun netwerk hebben. 'Eigenlijk is de groep groter', zegt Harry Westerink van de Fabel van de Illegaal. Westerink ondersteunt de groep uitgeprocedeerde asielzoekers in Leiden. 'Mensen leven met wat ze krijgen van anderen, vrienden en familie. Zonder de zorgplicht die de gemeente heeft, redden deze mensen het gewoon niet. Dus wij waren behoorlijk kwaad toen de opvang in Leiden sloot. Iedereen had vanaf het begin kunnen weten dat de LVV ongeschikt was vanwege het tijdelijke karakter.'

Te veel vertrouwen in LVV

Coalitiepartijen GroenLinks, D66 en PvdA erkennen nu ook dat de opvang in Rotterdam niet goed werkt. 'Er zijn inderdaad partijen geweest die gewaarschuwd hebben dat dit niet goed zou gaan, en we hebben achteraf gezien wat teveel vertrouwen gehad in het project met de LVV', zegt Herman (D66).
Met steun van onder andere de SP en de ChristenUnie wil de coalitie wethouder Marleen Damen (PvdA) de ruimte geven om te zoeken naar een werkbare oplossing. 'Ze kan dan aan de slag met een oplossing die in ieder geval duurt tot overheid de pilot Landelijke Voorziening Vreemdelingen heeft geëvalueerd. En dat kan nog wel twee jaar duren', weet Herman.

Alsnog verblijfsvergunning?

Volgens D66 kan de wethouder kan beter overzien wat de mogelijkheden zijn. Een mogelijkheid die de partijen zien is dat organisaties die ongedocumenteerden helpen, meer financiële middelen krijgen daarvoor. 'We willen niet heel concreet met nieuwe plannen voor huisvesting komen. Dat vinden we te specifiek en daar is de raad ook niet voor.'
Wethouder Marleen Damen verwacht nu ook maatregelen van het Rijk, omdat de gemeente Leiden nu in de maag zit met falend overheidsbeleid. Ze denkt aan een nieuw generaal pardon of de herinvoering van de discretionaire bevoegdheid, waarbij een bewindspersoon bij schrijnende gevallen kan afwijken van het beleid en alsnog een verblijfsvergunning kan toekennen.

Satellietlocatie

Als de landelijke overheid na de evaluatie in 2022 ook constateert dat de LVV in Rotterdam niet goed werkt, dan zien D66, GroenLinks en PvdA mogelijkheden om in Leiden een satellietlocatie van de LVV te maken. 'Dan zouden we in Leiden dus ook een soort LVV krijgen waar die mensen dan kunnen blijven. Dan houden we ons en aan de pilot van de LVV en aan de wetten', besluit Herman.
De VVD in Leiden is als enige partij mordicus tegen het opnieuw opvangen van ongedocumenteerden in Leiden, omdat het volgens de liberalen tegen de landelijk afspraken is. Volgende week staat de opvang van de uitgeprocedeerde asielzoekers op de agenda bij de begrotingsbehandeling in de Leidse gemeenteraad.