Defenders duiken vaker op bij coronaprotest: 'Niet verbaasd als ze zondag naar Den Haag komen'

Een demonstratie van Defend in IJmuiden
Een demonstratie van Defend in IJmuiden © ANP
DEN HAAG - Wie het precies zijn, is onduidelijk. Maar ze noemen zich Defenders. Groepen mannen en vrouwen die 'de vrijheid van Nederland verdedigen', zo schrijven ze op sociale media. Vorige week kwam het tot een confrontatie met de Haagse politie op het Joubertplantsoen in Transvaal. 'Het zou me niks verbazen als ze er zondag ook zijn,' zegt Jelle van Buuren, veiligheidsonderzoeker aan de Universiteit Leiden. Om 12.00 uur start een een grote anti-coronademonstratie op het Malieveld in Den Haag.
'Wij als Defend zijn geen relschoppers, hooligans en al helemaal geen rechts-extremisten', schrijven ze op Telegram. 'Wij zullen nooit als eerste geweld gebruiken, maar zullen ook niet zomaar ervoor wijken.' Volgens Jelle van Buuren hullen de groepen zich in een nobel jasje door te benadrukken dat ze vreedzaam zijn. 'Hun verhaal is dat ze alleen terugslaan als ze aangevallen worden.'
Agenten werden zondag in de wijk Transvaal geconfronteerd met een groep van tussen de vijftig en honderd mensen 'die de bedoeling hadden om de confrontatie met de politie aan te gaan', stelt korpschef Paul van Musscher. 'Uit het niets werden we met grof geweld geconfronteerd, direct nadat de politie aankwam. Mensen hadden messen bij zich, knuppels en een gasmasker. Ze droegen beschermende kleding en hadden ook scheenbeschermers aan.'

Zelfverdedigingsgroepen

Volgens de Leidse onderzoeker hebben ze als doel vreedzame demonstranten te beschermen. 'Het zijn zelfverdedigingsgroepen. Ze communiceren via Telegram, Facebook en tijdens demonstraties hebben ze persoonlijk contact.' Wie het zijn, is volgens Van Buuren lastig te zeggen. 'We weten dat voetbalsupporters betrokken zijn bij Defend, maar het is ook niet zo dat het om hele grote groepen supporters gaat. Het is een gemêleerd gezelschap.'
Volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) gaat het om 'anti-overheidsgroepen met mogelijk extreemrechtse invloeden waarbinnen vernieling, belediging, opruiing en geweld tegen de politie geaccepteerd zijn'. Van Buuren ziet geen aanwijzingen voor vermenging met rechts-extremistische groeperingen. 'Ze willen dat soort kenmerken juist overstijgen en zeggen: het maakt niet uit welke kleur of religie je hebt.'

Farmers Defence Force

Defend-groepen zijn geen nieuw fenomeen. In 2016 doken de eerste, kleine groepen al op bij demonstraties tegen asielzoekerscentra. 'Dat was Defend Europa, overigens wél een rechts-extreme groepering,' zegt Van Buuren. Ook noemt hij Farmers Defence Force, opgericht door boeren in 2019 nadat een een varkensfokkerij in Boxtel werd bezet door dierenactivisten. Het maatschappelijk ongenoegen en complotverhalen zijn de gemene deler. 'Ze vinden dat hun vrijheid hen wordt ontnomen, ze zijn tegen het overheidsbeleid.'
Als er zondag Defend-groepen naar Den Haag komen, hoe herken je ze dan? 'Ze zijn vaak vermomd of dragen gezichtsbedekking. Dat maakt het ook moeilijk te zeggen wie het zijn,' zegt Van Buuren. 'Ze zijn plaatselijk georganiseerd, ze hebben hun eigen zwarte vlag met de naam van hun stad erop. En soms treffen ze elkaar in andere steden.' Volgens de onderzoeker betekent hun aanwezigheid niet dat het uit de hand loopt. 'Al is het wel een extra risico.'
De demonstratie tegen de coronamaatregelen start om 12.00 uur in Den Haag. Demonstranten verzamelen zich op het Malieveld en vanaf 13.00 uur lopen zij een mars. Vanwege de demonstratie laat HTM zondagmiddag tussen 13.00 uur en 16.00 uur vier tramlijnen en vijf busverbindingen omrijden. Het gaat om tramlijnen 1, 15, 16 en 17 én om buslijnen 20, 22, 23, 24 en 28.