Grote brand in Den Haag liep uit de hand omdat huizen niet brandveilig waren

© Regio15
DEN HAAG - De brand in de woningen aan de Wouwermanstraat in de Haagse Schilderswijk kon zo groot worden, omdat de huizen niet brandveilig waren. Vooral de polyester balkons en de dakconstructie hebben ervoor gezorgd dat de brand razendsnel om zich heen kon grijpen. Ook de aanbouw waar de brand vermoedelijk is begonnen was niet of beperkt brandwerend. Waarschijnlijk voldeden de panden niet aan de geldende bouwregelgeving.
Deze conclusie trekt het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) die in opdracht van de Veiligheidsregio Haaglanden onderzoek deed naar de brand die in de nacht van 20 mei van dit jaar uitbrak. Door de brand zijn een moskee en elf woningen verwoest en zijn negentien huizen onbewoonbaar geworden. Als door een wonder raakte niemand gewond.
De brandweer was verrast door de enorme snelheid waarmee de brand zich uitbreidde en daarom heeft de Veiligheidsregio Haaglanden de Brandweeracademie van het IFV gevraagd om te onderzoeken of de panden aan de bouwregelgeving voldeden.

Niet brandwerend

Volgens de onderzoekers 'is het aannemelijk' dat de panden niet aan de geldende bouwregelgeving voldeden. In de eerste fase van de brand zijn met name de aanbouw van een van de woningen, de balkons en de balkonafscheidingen de grote boosdoeners. Zo was het dak van de aanbouw - die zonder vergunning werd geplaatst - niet of beperkt brandwerend waardoor de brand makkelijk kon overslaan.
© Regio15
Maar vooral de balkons en de privacyschermen hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan de verspreiding van de brand. De balkons hadden een polyester bekleding en dat materiaal is niet brandwerend en niet hittevast, stelt het IFV. Opvallend is dat in 1992 de oorspronkelijke balkons, die vermoedelijk van beton waren, tijdens een renovatie zijn vervangen door de polyester versie. Hierdoor is een 'verslechtering opgetreden van de brandwerendheid, brandvoortplantingsklasse en hittevastheid', aldus het IFV.

Geen vergunning

Bovendien is deze renovatie zonder vergunning uitgevoerd. Zou er wel een vergunning zijn aangevraagd, dan zou 'het bevoegd gezag' volgens de onderzoekers waarschijnlijk geen vergunning hebben afgegeven voor de renovatiebalkons. 'Op basis van de beschikbare gegevens kan geconcludeerd worden dat de verbouwing destijds niet volgens de bouwvoorschriften is uitgevoerd', stelt het rapport.
In de tweede en derde fase van de brand speelt vooral de dakconstructie een hoofdrol. 'Nadat de brand zich via de balkons heeft uitgebreid naar de eerste en tweede verdieping vindt er ook branduitbreiding via het dak naar andere woningen op de tweede verdieping plaats', beschrijft het rapport.

Dakconstructie

Met name via de aansluiting tussen het dak en de woningscheidende wand verspreidt de brand zich. 'Uit de beoordeling blijkt dat de aansluiting niet voldoet aan de minimale eisen uit de bouwregelgeving', stellen de onderzoekers. 'Tussen de woningscheidende wand en het dakbeschot is een opening aanwezig waardoor de brand zich in de dakconstructie onder het dakbeschot en boven de verlaagde plafonds kan uitbreiden naar naastgelegen woningen.'
Al met al concludeert het IFV dus dat de woningen in de Wouwermanstraat niet aan de regels voldeden. Als dat wel het geval was geweest dan had er alsnog brand kunnen ontstaan, maar zou de brand zich minder snel hebben kunnen verspreiden en had de brandweer meer tijd gehad om de brand te blussen. De gemeente moet volgens het IFV in kaart gaan brengen waar in de stad nog meer risicovolle balkons, dakconstructies en aanbouwen aanwezig zijn.

Duizenden woningen

Het Haagse college van burgemeester en wethouders ziet 'aanknopingspunten' in het onderzoek van het IFV maar wijst wel op de enorme opdracht. 'Kijkend naar alleen de aansluitingen van woningscheidende wanden en het dak kunnen in Den Haag duizenden woningen betrokken zijn. De onderzoeksvraag is daarmee enorm', schrijft wethouder Martijn Balster (PvdA) aan de gemeenteraad.
Den Haag heeft eerder eenzelfde soort inventarisatie gedaan naar aanleiding van eerdere vergelijkbare branden in Hoofdorp en Zaandam. 'Het bleek echter een onmogelijke opgave, omdat parameters in gemeentelijke systemen om dergelijke bouwwerken te herkennen simpelweg ontbreken', schrijft Balster. 'Het gevolg van een inventarisatie zou zijn dat óf zeer veel woningen door grove criteria zoals bouwjaar (onterecht) als mogelijk risicobouwwerk herkend zouden worden óf dat een zeer intensief handmatig onderzoek in bouwdossiers van tienduizenden woningen uitgevoerd zou moeten worden. En dan nog zegt dat niets over het feit of er daadwerkelijk een kier tussen woningscheidende wand en dak aanwezig is. Daarvoor moet er fysiek per woning tussen plafond en dak gekeken worden.'

Intensief onderzoek

Hetzelfde geldt voor aanbouwen. 'Zonder intensief onderzoek kunnen gemeenten dergelijke bouwwerken niet herkennen, laat staan dat het mogelijk is om de brandwerendheid te toetsen.' Polyester balkons komen minder vaak voor, maar zijn volgens de gemeente ook lastig op te sporen en te herkennen.
De gemeente ziet meer in gerichte informatiecampagnes. Daarnaast zijn vanaf juni volgend jaar rookmelders in woningen verplicht. 'Dit is een belangrijke stap', stelt Balster. 'Het lost het probleem met onvoldoende brandwerendheid niet op maar de kans op tijdige ontdekking van brand, tijdige ontvluchting en het voorkomen van slachtoffers wordt hierdoor substantieel verhoogd.'

Overbewoning

Ook wil Balster meer instrumenten in handen krijgen om misstanden zoals overbewoning tegen te gaan. 'Zoals u weet heeft Den Haag, mede naar aanleiding van de brand aan de Wouwermanstraat, het Rijk aangeschreven te komen met aanvullende maatregelen om de handhaving op misstanden in de bestaande woningvoorraad verder te kunnen verbeteren. Hierover voert de gemeente gesprekken met het Rijk.'