Zó ontstaan nierstenen; TU Delft doet bijzondere ontdekking

Foto van een onderzoeker ter illustratie
Foto van een onderzoeker ter illustratie © Artem Podrez
DELFT - Het is wetenschappers van de TU Delft gelukt om een soort van kleine kunstnier te maken, waarin ze het ontstaan van nierstenen kunnen volgen. Deze uitvinding kan de behandeling van nierstenen in de toekomst verbeteren en wellicht het ontstaan van de stenen bij patiënten voorkomen.
'De nier is voor ons nog steeds een soort zwarte doos', zegt onderzoeker Burak Eral. 'We kunnen meten wat erin gaat en wat eruit komt, maar het is moeilijk om echt binnenin te kijken wat er gebeurt.' Daar kan nu verandering in komen met de kleine 'kunstnier', die overigens niet de vorm en de functie heeft van een echte. Maar wat er in een nier gebeurt, kan er wel mee worden nagebootst.
De onderzoekers gebruiken voor het nabootsen van de nier een zogenoemde 'microfluïdische chip'. Een moeilijk woord, maar het komt erop neer dat je een chip hebt met een heel kleine buisje. Aan de ene kant van zo'n buisje pompen ze eerst een druppel vloeistof naar binnen die lijkt op wat er ook echt in onze nieren zit, aan de andere kant gaat dan een druppel olie. In het buisje vormen zich dan druppeltjes die lijken op nieren zoals wij die hebben.

Een klein niertje is geboren

En dan blijkt dat er in zo'n buisje iets gebeurt wat lijkt op wat er ook in onze nieren gebeurt. Als je nu die 'niervloeistof' verandert, zie je ook in het buisje dingen veranderen. Onder de microscoop zagen de wetenschappers bijvoorbeeld dat als je de concentratie magnesium aanpast, de vorming van kristallen wordt vertraagd of zelfs stopt. Het veranderen van de zuurgraad had hetzelfde effect.
En dat is mooi, want een niersteen bestaat uit kristallen die gaan klonteren. Tot nu toe was het alleen mogelijk om in het laboratorium de groei van een al bestaande niersteen te volgen, nu lijkt het erop dat de wetenschappers het allereerste ontstaan ervan hebben gezien. 'Nu kunnen we dus echt de directe effecten zien van veranderingen in de niervloeistof', zegt onderzoeker Fatma Ibis.

Nog een lange weg te gaan

Wie denkt dat deze vinding direct leidt tot een nieuwe behandeling heeft het helaas mis. 'Het is het begin van een lange reis', zegt onderzoeker Eral. 'Een volgende stap zou zijn om bijvoorbeeld kunstmatige urine te gebruiken in onze nier op een chip, en het systeem complexer te maken.'
Het onderzoek is nu bovendien gedaan met een relatief simpele vloeistof, terwijl niervocht veel complexer is. Dus is er nog veel extra onderzoek nodig. Maar op termijn denken de wetenschappers dat hun vinding heel persoonlijke behandelingen mogelijk kan maken. Bijvoorbeeld door urine van een patiënt zelf te gebruiken. Dan kun je precies zien wat je moet doen om de vorming van nierstenen te stoppen of te voorkomen.