Toch onderzoek naar oorlogsslachtoffers Waalsdorpervlakte, drone gaat terrein in kaart brengen

De Waalsdorpervlakte
De Waalsdorpervlakte © ANP
DEN HAAG - Het onderzoek op de Waalsdorpervlakte naar de wellicht nog aanwezige stoffelijke resten van verzetsstrijders uit de Tweede Wereldoorlog kan alsnog doorgaan. Met een of meer drones die over het gebied vliegen, mogen fotoscans van de bodem worden gemaakt. De Omgevingsdienst Haaglanden van de provincie Zuid-Holland heeft hier onder strikte voorwaarden toestemming voor gegeven.
Er blijft nog wel onduidelijkheid bestaan over de eventuele vervolgfase van het beoogde onderzoek. Desondanks is dit goed nieuws voor Hagenaar Jurriaan Wouters. Met enkele medestanders voert hij al maandenlang strijd om in dit duingebied aan de slag te gaan.
Zij hopen voor eens en voor altijd duidelijkheid te krijgen over de vraag of hier nog verzetsstrijders liggen die in de Tweede Wereldoorlog zijn geëxecuteerd. Is dat het geval, dan moeten volgens Wouters deze resten worden opgegraven om ze een waardige laatste rustplaats te geven.

Nog veel personen vermist

Wouters beschouwt dit als een ereplicht tegenover de slachtoffers van destijds. 'Als we ze laten liggen en niet zoeken, geven we de Duitsers gelijk. Die wilden ze voor eeuwig laten verdwijnen', verklaarde hij eerder over zijn beweegredenen.
Ook wijst Wouters er steevast op dat sinds de oorlogsperiode nog veel personen zijn vermist; ook van hen zijn sommigen wellicht in het gebied terechtgekomen.

Nieuwste techniek

Het plan is dat vooralsnog één drone wordt ingezet. 'Met de nieuwste techniek wordt het terrein in kaart gebracht', zegt Wouters. Hij verwacht dat dit in februari gaat gebeuren.
De Duitse bezetter gebruikte de Waalsdorpervlakte voor het doodschieten van naar schatting 250 à 280 leden van het verzet en personen die zich op andere manieren tegen het naziregime hadden gekeerd. Ze kregen geen graf, maar zijn achtergelaten in daarna dichtgegooide kuilen zonder markering.

Ooggetuigen

Een maand geleden gaf de gemeente Den Haag aan dat direct na de bevrijding 229 lichamen zijn opgegraven. Dit aantal voedt het vermoeden dat niet iedereen is teruggevonden. Ook de toenmalige onderzoeksmethode zorgt ervoor dat dit niet valt uit te sluiten: het graven gebeurde op basis van de meldingen van ooggetuigen.
Om die reden wil Wouters met een hierin gespecialiseerd bedrijf de bodem laten onderzoeken, maar duinwaterbedrijf Dunea, verantwoordelijk voor het beheer van de Waalsdorpervlakte, weigert hier toestemming voor te geven. De reden is dat het gebied de zogeheten Natura-2000-status heeft, wat betekent dat er strenge beschermende maatregelen van kracht zijn.

Natuurvoorschriften

Dunea verwachtte daarom dat er geen ontheffing zou worden verleend door de Omgevingsdienst Haaglanden. Deze treedt op namens de provincie Zuid-Holland en is belast met het al dan niet afgeven van de vereiste vergunningen.
Initiatiefnemer Wouters was woedend op Dunea. Ondanks de afwijzing besloot hij de Omgevingsdienst om toestemming te vragen. Enkele dagen geleden ontving hij hierop het antwoord. Daaruit blijkt dat de Omgevingsdienst vanzelfsprekend niet aan de natuurvoorschriften wil tornen.

Opstijgen en landen op afstand

Wel stelt deze instantie dat er mogelijkheden zijn om dronevluchten toe te staan, wanneer het opstijgen en landen 'op minstens honderd meter van groepen vogels, broedende vogels of vogels met nog niet vliegvlugge jongen' plaatsheeft.
Ook is het verboden om boven groepen vogels en bewoonde nesten te vliegen. Bovendien moet 'een ter zake kundig ecoloog' aanwezig zijn en is Wouters verplicht om een en ander met Dunea af te stemmen.

Draagbare grondradar

De kans bestaat dat straks op de bodemscans te zien is dat de grond op sommige plaatsen is verstoord. Dit kan op de aanwezigheid van stoffelijke resten duiden.
Om hier meer duidelijkheid over te krijgen, moet als tweede fase van het onderzoek een draagbare grondradar worden ingezet. 'Deze wordt over de begroeiing gesleept en weegt ongeveer tien kilogram', vermeldt de brief van de Omgevingsdienst.

Nauwe korfslak

In dit geval is het nog onzeker in hoeverre een en ander wordt toegestaan. De Omgevingsdienst wil dat straks per deellocatie bekijken. Wat hierbij meespeelt, is dat de radar trillingen en bewegingen kan veroorzaken. Die kunnen een verstorend effect hebben op bijvoorbeeld de aanwezige nauwe korfslak en meervleermuis. Beide soorten weten zich beschermd door de Europese regelgeving.
Wouters houdt zich daar nu nog niet mee bezig. 'Dat zien we dan wel weer', zegt hij over die vervolgfase van zijn speurtocht.

Tweeminutendebat

Donderdag komt de kwestie ook aan de orde in de commissie Leefomgeving van de Haagse gemeenteraad. De fractie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos heeft dan om een zogeheten tweeminutendebat gevraagd. Deze partij steunt het initiatief van Jurriaan Wouters en had het Haagse college van burgemeester en wethouders in september om een standpunt gevraagd.
In zijn beantwoording toonde het stadsbestuur zich uiterst terughoudend: 'De bevoegdheid voor het zoeken naar verzetsstrijders ligt niet bij (burger)initiatieven, maar bij de Bergings- en Identificatiedienst van de Koninklijke Landmacht (BIDKL)', luidde eind oktober de reactie van het college van B en W.

'Over het hoofd gezien'

Het college stelde bovendien dat deze BIDKL 'geen redenen kent om aan te nemen dat de naoorlogse opgravingen onzorgvuldig zijn gebeurd en men destijds graven over het hoofd heeft gezien'.
De Waalsdorpervlakte behoort tot de bekendste herdenkingsplaatsen van ons land. Elk jaar op 4 mei vormt het executieterrein het indrukwekkende decor van de Dodenherdenking. Onder meer wordt dan de machtige bourdonklok geluid die sinds 1959 op een duin op de vlakte staat.