Nieuws

Vieze straten? 'Den Haag doet te weinig om dat te voorkomen'

© Omroep West
DEN HAAG - Het Haagse stadsbestuur doet te weinig om vervuiling op straat te voorkomen. Dat concludeert de Rekenkamer Den Haag in een onderzoek naar de manier waarop de gemeente de vervuiling op straat aanpakt. De doelen die de gemeente zichzelf stelt zijn niet ambitieus en specifiek genoeg, waardoor de problemen blijven bestaan. Ook zet de gemeente te weinig in op het oplossen van de oorzaken van rommel op straat, hondenpoep en weesfietsen, vindt de rekenkamer.
De Rekenkamer Den Haag deed de afgelopen maanden onderzoek naar de aanpak van de gemeente Den Haag van drie problemen: rommel op straat, hondenpoep en weesfietsen. De resultaten staan in het onderzoek 'Schoon op papier!' dat donderdag is gepubliceerd. 'Wat ons het meeste opvalt is dat de gemeenteraad en het college in de bestuurlijke discussie als het ware "blijven hangen" in hetzelfde blijven doen', stellen de onderzoekers. 'Doelen worden steeds gehaald maar de raad en de burgers zijn wel ontevreden over de resultaten. Dus wel "Schoon op papier", maar in de buitenruimte wordt dat niet zo beleefd.'
De reden hiervoor is dat de doelen die de gemeenteraad stelt te algemeen en verouderd zijn, vindt de rekenkamer. Mede daardoor worden ze jaren achtereen gehaald. 'Deze doelen gelden voor de hele stad of voor een heel stadsdeel, terwijl de vervuiling juist per straat sterk kan verschillen', schrijven de onderzoekers in het rapport. 'In de cijfers komen deze verschillen niet terug.'
De rekenkamer is een onafhankelijke toezichthouder die onderzoek doet naar het functioneren van het gemeentebestuur. De rekenkamer bekijkt of het handelen van het stadsbestuur voor de burgers oplevert wat bedoeld is (doeltreffendheid), met minder kosten hetzelfde kan opleveren (doelmatigheid) en voldoet aan de wet en andere regels (rechtmatigheid).

Geen beleid over bijplaatsingen

Ook zijn er voor bepaalde vormen van vervuiling geen doelen gesteld, zoals voor bijvoorbeeld de aanpak van bijplaatsingen bij ondergrondse restafvalcontainers. 'Over deze vorm van vervuiling is niets opgenomen in het beleid van de gemeenteraad. Er is dus voor het college ook geen doel dat hierbij bereikt moet worden', schrijft de rekenkamer. Terwijl: 'Deze bijplaatsingen al enkele jaren één van de belangrijkste oorzaken van overlast zijn.'
Vuil op straat is een grote ergernis van veel Hagenaars:
Veel Hagenaars hebben veel last van vieze straten
De rekenkamer vindt dat de gemeente scherper beleid moet voeren en specifiekere doelen moet stellen. Dat kan zijn een doel per vorm van vervuiling of een percentage van overlast per locatie of deelgebied. 'Bijvoorbeeld een maximum van tien situaties per stadsdeel waar sprake is van ernstige overlast door bijplaatsingen bij ondergrondse restafvalcontainers en een specifiek criterium voor de mate van vervuiling door hondenpoep.'

'College weet niet wat werkt'

Wat de rekenkamer ook opvalt is dat het college van burgemeester en wethouders vooral inzet op het opruimen van afval en op handhaving. Maatregelen gericht op het voorkomen van vervuiling, zoals bijvoorbeeld communicatie en participatie, zet het college weinig in. Ook weet het college te weinig over wat wel of niet werkt in de aanpak van vervuiling.
'Zo is niet bekend hoeveel het zou helpen om meer of gerichter te communiceren over vervuiling en overlast daarvan', schrijven de onderzoekers. 'Ook is niet goed onderzocht waarom mensen vervuiling veroorzaken. Een aanpak die - in ieder geval óók - gericht is op het voorkomen van vervuiling, komt daardoor vrijwel niet van de grond. Wij hebben in ons onderzoek verschillende voorbeelden gezien van situaties waar méér handhaven of méér opruimen zeker niet heeft geholpen. Sterker nog, soms lijkt de aanpak van het college het gedrag van mensen alleen maar te belonen: "de gemeente ruimt het immers toch op".' De rekenkamer vindt dat de gemeente meer moet kijken naar de oorzaken van vervuiling en die oorzaken moet aanpakken.
De Rekenkamer Den Haag maakte deze uitlegvideo over het onderzoek:

Overlast

In een reactie schrijft het college dat het zich herkent in het gevoel van ontevredenheid over vooral de bijplaatsingen bij afvalcontainers. 'Het college is daar zelf ook ontevreden over en probeert juist deze overlast terug te dringen', aldus het college.
Op de kritiek dat de doelen verouderd zijn reageert het college terughoudend. 'De bereikte resultaten op zwerfafval, hondenpoep en achtergelaten fietsen zijn al jaren min of meer stabiel, terwijl maatschappelijke ontwikkelingen zoals een stijging van het inwoneraantal, toename van horeca, verruiming van openingstijden, de uitbreiding van take away en bezorgdiensten, de druk op de buitenruimte hebben vergroot', schrijft het college. 'Wanneer de doelen op deze thema's worden aangescherpt, zal dat gepaard gaan met extra inzet, hetgeen kostenverhogend werkt. Het is daarbij onzeker of dit direct zal leiden tot meer tevredenheid bij de bewoners.'

Toekomstbestendig

Volgens het college kan er meer onderzoek gedaan worden naar de oorzaken van vervuiling, maar is dat wel kostbaar en tijdrovend. 'Hierbij zal de afweging gemaakt moeten worden hoe waardevol en toekomstbestendig dergelijk onderzoek is', vindt het college.
Wethouder Hilbert Bredemeijer (CDA) erkent dat de stad niet 100 procent schoon is. 'De bijplaatsingen zijn een groot probleem', zegt hij. 'Een schone buitenruimte heeft de volle aandacht van de mensen in de stad, het college en de gemeenteraad. Het probleem op straat veranderen we niet door meer onderzoek maar met een concrete aanpak. Daarom gaan wij door met nieuwe concrete interventies om gedragsverandering te bevorderen zoals voorlichting in andere talen, zijn we begonnen met het ophalen van bijplaatsingen op zondag en plaatsen we deze maand nog camera's tegen bijplaatsingen bij ondergrondse restafvalcontainers.'
De rekenkamer vindt het belangrijk dat de gemeente snel tot actie overgaat. Maar het stadsbestuur wil de al ingeslagen weg vervolgen en pas na de evaluatie van het huidige beleid en na de verkiezingen van maart volgend jaar ander beleid laten uitstippelen door een nieuw college en een nieuwe gemeenteraad. Bovendien heeft het college al extra maatregelen genomen. Deze laatste acties zijn niet in het onderzoek betrokken, zegt het college. 'Het gaat om het verhogen van de boete voor bijplaatsingen naar 200 euro, het starten van cameratoezicht vanaf deze maand en het datagestuurd werken dankzij een nieuw meldsysteem.'

Gemeenteraadsverkiezingen

De rekenkamer is het daar niet mee eens. 'Wij constateren in dit onderzoek dat het huidige beleid niet voldoet aan een effectieve aanpak van vervuiling van de openbare ruimte. Wel realiseren wij ons dat we dit onderzoek publiceren in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2022. In deze periode is het lastig voor het huidige gemeentebestuur om nieuw beleid vast te stellen. De problemen van vervuiling zijn echter urgent. Daarom hopen wij dat de gemeenteraad en het college onze aanbevelingen actief gaan opvolgen en op korte termijn het gesprek aangaan over nieuwe mogelijkheden om de vervuiling van de openbare ruimte aan te pakken.'