Is wonen in een winkel de oplossing voor woningnood? 'We hebben het liever niet'

Een leeg pand aan de Kleiweg in Gouda
Een leeg pand aan de Kleiweg in Gouda © Omroep West
GOUDA - Slapen achter een etalage of ontbijten aan de toonbank. Steeds meer winkels worden omgebouwd tot woningen. In Zoetermeer, Leidschendam-Voorburg en in Gouda zie je daar voorbeelden van. Volgens onderzoekers is dit een verklaring waarom de leegstand in veel steden is afgenomen. In Gouda willen makelaars graag meer van dit soort 'winkelwoningen', de gemeente en de binnenstadsorganisatie zien dat niet per se zitten.
Als het aan Goudse makelaar Maarten van Welie van Abram Makelaardij ligt, worden veel meer lege panden in de binnenstad omgebouwd tot huizen. ‘Het is zonde – zeker in deze tijd – als panden leegstaan. Het geeft ook veel meer sfeer en aankleding als je langs een bewoond pand loopt. Zeker hier op de Kleiweg in Gouda.’ In Gouda zijn er voorbeelden van deze 'winkelwoningen' te zien op de Lange Tiendeweg, in de Zeugstraat en in de Kleiwegstraat.
Wonen in een Goudse winkel. De meningen zijn verdeeld.
Op tientallen lege panden in de Goudse binnenstad, prijkt een poster van Abram Makelaardij. ‘De Goudse middenstand heeft het zwaar', zegt Van Welie. 'Er is veel verborgen armoede onder ondernemers. Velen kunnen een winkelpand gewoonweg niet meer betalen.'
Ook Cor Overduin heeft daar ervaring mee. Hij is eigenaar van een aantal gebouwen in de binnenstad, waaronder een paar winkelpanden op de Lange Tiendeweg. ‘Daar heb ik afgelopen zomer woningen van gemaakt. De huurster kon het pand niet meer betalen en ik vond geen nieuwe middenstander die het zich kon veroorloven.’ De nieuwe bewoners wonen pal naast winkels. Op de voormalige etalage, prijkt een briefje waarop staat: ‘Geen fietsen plaatsen, dit is een woning.’

Vergunningen voor winkelwoning

Wonen in een winkel gaat niet zo simpel als het klinkt. 'Niet alle winkelpanden mogen zomaar gebruikt worden als woning', zegt Van Welie. 'In Gouda mag het volgens het bestemmingsplan meestal wel. Maar je moet vergunningen aanvragen voor bijvoorbeeld puien of nieuwe deuren.' Op de Kleiweg, de hoofdwinkelstraat, is het tot nu toe niet toegestaan.
Centrummanager van de Goudse binnenstad Hans van Aalst legt uit waarom. 'We hebben het liever niet. Liever gaan we voor een leuke winkelstraat vol ondernemers. Die hebben we gelukkig al genoeg, maar er kunnen er altijd nog bij.' Omroep West telde in de binnenstad 12 leegstaande winkelpanden. De gemeente Gouda heeft zelf bij navraag (nog) geen precieze gegevens hierover. Uit een landelijk onderzoek van vastgoedadviseur Colliers blijkt dat er 42 lege panden in Gouda zijn. 'Leegstand is er wel, maar neemt af', zegt Van Aalst. Volgens de centrummanager heeft de nieuwe binnenstadsorganistie (SBG) plannen om het 'kernwinkelgebied' zo te houden als het is.
Een leeg pand in Gouda
Een leeg pand in Gouda © Omroep West
Volgens Van Welie, kan vooral de Kleiweg wel een opleving gebruiken. 'Er zijn zeker 5 tot 10 lege panden waar je meteen in terecht kunt als ondernemer.' Voor het pand dat Van Welie laat zien aan de Kleiweg nummer 41, wordt aan middenstanders per vierkante meter 175 euro huur gevraagd.
'Maar de nieuwe eigenaar hoopt er woningen in te kunnen bouwen. Aan de voorkant zou er een aparte unit met een kleine winkel in kunnen komen. Dieper in het pand - ook op de begane grond - wil de eigenaar 5 tot 10 woningen maken. 'Maar daar gaan de handen in de gemeente nog niet voor op elkaar', zegt Van Welie. 'Dus daar moet nog een robbetje over gevochten worden.'

Regels voor winkels omkatten als woning

De leegstand van winkelpanden is in het afgelopen jaar 'spectaculair' gedaald, stelt onderzoeksbureau Locatus. Er staan landelijk maar liefst 1756 minder panden leeg dan aan het begin van 2021: een afname van 11 procent in één jaar. Het niet altijd te achterhalen wat de nieuwe functie van een pand is, maar in de meeste gevallen zal dat volgens Locatusdirecteur Gertjan Slob een woning zijn.
Op veel plekken in Gouda zie je leegstaande panden I
Op veel plekken in Gouda zie je leegstaande panden I © Omroep West
Volgens het onderzoeksbureau kunnen vooral middelgrote steden, zoals Gouda, profiteren van leegstaande winkels. De gemeente Gouda ziet dat anders. 'Met oog op de aantrekkelijkheid van het winkelgebied, blijft het college de voorkeur hebben om in de hoofdwinkelstraten een begane grond met publieke functies te houden', schrijft gemeente Gouda. 'We hebben subsidiebeleid gericht op wonen bóven winkels. Dit heeft de afgelopen jaren een behoorlijk aantal nieuwe woningen opgeleverd.'

Verbouwingen van winkels in Zoetermeer en Leidschendam

In het centrum van Zoetermeer is nu de verbouwing van een voormalige verfwinkel aan de gang. In de verfzaak komen maar liefst elf appartementen. Ook in Leidschendam zie je in winkelstraat Damlaan en aan de Sluis (in een voormalige bakkerij) woningen herrijzen.
In veel gemeentes is er nog geen concreet beleidsplan voor deze ontwikkeling. Ook zijn bij de genoemde gemeentes geen exacte cijfers over het aantal 'winkelwoningen'. Volgens vastgoedadviseur Colliers zijn er in Gouda 941 verkooppunten, waarvan er 40 leegstaan. Zoetermeer heeft 1.061 verkooppunten waarvan er 55 leeg staan.