Liegen politici of niet? Factcheck-studenten maken jacht op fake news rond verkiezingen

De factcheckers aan het werk
De factcheckers aan het werk © ANP
LEIDEN - Studenten van de Universiteit Leiden gaan de komende twee weken zoeken naar mis -en desinformatie rond de gemeenteraadsverkiezingen op bijvoorbeeld sociale media. Ze doen dat samen met het ANP in Den Haag en met redacteuren van het KRO-NCRV programma Pointer. Op de redactie van het ANP hebben ze een pop-up redactie gemaakt waar met een team van 20 mensen beweringen van politici gecheckt zullen worden.
Het team zal twee weken lang, tot de gemeenteraadsverkiezingen, bezig zijn met hun factcheck-marathon. De journalistieke partners onderzoeken berichten van onder andere politici en lokale politieke partijen op foutieve informatie die van invloed kan zijn op het stemgedrag.
Tijdens de marathon wordt ingezoomd op thema's die in meerdere regio's spelen, zoals stikstofuitstoot, de komst van asielzoekerscentra en de woningmarkt. De deelnemende journalisten checken onder meer de haalbaarheid van plannen in verkiezingsprogramma's en het waarheidsgehalte van berichten op sociale media over dit soort thema's. De bevindingen worden aangeboden via het ANP en gepubliceerd op de websites van Pointer en Nieuwscheckers van de Universiteit Leiden.

'Feiten en cijfers zijn noodzaak'

Universitair docenten Alexander Pleijter en Peter Burger van de Nieuwscheckers hebben al eens proefgedraaid met een soortgelijk project: 'We hebben bij de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar al proefgedraaid door met onze journalistiek-studenten samen met Pointer beweringen van politici te checken. Dat smaakte naar meer, dus we zien ernaar uit het dit jaar op grotere schaal te herhalen met Pointer en het ANP.'
'Veel regionale issues die spelen bij de gemeenteraadsverkiezingen zijn van nationaal belang', weet Freek Staps, hoofdredacteur van het ANP. 'Daarom is het noodzakelijk dat de juiste feiten en cijfers voorhanden zijn. Het team van factcheckers, researchredacteuren en datajournalisten toetst de info uit verkiezingsprogramma's en controleert uitspraken van politici op het waarheidsgehalte. De afnemers van het ANP - die verspreid over heel het land actief zijn - kunnen vervolgens met deze berichten aan de slag. Zo zetten we de feiten tijdens deze verkiezingen voorop.'

Spoedcursus factchecken

'Vorig jaar zijn we gestart met het factchecken van berichten rondom de landelijke verkiezingen', zegt René Sommer van Pointer. 'Want voor de kiezer is niet altijd goed te bepalen wanneer iets waar of niet waar is. En daarmee kan indirect het stemgedrag worden beïnvloed. Wat dit interessant maakt, is wanneer er op lokaal niveau bewust foute informatie wordt verspreid. En waarom.'
De marathon wordt afgesloten op 16 maart om 17.00 uur met een publieksprogramma over misinformatie rond de verkiezingen bij Beeld en Geluid Den Haag. Op deze avond worden de ontdekkingen van de journalisten verteld, komen politici aan het woord, en krijgt men een spoedcursus factchecken.