Xtc werd Valeria (19) fataal: 'Gebruik is nooit zonder risico, ook al heb je een zuivere pil'

Xtc ter illustratie
Xtc ter illustratie © ANP
DELFT - Na twee lange jaren staan festivalgangers te trappelen om het eerste echte seizoen na de coronapandemie af te trappen. Voor sommigen hoort hier niet alleen een frisje of biertje, maar ook een xtc-pil bij. Afgelopen maand kwam de Delftse studente Valeria Pavlyuk om het leven nadat ze een xtc-pil had genomen op een feest. 'In een zeer zeldzaam geval kan het gebruik van xtc dodelijk aflopen. Een pilletje is nooit helemaal veilig: we raden daarom aan om je pil bij ons te testen', zegt Ruben Vrolijk van het Trimbos-instituut.
Drugsgebruik onder jongeren lijkt enorm toe te nemen, omdat er regelmatig berichten over verschijnen in de media. Toch blijkt dat niet uit cijfers van het Trimbos-instituut. 'Ruim 90 procent van de Nederlanders tussen de 15 en 34 jaar heeft nog nooit xtc gebruikt', schrijven onderzoekers in Het Grote Uitgaansonderzoek 2020. Toch is het wel de meest gebruikte feestdrug.
Volgens Vrolijk zijn de pillen in Nederland de afgelopen tien jaar wel steeds sterker geworden. 'Het heeft vooral te maken met de hoeveelheid werkzame stof MDMA in een xtc-pil. Als je verwacht dat je pil nu hetzelfde effect heeft als tien jaar geleden, dan gaat dat flink zwaarder uitvallen. Dit betekent dat het effect heftiger is en meer kans op gezondheidsrisico's.'

'Meer MDMA, grotere kans op oververhitting'

Van de Delftse studente wordt de precieze doodsoorzaak nog onderzocht. Duidelijk is wel dat haar lichaamstemperatuur op 42 graden uitkwam. Xtc verhoogt de lichaamstemperatuur en oververhitting is dan ook een van de grootste risico's bij het gebruik ervan. Door de combinatie van xtc-gebruik, een warme omgeving, lang dansen en te weinig drinken kan oververhitting ontstaan. De kans op oververhitting is groter als er een hogere dosering MDMA in de pil zit.
Valeria Pavlyuk
Valeria Pavlyuk © Privéfoto
'Oververhitting is heel lastig om goed te herkennen', aldus Vrolijk. De onderzoeker raadt daarom aan om direct hulp te zoeken als je je niet lekker voelt of draaiierig of rillerig wordt, nadat je op een feestje een pil hebt ingenomen. 'Bespreek het met je vrienden en ga langs bij een EHBO-post. Zij kunnen beter de ernst van je klachten inschatten en je helpen. Je kan het risico wat beperken door minder in te nemen, maar gebruik van een xtc-pil is nooit helemaal zonder risico.' Niet alleen oververhitting, ook andere lichamelijke klachten, zoals schade aan de lever en nieren komen voor.

Testen van xtc-pillen

Ondanks dat xtc een illegale harddrug is, kun je je xtc-pil laten testen bij het Trimbos-instituut. 'De overheid biedt die mogelijkheid om gezondhiedsrisico's door drugsgebruik zoveel mogelijk te beperken. Bovendien weten we zo welke drugs er op de markt zijn en wordt er gewaarschuwd bij vervuilde drugs', aldus Vrolijk. 'Je pil wordt niet alleen getest. Er volgt ook een gesprek met iemand die je meer kan vertellen over de drug en waarom je de drug wil nemen.'
Na twee jaar corona ziet het Trimbos-instituut vooralsnog geen grote stijging in het aantal pillen dat wordt getest ten opzichte van voor de pandemie. 'Het zit vooralsnog in de lijn van 2019. In dat jaar testten wij in totaal 17.000 samples. Elk jaar zien we wel een wat drukkere periode in de lente. Lang niet iedereen laat zijn pillen testen.' En ook als de pillen zijn getest, blijft er een risico bestaan. 'Als xtc een bijsluiter zou hebben, dan zou er staan dat je in een zeer zeldzame gevallen kan overlijden. Dat besef is er helaas nog niet altijd', zegt Vrolijk.