Eis: geldboete voor bouwbedrijf na kraanongeval waarbij 24-jarige Kevin omkwam

Hulpdiensten op de plek van het bedrijfsongeluk
Hulpdiensten op de plek van het bedrijfsongeluk © Regio 15
DEN HAAG - 'Ik ben klaar. Ik ga naar huis en met de lift naar beneden.' De 24-jarige hijskraanmachinist Kevin Vrolijk wil naar zijn moeder die zijn avondeten al aan het koken is. De hijskraan naast die van Kevin raakt de liftcabine, waarna deze losschiet. Kevin valt zestig meter naar beneden en is op slag dood. Bouwbedrijf Stebru, dat Kevin en zijn collega's in heeft gehuurd', wordt dood door schuld en het overtreden van de Arbeidsomstandighedenwet verweten. Het Openbaar Ministerie heeft daarom een boete van 60.000 euro geëist, waarvan 20.000 euro voorwaardelijk.
Het ongeluk bij de Megastores in Den Haag op 22 mei 2019 is niet de eerste keer dat het fout gaat. De lift van de kraan van Kevin was maanden eerder al geraakt door een betonsilo. Volgens aannemer Stebru uit Nieuwerkerk aan den IJssel stond de kraan te dicht op de steiger.
Daarom gaat de lift -na reparatie- van de achter- naar de voorkant van het gevaarte. Daar blijkt dat de lift ter hoogte van de cabine weer kan worden geraakt door de giek van de derde kraan als die bouwmaterialen verplaatst. Een gevaar waarvoor een eerdere machinist van die kraan zelf moet waarschuwen bij zijn opdrachtgever Stebru. Die zegt hierover niet te zijn geïnformeerd door andere verantwoordelijke partijen, maar komt in actie. Volgens het Openbaar Ministerie echter wel op geheel verkeerde wijze.

Mondeling protocol

Op de bouwplaats aan de Eerste Lulofdwarsstraat staan drie kranen, waarvoor Kevin en twee collega's van MPL uit Waspik worden ingehuurd. In plaats van het treffen van technische maatregelen, zoals een zonebegrenzingssysteem in de derde kraan of het verlagen van het toppunt van de lift bij de kraan, stelt Stebru een mondeling protocol op voor de machinisten. Overdag moet de lift vijf meter onder de cabine hangen, zodat die nooit kan worden geraakt. Als de machinist in de middelste kraan naar beneden gaat, licht hij zijn collega in de derde kraan via de portofoon in.
Pas als die de boodschap heeft bevestigd, mag de machinist van de middelste kraan in de lift stappen waar verder geen enkel communicatiemiddel in zit. 'Voor ons was heel duidelijk wat er mis kon gaan', zal de eerdere machinist van kraan drie tegen de Arbeidsinspectie zeggen.

Moeder belt hem waar hij blijft

Op de fatale dag wil Kevin rond 16.30 uur naar huis. Hij wil naar zijn moeder in het Brabantse Rijen, die in de keuken al staat te koken. Ze zal hem uren later tevergeefs bellen op zijn mobieltje waar hij toch blijft.
Kevin pakt de portofoon en informeert zijn collega's dat hij de lift naar beneden pakt. Nadat Kevins boodschap is bevestigd door de collega in kraan drie stapt hij in de lift, maar daarna gaat het gruwelijk mis. De giek van de derde kraan pakt pallets op van de grond en raakt bij de draai Kevins liftcabine die losschiet. Kevin is kansloos en stort met een noodvaart 60 meter naar beneden. Hij is op slag dood.

'Niet ingezien welk risico we namen'

Uit onderzoek wordt niet duidelijk hoe lang er tussen de melding van Kevin over de portofoon en de fatale draai van de giek zat. Uit de mobiele telefoon van de Brabander blijkt dat hij zeker niet heeft gebeld, waardoor hij wellicht enige tijd in de lift bleef hangen. Zijn collega was er evenwel heilig van overtuigd dat de lift al naar beneden was.
Aannemer Stebru wordt verantwoordelijk gehouden voor het dodelijke ongeluk. 'We hebben oprecht niet ingezien wat voor risico we namen', zegt de directeur als hij woensdag namens het bedrijf plaatsneemt in het verdachtenbankje. 'We dachten een goede oplossing te hebben gevonden om elkaar veilig te laten werken en werden hierin gesterkt door specialisten. Alle machinisten vonden het normaal. Dat blijkt wel uit het feit dat niemand vragen stelde. Wij waren echt oprecht van mening dat we op een juiste manier en volgens de wet gehandeld hebben.'

Goede afspraken gemaakt

Volgens de advocaat van de aannemer is er sprake van een noodlottig ongeluk, dat ook met een anti-botssysteem en een zonebegrenzing niet zou zijn voorkomen. 'Bovendien zijn die niet wettelijk voorgeschreven. Kranen staan op bouwplaatsen altijd in elkaars bereik en daarom worden er goede afspraken gemaakt. In dit geval zijn er goede, concrete afspraken gemaakt.' Verder stipt de raadsman aan dat twee deskundige partijen waren ingeschakeld die de torens keurden. 'Stebru mocht ervanuit gaan dat de veiligheid geborgd was.'
Kevins vader hoort het hoofdschuddend aan. 'Er zijn zoveel fouten gemaakt waarbij geld voor een mensenleven gaat. Waar gewerkt wordt, worden fouten gemaakt. Maar met een paar simpele aanpassingen had dit niet hoeven gebeuren. Mijn wereld is voorgoed veranderd.'

Geld naar Stichting Kev

Het bedrijf uit Nieuwerkerk geeft aan de ouders van Kevin een schadevergoeding van 15.000 en 16.000 euro uit te zullen keren. De andere kraanmachinist krijgt zelfs een nog hogere schadevergoeding, namelijk 65.000 euro. 'Voor psychische schade', stelt de raadsman van Stebru. De ouders van Kevin reageren vol ongeloof. 'Nou, ja', zegt de moeder.
De moeder hoopt dat de dood van haar zoon 'niet voor niets is geweest'. Ze vraagt de rechtbank om bij een geldboete voor Stebru dit geld naar de Stichting Kev te laten gaan. Dit is een stichting die is opgezet voor verplichte nascholing van kraanmachinisten om het werken op de bouwplaats veiliger te maken. 'Om levens in de toekomst te redden', zegt ze.

'Schijnveiligheid en een lapmiddel'

Een geldboete is exact wat het Openbaar Ministerie eist voor het overtreden van de Arbeidsomstandighedenwet en dood door schuld. Het protocol zou 'schijnveiligheid' en een 'lapmiddel' zijn geweest, zoals werknemers meenden.
'Stebru heeft geen goede maatregelen genomen om de botsing te voorkomen', zei de officier van justitie. 'De mondelinge afspraak was niet veilig genoeg. Niemand heeft dit gewild, maar de hoofdaannemer is tekortgeschoten in het naleven van de veiligheidsregels. Er is nagelaten dat de torenkranen elkaar niet zouden kunnen raken. Stebru had zelf verantwoordelijkheid moeten nemen en dit niet bij de machinisten moeten leggen.'
De rechtbank doet op 11 mei uitspraak.