Veel Haagse kiezers blijven thuis: werkgroep onderzoekt oorzaak lage opkomst

Foto ter illustratie
Foto ter illustratie © ANP
DEN HAAG - Een werkgroep van Haagse raadsleden, burgemeester Jan van Zanen en wethouder Martijn Balster (PvdA) gaat zich buigen over de oorzaak van de lage opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart. Het opkomstpercentage in Den Haag was 43,03 procent en dat is volgens Van Zanen 'buitengewoon teleurstellend'. Het zorgt bovendien voor vragen over de legitimiteit van het lokaal bestuur. Een werkgroep gaat bekijken hoe meer kiezers naar de stembureaus getrokken kunnen worden.
Voor de gemeenteraadsverkiezingen waren in totaal 428.137 Hagenaars kiesgerechtigd. Slechts 184.211 van hen hebben op 14, 15 of 16 maart een stem uitgebracht; een opkomstpercentage van 43.03 procent. 'Het opkomstpercentage is buitengewoon teleurstellend te noemen, ook omdat er veel aandacht is besteed aan het vergemakkelijken van het kunnen uitbrengen van een stem', schrijft het college van burgemeester en wethouders aan de gemeenteraad. Daarmee doelt het college op de 276 stembureaus die waren geopend waarvan sommigen op speciale locaties zoals het station, cultuurcomplex Amare en de Pier op Scheveningen.
Den Haag sluit zich ook aan bij een landelijk onderzoek. 'Omdat de lage opkomst een landelijk fenomeen is, heeft de minister van Binnenlandse Zaken een onderzoek aangekondigd naar de oorzaken hiervan', schrijft het college. 'Den Haag is aangesloten bij deze werkgroep. Omdat de opkomstcijfers in de grote steden nog lager zijn dan landelijk, is er hierover intensief contact tussen de G4-steden.' De G4-steden zijn Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Alleen in Rotterdam was de opkomst met 38,9 procent nog lager dan in Den Haag.

Volmacht stemmen

Uit de brief blijkt verder dat Den Haag te maken heeft gehad met veel ziekmeldingen van stembureauleden, meestal als gevolg van corona. Op dinsdag 15 maart zijn er maar liefst 700 afmeldingen geweest. 'Omdat er vooraf veel aandacht is besteed aan het belang van reserveleden, kon er tussen de stembureauleden onderling gewisseld worden. Ook omdat stembureauleden bereid waren een extra shift te draaien, zijn we er in geslaagd om te voorkomen dat er stembureaus gesloten, dan wel geschorst moesten worden.'
Extra aandacht heeft Den Haag gehad voor het stemmen met een volmacht. Dat houdt in dat een kiezer die zelf niet kan stemmen een andere kiezer machtigt om een stem uit te brengen. Den Haag houdt het percentage volmachtstemmen actief in de gaten. 'Zo worden de stembureaus die traditioneel meer volmachtstemmen krijgen op de verkiezingsdagen extra in de gaten gehouden', zegt het college. Ook worden de stembureauleden getraind op het herkennen van afwijkingen bij volmachtstemmen. 'Tijdens deze gemeenteraadsverkiezingen is niet gebleken dat er daadwerkelijk en voor ons verifieerbaar onrechtmatig stemmen zijn geworven', concludeert het college. De eerstvolgende verkiezingen zijn volgend jaar. Dan wordt er gestemd over de Provinciale Staten.