Draaideurcrimineel Younes moet terug naar Marokko, maar dat kan niet

Schrijvers van de rubriek Bij de Politierechter
Schrijvers van de rubriek Bij de Politierechter © Theresa Hartgers
DEN HAAG - Eigenlijk zit iedereen een beetje in zijn maag met Younes. De 41-jarige draaideurcrimineel zit in een vicieuze cirkel van criminaliteit en opsluiting en het lijkt er niet op dat hij daar zonder hulp aan gaat ontsnappen. Maar hulp krijgt hij niet, want hij is sinds 2016 ongewenst vreemdeling. Zal het deze keer anders gaan?
Younes is op zijn vijfde met zijn ouders naar Nederland gekomen, maar heeft nooit een permanente verblijfsvergunning aangevraagd. Omdat hij zich altijd met kleine criminaliteit heeft bezig gehouden is zijn verblijfsstatus in 2016 ingetrokken. Hij moet dus het land uit, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan.
Omdat Younes geen status meer heeft kan hij niet werken en krijgt hij geen uitkering. Hij overleeft dankzij steun van zijn broers en zus. En met stelen en helen. Meer nog dan voordat zijn status werd ingetrokken. Hij rijgt de veroordelingen aan elkaar. In 2017 heeft hij een speciale celstraf gehad voor draaideurcriminelen, om hem zo twee jaar van de straat te halen, maar zodra hij buiten was begon het stelen en inbreken opnieuw. Daarom staat hij nu ook weer voor de politierechter.

Uitzetting lukt niet

De Nederlandse staat heeft ondertussen geprobeerd om Younes uit te zetten naar Marokko, maar dat is niet gelukt. De verdachte heeft in vreemdelingendetentie gezeten en is zelfs een aantal keer persoonlijk afgeleverd bij de Marokkaanse ambassade. Maar die weigert de benodigde papieren af te geven. Younes’ geboorteland zit helemaal niet op hem te wachten. En Younes niet op Marokko.
'Ik ken daar niemand', zo zegt hij. 'Ik ben 35 jaar in Nederland, al mijn familie woont hier. Ik heb de zorg voor mijn ouders, want mijn vader is ziek. Wat moet ik daar? Hoe moet ik daar gaan leven? Ik heb geen papieren. Ik kan niet en wil niet terug.'

Ernstige bedreiging?

'Maar het is u wel opgelegd', zegt de politierechter. 'U moet het land verlaten en u mag tien jaar niet terugkomen. En nu moet ik bekijken of er nog steeds sprake is van een ernstige bedreiging van de openbare orde en hoe u zich heeft gedragen sinds 2016. Nou, dan heeft u zich behoorlijk misdragen.' Younes antwoordt met zachte stem: 'Ik ben er ook niet trots op. Maar ja, het is gebeurd.'
Advocaat Van Beest van de verdachte bepleit dat Younes niet een dermate fundamentele bedreiging voor de samenleving vormt dat alles gericht moet zijn op zijn uitzetting. 'Het gaat niet om een terrorist, maar om een winkeldief die probeert te overleven.' Volgens hem moet de rechtbank niet naar de eerdere veroordelingen kijken, omdat zijn cliënt nu aangeeft dat hij hulp wil om een ander leven op te bouwen.

Vicieuze cirkel doorbreken

Ook de officier van justitie vindt dat de vicieuze cirkel doorbroken moet worden. 'De staat moet u helpen, want alleen redt u het niet en als het blijft zoals het is zitten we hier over een paar maanden weer. Dan krijgt u weer een keer die twee jaar voor stelselmatige daders zonder dat u hulp krijgt en dan komt er nooit een eind aan.'
Omdat Younes nu ook terecht staat voor drie inbraken in bestelbusjes en een camper en pinnen met een gestolen bankpasje, eist de officier een straf van drie maanden cel. Younes heeft er 88 dagen in voorarrest opzitten. 'Dan komt u over twee dagen vrij en geef ik u een kans die haaks staat op de bedoeling van de wetgever: namelijk een behandeling met een meldplicht. Geef een positieve invulling aan die helpende hand, zodat u niet meer hoeft te stelen.'

'Beste oplossing'

De advocaat van Younes is blij verrast door de opstelling van de officier van justitie: 'Dank voor de bemoedigende aanpak', zo begint hij. En hij vervolgt tegen de rechter: 'Hij wil een ander leven. Het zou fijn zijn als u meegaat in de eis van de officier. Een fikse voorwaardelijke straf is prima, maar dit is wel de beste oplossing.'
Younes heeft zelf niet veel meer toe te voegen aan het eind van de zitting. Hij bekent één van de inbraken in een busje en de diefstal van een stofzuiger uit dat busje. De rest is volgens hem niet waar. Hij besluit met: 'Ik heb er spijt van, meer heb ik niet te zeggen.' Of dat over de diefstal gaat of over zijn leven blijft in het midden.

Busje weg

De rechtbank heeft enige tijd nodig om na te denken over het vonnis. Als de politierechter terug komt is Younes vertrokken. Het busje terug naar de gevangenis waar hij zit, aan de andere kant van het land, ging al weg. En dus moest hij mee.
De rechter vindt Younes wel degelijk nog een gevaar voor de samenleving. Ze wijst erop dat hij wel meer is dan alleen een winkeldief. Hij is de afgelopen jaren ook veroordeeld voor belediging, bedreiging, witwassen en bedrijfsinbraken en is dus wel een bedreiging voor de openbare orde. Daarnaast vindt ze hem schuldig aan twee diefstallen en heling van het bankpasje: hij heeft ermee gepind, al kan niet worden bewezen dat hij het heeft gestolen.

Uitspraak

'Maar wat moeten we hier nu mee?', vraagt ze zich hardop af. 'De handreiking van de officier van justitie is sympathiek, maar niet uitvoerbaar. Meneer heeft geen vaste verblijfplaats, geen postadres, geen uitkering, weet niet wat voor soort hulp hij wil en ik heb geen advies van de reclassering waaruit blijkt dat dit een goed idee zou zijn.' De rechter ziet alleen een voorwaardelijke straf ook niet zitten. 'Want hij blijft toch doorgaan en voor deze feiten moet gewoon worden afgerekend.'
Younes wordt veroordeeld tot 118 dagen cel. Met aftrek van zijn voorarrest blijven er dus nog dertig over. Hulpverlening na die maand zit er niet in. De vicieuze cirkel blijft nog even in stand. Advocaat Van Beest is teleurgesteld: 'Ik ga mijn cliënt adviseren in hoger beroep te gaan', zegt hij na afloop.
De naam van Younes is in verband met de privacy gefingeerd. Dit is een verhaal uit onze serie Bij de politierechter.