Wie kent bioscoop Du Midi nog? 'Bijnaam was Cinegoge, een belangrijke plek in de Joodse gemeenschap'

Publiek in bioscoop Du Midi
Publiek in bioscoop Du Midi © Beeld uit documentaire 'Door de lens van Mau Schaap'
DEN HAAG - Haagse film- en bioscoopliefhebbers zullen zich Du Midi misschien nog wel herinneren. Een kleinschalige bioscoop in Bezuidenhout aan de 2e De Carpentierstraat. Maar wist je dat de bioscoop, gevestigd in een voormalige synagoge, ook een belangrijke rol heeft gespeeld bij de wederopbouw van de Joodse gemeenschap na de Tweede Wereldoorlog?
Voor het volledige verhaal moeten we terug naar de jaren voor de Tweede Wereldoorlog. Mau Schaap, geboren Rotterdammer, is amateurfilmer en wordt verliefd op de Bep Bedak, dochter van bioscoopeigenaar Herman Bedak. Herman bezit een bioscoop in de Boekhorststraat in Den Haag, Bioscoop Roxy.
In de documentaire 'Door de lens van Mau Schaap' krijgen we dankzij de historische beelden van filmmaker Mau Schaap een uniek kijkje in de Joodse gemeenschap in Den Haag tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. De beelden werden onlangs ontdekt door zijn zoon Eli, die sinds de jaren '70 in New York woont. Haagse, Joodse kinderen van toen kijken voor het eerst naar deze beelden en vertellen aan de hand daarvan over de trauma's en de moeilijkheden van de eerste jaren na de oorlog. Maar ze vertellen ook over hoop en veerkracht en hoe ze samen hun leven en gemeenschap in Den Haag weer wisten op te bouwen. De documentaire zie je zaterdag om 17.00 uur op TV West en is gemaakt door Arbel Eshet in opdracht van Stichting Joods Erfgoed Den Haag.
Wanneer de Tweede Wereldoorlog aanbreekt duiken Mau en Bep onder. Ze overleven de oorlog en zijn daarna klaar om een nieuwe start te maken. Ze trouwen en stichten een gezin. Omdat ze geen plek hebben om te wonen, slapen ze een half jaar lang in de foyer van Roxy, de ooit zo succesvolle zaak van de vader van Bep. 'Het gebouw was volledig leeggeroofd toen mijn moeder het in 1945 weer openmaakte', vertelt zoon Eli in de documentaire. 'Er was niks meer.'
Mau en Bep laten zich niet kisten en besluiten bioscoop Roxy op te knappen en nieuw leven in te blazen. Op 25 mei 1949 is de klus geklaard en volgt de feestelijke heropening. Hiervan zijn unieke beelden gedraaid door Mau.
Unieke beelden van de heropening van bioscoop Roxy net na de Tweede Wereldoorlog

Bijnaam De Cinegoge

Een aantal jaar later vindt Mau het tijd om een stap te zetten. 'Bep en Mau waren inmiddels heel wat jaren getrouwd en Roxy loopt goed. Mau wil zijn vleugels gaan uitslaan', vertelt historicus Corien Glaudemans. Van de twintig synagogen in Den Haag voor de oorlog blijven er slechts drie in gebruik, eenvoudigweg door het gebrek aan Joodse mensen. Dat brengt Mau op een idee. 'De synagoge in het Bezuidenhout aan de De Carpentierstraat staat leeg. Hij gooit een balletje op om daar een bioscoop in te vestigen, maar daar wordt niet meteen enthousiast op gereageerd', aldus Glaudemans.
Menno van der Reis van de Stichting Joods Ergoed Den Haag snapt de vertwijfeling in de Joodse gemeenschap wel. 'Ja natuurlijk was er controverse. Hoe durf je – en zeker in die tijd – van een synagoge een bioscoop maken? Dat kan eigenlijk helemaal niet', zegt hij. Toch koopt Mau het pand en zet zijn plan door. In de jaren '50 wordt bioscoop Du Midi geopend. 'De naam van de bioscoop was Du Midi, maar voor de Joodse gemeenschap had het de bijnaam de Cinegoge, een combinatie van cinema en synagoge', legt Glaudemans uit.

'Iedereen ging naar de Cinegoge'

De opening van de Cinegoge is een belangrijke stap in de wederopbouw van de Joodse gemeenschap in Den Haag. In de jaren na de oorlog zijn er langzaam weer twee stromen ontstaan in het jodendom. 'Maar zowel de liberale joden als de traditioneel orthodoxe joden kwamen allemaal naar die Cinegoge toe', aldus Glaudemans. 'Dat vind ik een mooi moment van de wederopbouw van de Joodse gemeenschap. Om te laten zien: we zijn er, we komen met elkaar en we gaan weer verder.'
Voor veel Haagse Joden wordt met de komst van de Cinegoge voor de zoveelste keer de veerkracht van de Joodse gemeente na de oorlog getoond. 'Mensen zoals Mau en Bep Schaap hebben ervoor gezorgd dat er nog steeds een Joodse gemeenschap in Den Haag is. Dat moeten we onderstrepen tot op de dag van vandaag.'
Bioscoop Du Midi of 'De Cinegoge': een belangrijke Joodse plek na de Tweede Wereldoorlog
Elk jaar vertelt Het Nationale Theater op 4 mei de verhalen uit de oorlog in 'De laatste Getuigen'. Na eerdere edities over onder meer de Atlantikwall, het Oranjehotel en kind zijn in de oorlog, worden nu de verhalen verteld van de Joodse gemeenschap in Den Haag tijdens en na de oorlog. Deze editie hier te zien.