Vis eten uit de binnenwateren van de regio: 'Kwaliteit is top, vergeet vooral de rivierkreeft niet'

Vis eten uit de binnenwateren van de regio: 'Kwaliteit is top, vergeet vooral de rivierkreeft niet'
Vis eten uit de binnenwateren van de regio: 'Kwaliteit is top, vergeet vooral de rivierkreeft niet'
REGIO - In vis, schelp- en schaaldieren uit de Westerschelde zitten zoveel schadelijke stoffen dat het RIVM een waarschuwing heeft afgegeven deze 'zo min mogelijk' te eten. De waarschuwing is vooral bedoeld voor sportvissers die hun gevangen buit mee naar huis nemen voor consumptie. Hoe staat het eigenlijk met de vis uit de binnenwateren van onze regio? Kunnen we die wel veilig eten?
Het RIVM heeft voor diverse soorten uitgerekend hoeveel je ervan kunt eten zonder te hoge doses schadelijke chemicaliën binnen te krijgen. Zo kun je een portie bot slechts twee keer per jaar eten zonder grenswaarden te overschrijden. Wie graag een visje of paling uit onze eigen binnenwateren eet, zou dit na deze onheilspellende berichtgeving bijna niet meer durven.
Volgens Sjors van Veen van Palingrokerij Van Veen in Roelofarendsveen is die 'angst' echter nergens voor nodig. 'Hier kun je vis uit de binnenwateren veilig eten, er wordt door de Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA) streng op gecontroleerd. Dat gebeurt regelmatig, steekproefsgewijs.'

Juiste vergunning

De NVWA houdt toezicht op de visserijketen en checkt continu de veiligheid van vis en visproducten van zowel de Nederlandse visvangst als voor geïmporteerde vis. Woordvoerder Lex Benden: 'Wij controleren bijvoorbeeld of iemand de juiste vergunning heeft en of de visser zich aan de voorwaarden houdt die bij die vergunning horen. En hoe zij vervolgens met die vis omgaan, qua voedselveiligheid.'
Van Veen, met naast een palingrokerij een eigen visserij, noemt het controlesysteem van de NVWA 'gewoon hartstikke goed'. Hij vist onder andere in het Braassemermeer. 'Wij vangen de paling die wij verhandelen zelf, we verkopen die in onze winkel.'

Schoner dan schoon

Beroepsvisser André Blokland stipt eveneens de strenge controles op de binnenvisserij in Nederland aan. Verontreinigde wateren worden direct gesloten. Er vinden, zo zegt hij, continu steekproeven plaats waarbij monsters worden afgenomen, ook bij de vissers zelf. In de grote rivieren zoals de Rijn en de Maas ligt de binnenvisserij sinds 2011 daarom zo goed als stil vanwege het aalvangstverbod, nadat te hoge concentraties dioxine in aal en wolhandkrab werden vastgesteld.
'Nederland is echt geen cowboylandje op dit vlak hoor', zegt de door de wol geverfde Blokland. 'De NVWA zit erbovenop. Als je in hier het beroep van binnenvisserij wil uitoefenen moet je gewoon aan ontzettend veel voorwaarden voldoen. Het is tegenwoordig schoner dan schoon.'

Normen vastgesteld door Voedsel en Waren Autoriteit

Over de waarschuwing van het RIVM met betrekking tot de Westerschelde, zegt hij: 'In dat geval gaat het erom dat die hobbyist zijn vangst meeneemt. Die dus niet weet wat hij eet. Neem het geval van de grote rivieren, waar het voor de beroepsvisserij dus verboden is aal te vangen vanwege de voedselveiligheid. Daar zie je 's avonds bij wijze van spreken de werphengeltjes het water in gaan, biertje erbij, en vervolgens nemen die hobbyvissers die palingvangst mee en consumeren ze. Dat gebeurt ongecontroleerd. Volgens de normen die door de NVWA zijn gesteld, zouden zij een bovenmatige hoeveelheid pCB's (schadelijke stoffen) binnen kunnen krijgen. En dat zou bij overmatig gebruik dan kunnen leiden tot gezondheidsproblemen.'
De zoetwatervis kent van water naar bord via de beroepsvisserij dus een veilige route. 'Neem Gouda, met zijn poldersysteem. Daar wordt nog wel aal geoogst en verder wordt er veel rivierkreeft geoogst en ook dat wordt streng gecontroleerd en is veilig bevonden. Dat is voor de binnenvisserij een enorme zegen gebleken. Dat heeft het draagvlak voor dit ondernemerschap doen toenemen. Ik ben daar zelf twintig jaar actief in geweest.'

'Consumptiekwaliteit binnenwatervis is top'

Over de kwaliteit van de binnenwateren zegt hij: 'De waterkwaliteit was tussen de jaren '50 en '80 van de vorige eeuw lange tijd een soort open riool waar van alles in werd gedumpt, maar sinds 1995 is de consumptiekwaliteit van vis uit de binnenwateren in buitengewoon goede conditie gekomen.'
Inmiddels, 25 jaar later, is waterkwaliteit 'echt top'. 'Ik zou zeggen: ga eens naar een toprestaurant en laat een brasem of een blankvoorn klaarmaken. En vergeet de rivierkreeft niet, dat is toch wel de nieuwe delicatesse.'

Waterschap: situatie hier niet hetzelfde als in de Westerschelde

Volgens het Hoogheemraadschap van Delfland is de situatie in de Westerschelde niet te vergelijken met die onze regio. De verontreiniging daar is namelijk afkomstig van chemiebedrijf 3M in het Belgische Zwijndrecht. Zij zouden jarenlang duizenden kilo's PFAS in de Schelde hebben gedumpt. Maar dat PFAS niet in grote hoeveelheden aanwezig is in onze binnenwateren, neemt niet weg dat ook de waterschappen hier voor een grote uitdaging staan op het gebied van verontreiniging.
'Ons water wordt getoetst aan de Kaderrichtlijnen Water. Daarin zijn doelen opgesteld die in 2027 behaald moeten zijn. Onze huidige waterkwaliteit voldoet daar nog niet aan', legt een woordvoerder uit. 'Als we naar nul lekkages van gewasbeschermingsmiddelen uit de glastuinbouw kunnen, helpt dat al enorm. Maar er zijn ook problemen waar je aan de achterkant weinig aan kunt doen, zoals PFAS. Het Rijk moet daar aan de voorkant op ingrijpen. Die stoffen moeten niet meer geproduceerd worden.'
PFAS (Poly- en perfluoralkylstoffen) zijn chemische stoffen die door de mens zijn gemaakt. PFAS zitten in talloze producten zoals kleding, verpakkingsmaterialen en pannen. De stoffen kunnen zich makkelijk verspreiden via de lucht, bodem, voedsel en water. PFAS breken niet of nauwelijks af in de natuur en zijn giftig, waardoor ze schadelijke effecten kunnen hebben op zowel mens als natuur. Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat Nederlanders te veel PFAS binnenkrijgen via voedsel en drinkwater. De stoffen kunnen een effect hebben op het immuunsysteem, cholesterol en de ontwikkeling van ongeboren kinderen. Ook zou PFAS een verhoogd risico op nier- en testiskanker veroorzaken. Bron: RIVM