Kwam jij als kind ook in de Sprookjestuin in Wassenaar? Het verhaal van een vergeten topattractie

Het kasteel van Doornroosje in Wassenaar
Het kasteel van Doornroosje in Wassenaar © maker onbekend
DEN HAAG - Feest in het Brabantse Kaatsheuvel. Het is vandaag op de kop af zeventig jaar geleden dat op het terrein van 'Natuurpark De Efteling' het Sprookjesbos opende. Maar wist jij dat Kaatsheuvel niet de enige plaats was waar vanaf 1952 een sprookjespark te vinden was? Rond dezelfde tijd opende namelijk op het landgoed Oosterbeek op de grens van Den Haag en Wassenaar De Haagse Sprookjestuin. Een zeer succesvolle attractie, die het ondanks de hoge bezoekersaantallen niet lang heeft uitgehouden. We duiken in de geschiedenis en vertellen je wat de link is tussen De Efteling en zijn concurrent in Wassenaar.
Het is 1951 en Nederland is nog druk bezig met de wederopbouw. Een tijd van hard werken en vooral niet achterom kijken, hoewel de welvaart al een beetje begint te groeien. Electronica-concern Philips in Eindhoven wil het zestigjarig bestaan vieren door de inwoners van die stad een cadeautje aan te bieden in de vorm van een tijdelijk sprookjesbos in het Stadswandelpark. Door kunstenaar Rolf Paton worden kastelen, huisjes en decors ontworpen van bekende sprookjes, die worden gebouwd onder leiding van de Rotterdamse aannemer K.J. De Winter. Acteurs kruipen in de huid van de sprookjesfiguren en uiteraard wordt het geheel door Philips uitgebreid in het licht gezet, want de tijdelijke attractie is ook in de avonduren open.
Het sprookjespark in Eindhoven blijft maar drie dagen open. Dat is korter dan oorspronkelijk de bedoeling was, omdat er een ernstige pokkenuitbraak in Brabant de kop opsteekt. De overheid neemt een beslissing die ons tegenwoordig vrij bekend in de oren klinkt: een lockdown! Om de uitbraak in te dammen worden samenscholingen van grote groepen mensen verboden en het park moet sluiten, tot verdriet van velen.

Soortgelijke attractie

Ook Philips-medewerker Peter Reijnders moet met pijn in het hart toezien hoe de succesvolle attractie al zo snel de nek om wordt gedraaid. Reijnders is bij het bedrijf in dienst als wat we tegenwoordig 'engineer' zouden noemen. Een creatieve geest, met een achtergrond als cineast en fotograaf. Hij wil het sprookjespark voor Nederland behouden en maakt plannen om de decors te verplaatsen naar een andere locatie in Eindhoven. Daar komt het niet van.
Maar wel wordt Reijnders kort daarna gebeld door zijn zwager Reinier van der Heijden, die burgemeester is van de gemeente Loon op Zand. Reijnders krijgt het verzoek om in het kort daarvoor geopende sport- en wandelpark in Kaatsheuvel een vergelijkbare attractie te realiseren. Hij benadert de illustrator Anton Pieck, die zich na enig aarzelen bereid verklaart om dit nieuwe sprookjespark te ontwerpen.

Verhuizing naar Wassenaar

In Eindhoven blijven de decors en huisjes van Philips achter. De Rotterdamse aannemer K.J. de Winter die verantwoordelijk was voor de bouw, probeert zijn sprookjesdorp te verkopen. Dat valt nog niet mee. Er is wel belangstelling, maar het geld is overal het probleem. Recreatie staat begin jaren vijftig onderaan de prioriteitenlijst. De Winter besluit daarom om zijn attractie maar zelf te gaan exploiteren en zoekt naar een geschikte locatie buiten Brabant.
Even lijkt het erop dat het park een tijdelijke plek krijgt op het landgoed Marlot in Den Haag. Maar als dat op het laatste moment afketst, klopt De Winter aan bij buurgemeente Wassenaar. Op het landgoed Oosterbeek bevindt zich een na de oorlog verlaten filmstudio. Dat wordt de nieuwe locatie. In de schaduw van de Julianakazerne opent de Haagse Sprookjestuin in de zomer van 1952. Slechts een paar weken na het Sprookjesbos van De Efteling.
De ingang van de Haagse Sprookjestuin
De ingang van de Haagse Sprookjestuin © maker onbekend

'Mannetje op de maan maakte enorme indruk'

Kees Neissingh van de Historische Vereniging Wassenaar is er als kind geweest. Veel herinneringen heeft hij er niet meer aan, maar wat hij nog wel weet is dat het heel bijzonder was. Op de vraag wat er op zijn netvlies is blijven hangen is hij heel resoluut: 'het mannetje van de maan, dat maakte enorme indruk'. Het is een grote verlichte maan die tussen de bomen hangt en waar een echt mannetje op zit, dat regelmatig afdaalt naar de aarde. Volgens verschillende bronnen zijn er op het terrein ook een echoput, een acht meter lange reus die tussen de bomen ligt te slapen en paddenstoelen waar muziek uit komt. Waar hebben we die laatste meer gezien?
Het mannetje op de maan
Het mannetje op de maan © maker onbekend
De Sprookjestuin heeft ook een wandelgids. Hieruit is op te maken dat er veertien sprookjes zijn uitgebeeld, waaronder Hans & Grietje, Doornroosje en de Rattenvanger van Hamelen. Horeca is er ook in de vorm van een Columbiaans koffiehuis. Het park is dagelijks geopend tot middernacht en trekt in het eerste jaar 170.000 bezoekers. Dat is een fors aantal, hoewel de concurrent in Kaatsheuvel het nog beter doet met bijna 223.000 bezoekers in 1952.
Een ansichtkaart van De Haagse Sprookjestuin
Een ansichtkaart van De Haagse Sprookjestuin
Vanwege het grote succes besluit De Winter om in 1953 uit te breiden met nieuwe attracties, waaronder een marionettentheater, een hertenkamp, een speeltuin en een attractie met de naam 'waterballet'. Mogelijk betreft het hier een waterorgel; een type attractie dat begin jaren vijftig populair was. 45 mensen staan op de loonlijst en De Winter krijgt verzoeken om elders vergelijkbare parken te gaan opzetten. Zelfs vanuit Duitsland en Engeland zou interesse zijn. De Winter is van plan om minstens tien jaar door te gaan met zijn succesvolle sprookjespark in Wassenaar.

Ze leefden... niet lang en gelukkig

Toch eindigt het sprookje veel eerder dan verwacht. In 1954 is het park alweer verdwenen uit Wassenaar. Wat precies de reden is voor de vroegtijdige sluiting van 'onze eigen regionale Efteling' is niet helemaal duidelijk. Vaak wordt gesuggereerd dat de concurrentie van de grotere broer in Kaatsheuvel te groot was, maar vermoedelijk was de werkelijke reden een andere. De gemeente Wassenaar besloot in deze periode om het landgoed Oosterbeek te verkopen aan buurgemeente Den Haag. Dat gebeurde in 1953. Het landgoed werd drastisch gerenoveerd en heropende met Pinksteren 1954. En blijkbaar was er daarna geen plek meer voor sprookjes.
De gids van de Haagse Sprookjestuin
De gids van de Haagse Sprookjestuin
De Winter pakt zijn huisjes, kasteeltjes en attracties opnieuw in en verhuist volgens diverse bronnen naar een nieuwe plek in Coevorden in Drenthe. Of de huisjes daar nog lang hebben gestaan is niet duidelijk, want vanaf hier raken we het spoor van de Sprookjestuin kwijt.

Duinrell opent Wonderland

Vanaf eind jaren zestig zijn er opnieuw sprookjes te vinden in Wassenaar, als attractiepark Duinrell zijn 'Wonderland' opent. Een sprookjeseiland, waarvan een deel nog steeds bestaat. De geschiedenis van De Efteling is bekend: dat is uitgegroeid tot het op twee na best bezochte themapark van Europa. Dat werpt toch heel even de vraag op hoe het de Haagse Sprookjestuin zou zijn vergaan als deze wel zou zijn blijven bestaan.
Omroep West heeft geprobeerd alle rechthebbenden van de foto's te achterhalen. Mocht u menen dat het publiceren van de foto's in strijd is met het auteursrecht dan verzoeken wij u contact op te nemen met onze redactie.