Elektrische steps: gevaarlijk of oplossing voor overvolle verkeerssituaties binnensteden?

In 2020 werd er gedemonstreerd voor de legalisering van e-mobiliteit in Den Haag
In 2020 werd er gedemonstreerd voor de legalisering van e-mobiliteit in Den Haag © ANP
DEN HAAG - Elektrische steps beginnen steeds vertrouwder te worden in het dagelijkse straatbeeld. Zondagavond ging het mis op de Hoefkade in Den Haag, waarbij een politieauto botste met een elektrische step en er een gewonde viel. Het gebruik van de e-steps roept de nodige vragen op: hoeveel zijn er in Nederland en zijn ze wel toegestaan op de openbare weg? Dat en meer zochten we uit.
De meeste elektronische steps zijn verboden in Nederland. Het is over het algemeen dus niet toegestaan om met een e-step op de openbare weg te rijden. De Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) heeft de zogeheten lijst 'bijzondere bromfietsen' opgesteld. Daarop staan zeventien voertuigen die als uitzondering op het verbod gelden. Alleen op eigen terrein mag je op 'niet goedgekeurde' steps rijden, mits dit terrein in zijn geheel is afgesloten met bijvoorbeeld een hek voor overig verkeer.
Als een bestuurder op een illegale step op de openbare weg wordt aangehouden, bedraagt de boete 360 euro en kan het vervoersmiddel in beslag worden genomen. Daarnaast is de bestuurder van zo'n niet toegestane e-step onverzekerd bij een ongeval.

Soms wel en soms geen rijbewijs

Er zijn twee typen e-steps: de elektrische scooterstep en de motorstep. Met eerstgenoemde is geen rijbewijs nodig. Wel stelt de Rijksoverheid bepaalde voorwaarden: de bestuurder moet minimaal zestien jaar oud zijn, in het bezit zijn van een WA-verzekering en de step mag niet harder dan 18 kilometer per uur gaan. De motorstep is een step met een verbrandingsmotor of een elektromotor en wordt gezien als een snor- (maximaal 25 km per uur) of bromfiets (max 45 km per uur). Wordt er harder gereden dan 25 km per uur, dan is een helm verplicht. Het grote verschil ten aanzien van de elektrische step is dat de bestuurder in het bezit moet zijn van een bromfietsrijbewijs.
In 2021 werd er in de Tweede Kamer een petitie aangeboden om e-steps toe te staan op Nederlandse wegen
In 2021 werd er in de Tweede Kamer een petitie aangeboden om e-steps toe te staan op Nederlandse wegen © ANP
Er zijn minimum vereisten waar een elektronische step aan moet voldoen. Een e-step moet een stuur, een verzekeringsplaatje of sticker, een voertuigidentificatienummer (VIN), verlichting en rode en witte reflectoren hebben, zo blijkt uit informatie van de Rijksoverheid. Vanzelfsprekend is het gebruik van de telefoon tijdens het rijden niet toegestaan. Daarbij mag er niet gereden worden wanneer men onder invloed is van alcohol en/of drugs.

De voor- en tegens

De ANWB is voorstander van transport via deze manier van 'micromobiliteit', omdat het doorgaans een schone manier van vervoeren is en minder plek inneemt in steden dan bijvoorbeeld auto's en vrachtwagens. De keuzevrijheid op welke wijze mensen zich kunnen verplaatsen staat dan ook hoog in het vaandel bij de ANWB. Er wordt gesteld dat kleine afstanden gemakkelijk en efficiënt kunnen worden overbrugd met een e-step.
Tegenstanders hameren op het ontstaan van onveilige situaties en een toename van het aantal verkeersongelukken. In Nederland is er nog weinig bekend over het precieze aantal ongevallen dat gerelateerd is aan het gebruik van elektrische steps. Het VIAS, voorheen het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid (BIVV), deed onderzoek naar e-steps en concludeerde onder meer dat slachtoffers vooral tussen de twintig en veertig jaar oud zijn, het dragen van een helm essentieel is en roept op tot aanpassingen van de wet- en regelgeving om bepaalde onveilige situaties te vermijden.

Uitzondering op de regel

Wanneer gekeken wordt naar het aantal Europese landen waarin elektrische steps zijn toegestaan, vormen Ierland en Nederland de uitzondering op de regel. Het merendeel van de EU-landen heeft het gebruik van deze tweewielers inmiddels gelegaliseerd. Uit een beslisnota van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat blijkt dat de invoering van het LEV-kader (Lichte Elektrische Voertuigen) waarschijnlijk pas in 2023 inhoudelijk behandeld wordt door de Tweede Kamer, waardoor de verwachting is dat e-steps in Nederland in ieder geval niet voor 2024 legaal zullen zijn.
Het percentage Nederlanders dat een elektrische step in bezit heeft, is toch nog altijd zeer klein, zo blijkt uit onderzoek van Multiscope. Uit de gehouden enquête onder 3.200 deelnemers, geëxtrapoleerd naar de totale bevolking, blijkt dat 117.000 mensen een e-step hebben. In totaal zijn er rond de 400.000 LEV-voertuigen in het bezit van Nederlanders, tien procent meer dan afgelopen jaar. Een grote stijging blijft voorlopig nog uit, dat heeft volgens het bedrijf te maken met de zeer beperkende regelgeving die er momenteel is. Toch geven drie op de tien Nederlanders aan dat zij 'op termijn' de aanschaf van een LEV overwegen.
Deelsteps zijn in het buitenland inmiddels al een bekend fenomeen
Deelsteps zijn in het buitenland inmiddels al een bekend fenomeen © ANP
De prijzen van e-steps variëren. Voor bedragen tussen de 250 en 350 euro is het elektrische vervoersmiddel al te koop. Merken in het hogere segment, zoals bijvoorbeeld Segway, hanteren prijzen die tussen de 600 en 800 euro liggen. Er zijn legio sites die inmiddels e-steps verkopen. Uit onderzoek van de ANWB blijkt dat verkopende partijen 'vaak' suggereren dat een step geschikt is voor deelname aan het openbare verkeer, terwijl dit niet zo is. De verkeersorganisatie adviseert dan ook om altijd navraag te doen bij de aanbieder.