'Het helpt wel als je ook hoort wat er gebeurt', zo kunnen blinden ook naar een musical

Scène uit de musical 'Aladdin'
Scène uit de musical 'Aladdin' © Deen van Meer
DEN HAAG - Audiodescriptie, het op een heldere, beknopte manier beschrijven van films, televisie en toneelvoorstellingen voor blinden en slechtzienden, is geen nieuw fenomeen. Maar dankzij de speciaal ontwikkelde Earcatch-app is het nu voor visueel gehandicapten ook mogelijk om naar de musical te gaan. De kick-off hiervan was deze week bij 'Aladdin' in het Scheveningse Circustheater. Daarbij stuitten de gebruikers nog wel op één probleem.
Voor Ria Ruseler-Van der Elst (75) is het allemaal nog wel even wennen. Door de oogaandoening maculadegeneratie kan ze sinds enkele maanden niet meer zien. Door een donkere vlek voor haar lens wordt het uitzicht belemmerd, waardoor ze niets meer kan onderscheiden. Het is voor het eerst dat ze weer een avondje uit is. Zelf noemt ze het een experiment: 'Het vergt geduld. Er is ook nog wel eens ongeduld. Maar ik laat het over me heen komen.'
App maakt musical 'Aladdin' zichtbaar voor blinden en slechtzienden
In de pauze begint Ria ongevraagd meteen over het geluid: 'Ik kon dikwijls de tekst niet verstaan met mijn oortje, vanwege het lawaai van wat er gezongen werd en van de klappen die er af en toe vielen.' Melissa Duijvestijn is haar hele leven al blind. Ook zij ervaart het probleem met het geluid. Toch is ze positief: 'Er waren bijvoorbeeld momenten dat er dingen heel snel gebeuren en dan helpt het wel als je ook hoort wat er gebeurt.'

Erik van Muiswinkel

Het gebruik van de app is simpel. Nadat je de app hebt gedownload en je gegevens hebt ingevuld, kan je kiezen uit drie musicals. Behalve 'Aladdin', zijn dat 'Tina, the muscial' en '14, de musical' over Johan Cruijff. Het enige dat je hoeft te doen als je in de zaal zit, is op play drukken. Op de momenten dat er niet wordt gezongen of gesproken vertelt, in het geval van 'Aladdin', de stem van Erik van Muiswinkel wat er te zien is op het podium.
Ondanks dat het een live-voorstelling is, start de audiodescriptie toch op het juiste moment. Hoe dat kan? Van Muiswinkel: 'Ze starten het geluid op het licht. Dat zit aan elkaar vast. En het licht komt altijd op dezelfde momenten, dus dan weet je dat de scène loopt. Als het geluid vast zit aan het licht, dan kan het. Maar ze hebben bijna een jaar er aan gewerkt om het goed te krijgen, dus het is best ingewikkeld.' Voordeel van de app is dat de audiodescriptie altijd kan worden ingezet.

Geluidsniveau

Na afloop van de voorstelling krijgt Van Muiswinkel ook van de visueel gehandicapten terug dat ze wel problemen ondervinden met het geluidsniveau van de muziek en de zang enerzijds en de audiodescriptie anderzijds: 'Dit is de eerste keer met een groot publiek, dus dit wordt meteen meegenomen en dan gaan ze volgende keer het een beetje beter in balans brengen. Dat is eigenlijk in ieder theater altijd zo, ook voor de zaal. Dus uiteindelijk komt dat op een niveau dat het voor iedereen goed is.'
Voor de ontwikkelaars is er dus nog wel werk aan de winkel. Toch is het overheersende gevoel volgens Van Muiswinkel positief: 'Ze maken van alles mee. Dat hebben ze me ook verteld: het wordt veel rijker dan dat ze alleen het geluid van de musical horen. Die teksten zijn er weer zo op geschreven dat ze niet teveel informatie krijgen.' Ria kan zich daar in vinden: 'Ik wil zeker niet afdoen aan alle moeite die er dan mee gemoeid is, maar van mij mag het iets minder lawaaierig. Maar het verhaal krijg ik wel mee.'